Nederland wint nooit meer (Gerectificeerd)

Voor de haters is het Eurovisie Songfestival een 'nichtenfeestje' van 'kwijlen en druipen'. Maar miljoenen Europeanen genieten nog volop van het nu vijftigjarige spektakel....

De Britten vragen zich vertwijfeld af of zij de enigen zijn die zaterdag een homoseksueel naar het Bal der Liedjes sturen. Gracia, de Duitse afgevaardigde, heeft inmiddels al meerdere schandalen op haar naam staan. Haar producer zou de top veertig hebben gemanipuleerd en de zangeres parkeerde begin deze maand ook nog eens haar auto tegen de vangrail. Volgens geruchten is ze achter het stuur in slaap gevallen.

Bij de Nederlandse equipe leefde afgelopen dagen vooral de bult van deelneemster Glennis Grace. Een insect had haar gestoken en daardoor voelde ze zich niet zo lekker. Een ander punt van zorg: de manager vond haar iets te dik overkomen in haar kostuum. Maar de Nederlandse delegatie was overal op voorbereid: Grace had vijf jurken (tienduizend euro per stuk) meegenomen, voor het geval dat.

Het regent 'nieuwtjes' in de Oekraïense hoofdstad Kiev, waar de vijftigste editie van het Eurovisie Songfestival zaterdag begint. Duizenden journalisten scharrelen de talloze persmomenten af in hotels en nachtclubs voor de laatste weetjes. Wekenlang is de stad in de ban van de 39 deelnemers, niemand ontkomt aan het grootse muziekspektakel, dat elk jaar weer miljoenen Europeanen een avond zoet houdt.

Uitgever en muziekliefhebber Vic van de Reijt kan snel terugblikken op vijftig jaar Europees zingen. 'Ik haat het songfestival. Het is een circuit van kwijlen en druipen.' De eerste tien jaar competitie vond hij nog om aan te zien, maar daarna kwam de klad er snel in, zegt hij. 'Het land dat de beste paaldanseres afvaardigt, wint. Ik doe alles uit protest tegen deze vorm van muziek.'

Maar ook de verklaard tegenstander heeft ooit passioneel voor de televisie gezeten om niets te hoeven missen van het festival. Hij wachtte in 1967 op Sandie Shaw, de Britse zangeres die voor de competitie al meerdere hits op haar naam had staan. 'We kenden haar alleen via de radio, dus dit was de kans om een optreden van haar te zien.'

Ze won, maar toch viel het optreden van Shaw volgens Van de Reijt tegen. 'Het was het slechtste nummer dat ze ooit heeft gezongen. Daardoor heeft het songfestival voor mij iets kapotgemaakt dat mooi was.' Zelf vond de zangeres het liedje ook niets. De winnares was wel een van de eersten die commotie veroorzaakten op het songfestival. Shaw verscheen met blote voeten op het toneel, zo wil de legende. Jaren later deed Frizzle Sizzle dat voor Nederland, en nog later Michelle, maar die haalde slechts de achttiende plaats.

Van de Reijt noemt het blotevoetenincident onzin. 'Je leest elk jaar opnieuw dat Shaw zonder schoenen optrad tijdens het songfestival. Dat is gelul, die ene keer had ze wél schoenen aan.' Zo schaart hij zich toch onder de duizenden feitenkenners van het songfestival, want Van de Reijt kijkt nog steeds. 'De rest van het gezin wil het zien, dus hoor ik alles van achter de keukentafel. Vreselijk.'

Daardoor kent hij ook 'het spel' van de landen die elkaar steunen. Het Nederlandse duo Re-Union, dat vorig jaar op de achttiende plaats belandde, reageerde verbitterd op Ruslana, die schaars gekleed Oekraïne op de kaart zette. 'Politieke shit', noemde het duo haar zege. 'Ik roep iedereen op nooit meer mee te doen', aldus de ontroostbare zanger Fabrizo Pennisi.

De Oost-Europese landen vormen volgens West-Europese liefhebbers dé grootste bedreiging. Na de val van de muur worden steeds meer staten onafhankelijk, en die willen ook meedoen. Tot de laatste vijf winnaars hoorden Estland (2001), Letland (2002) en de Oekraïne (2004). Volop wordt door 'deskundigen' gemopperd over deze overwinningen, de roep om een nieuw stemsysteem wordt steeds sterker.

'Vijftig jaar songfestival. Er ligt misschien op een kudde nichten na, niemand wakker van', schrijft Paul de Leeuw in het voorwoord van het boek Het Eurovisie Songfestival van John Kennedy O'Connor. Maar de presentator, die in 1993 het nationale songfestival 'moderniseerde', maakt zich wel zorgen. De Leeuw: 'Het songfestival wordt de laatste jaren bepaald door regio's. Zij geven elkaar de punten, en het zal nooit meer voorkomen dat Nederland nog wint.'

