Nederland wilde Bouterse afzetten met invasie

AMSTERDAM - Nederland heeft eind 1986 een gedetailleerd plan uitgewerkt om legerleider Desi Bouterse af te zetten en te laten arresteren door honderden militairen van het Korps Mariniers. De VS zouden marineschepen, vliegtuigen en helikopters leveren om een invasie van Suriname te steunen.

© Reuters Beeld ap

Het kabinet-Lubbers stelde de plannen op na een verzoek, in oktober 1986, van drie leden van de toenmalige Surinaamse regering om Paramaribo te verlossen van Bouterse. Een van hen was premier Pretaap Radhakishun.

Risico
De Nederlandse regering zag begin 1987 echter af van de inval, mede omdat het risico te groot werd geacht dat er doden en gewonden zouden vallen onder mariniers en Nederlandse burgers in Suriname. Oud-premier Lubbers en de toenmalige ministers van Buitenlandse Zaken Van den Broek en van Defensie Van Eekelen bevestigen nu het bestaan van het plan.

Verhalen over een Nederlandse of Amerikaanse invasie van Suriname doen al ruim 25 jaar de ronde. In Suriname nam vanaf 1986 de onveiligheid toe vanwege de 'binnenlandse oorlog' tussen Bouterse en rebellenleider Ronnie Brunswijk.

Minister Verhagen van Buitenlandse Zaken zei in 2007 op vragen van de SP dat Den Haag toen alleen de mogelijkheid had onderzocht om Nederlandse militairen, samen met de VS, een evacuatieoperatie te laten uitvoeren voor de Nederlanders in Suriname. Verhagen meldde niet dat een essentieel onderdeel van de operatie ook het arresteren van Bouterse was.

Boodschapper
Lubbers zegt nu dat een boodschapper uit Suriname hem indertijd op het Torentje bezocht met een brief waarin het verzoek stond om in te grijpen. Onderdeel van de plannen die daarna door Den Haag en de marine werden opgesteld, was de inzet van in totaal 850 mariniers en 16 helikopters. Zij moesten