De toekomst voor Nederland op het songfestival, voorspelt producer Hans van Hemert, ziet er inderdaad niet rooskleurig uit. 'Slovenië, Montenegro, Macedonië, of hoe ze daar ook allemaal mogen heten, spelen elkaar allemaal de bal toe met twaalf punten.' Hij vindt dat er een ander stelsel voor stemmen moet komen. Hoe, dat weet hij niet. 'Daar zijn experts voor.'

Veel fanaten vergeten liever dat landen elkaar altijd hebben gesteund, of juist niet. De eerste stemming in 1956 verliep al schimmig. Het is bekend dat gastland Zwitserland won met het nummer R efrain, maar waar de andere zes kandidaten zijn geëindigd, is duister. De stemming, voor elk land twee juryleden, was achter gesloten deuren. Pikant detail: Luxemburg stuurde twee Zwitserse juryleden, meldt Kennedy O'Connor.

Hij signaleert dat in 1964 Noorwegen, Denemarken en Finland op elkaar stemden, 'hoewel niemand hun bijdragen op prijs leek te stellen'. Ierland en Groot-Brittannië gaven elkaar vanaf 1965 jarenlang consequent geen punten. Terwijl Frankrijk en Monaco elkaar steunden, net als Nederland en België. In de loop der jaren hebben zelfs wetenschappers het fenomeen bestudeerd, maar met een eenduidig antwoord kwamen ze niet.

Ierland heeft, ondanks of dankzij het gekonkel, het Eurovisie Songfestival het vaakst gewonnen: zeven keer bereikte het land de top. Mede dankzij Johnny Logan, die in 1987 voor de tweede keer het winnende lied zong. Protest van de andere landen kwam toen Ierland vanaf 1992 drie keer won, en met een jaar pauze opnieuw winst boekte in 1996. Het publiek liep toen uit protest de zaal al uit voordat de winnaar officieel was uitgeroepen.

Mede door die onrust is de European Broadcasting Union (EBU) overgestapt op telestemmen. Het publiek kon vanaf toen ook zijn mening deponeren. Het werkt. Althans: Ierland heeft niet meer gewonnen, maar de Oost-Europese landen wél. Nederland heeft geen winst meer behaald sinds 1975, toen het nummer Ding-a-dong, van Teach-In een hit werd.

Misschien moet Nederland toch de hand in eigen boezem steken, aldus producer Hans van Hemert die zichzelf tevens omschrijft als tekstdichter. 'We hebben al jaren geen knaller meer ingestuurd.' Hijzelf heeft zich vier keer met het Eurovisie Songfestival mogen bemoeien en is 'vreselijk hoog geëindigd'. In 1972 werd zijn lied, gezongen door Sandra en Andres, vierde, twee jaar later werd zijn I See a Star, vertolkt door Mouth & MacNeal, derde.

Hij is nog steeds een trouwe kijker van het songfestival. 'Het leeft, er kijken miljoenen mensen naar. En echt niet alleen maar homo's.' Maar hits zoals in de ABBA-periode zijn er niet meer. De laatste jaren heeft hij geen teksten meer ingezonden. Van Hemert, die de zestig is gepasseerd, wordt ook niet meer gevraagd. 'Misschien denken ze dat die oude zak geen verstand heeft van commerciële liedjes, maar dan hebben ze het mis.'

Zijn vader, Willy van Hemert boekte het echte succes; in 1957 en 1959 schreef hij het winnende liedje. Corry Brokken, die later rechter werd, won met Net als toen en Teddy Scholten met Een beetje. 'De fanfare trok door het dorp. Ik was apetrots en riep steeds: ”Dat is mijn vader!” '

De eerste 25 jaar, toen Nederland nog won en er weinig landen meededen, waren nog leuk, zegt voormalig dj en platenbaas Willem van Kooten. 'Maar voor een muziekuitgever is het songfestival volkomen zinloos. Nooit meer komt er een hit.' De Oekraïense Ruslana mag dan in haar land op handen worden gedragen, volgens Van Kooten komt niets meer de grens over. 'Internationaal stelt ze niets voor.'

De Nederlandse deelnemers, zegt hij, scoren zelfs al jaren geen hit meer in eigen land. 'Ik weet niet eens meer wie vorig jaar meedeed.' Alleen Ruth Jacott, die in 1993 deelnam met het nummer He m e l en Aarde, heeft 'redelijk gescoord'. 'Voor de rest is het songfestival gewoon een leuk nichtenfestijn dat over ditjes en datjes gaat.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden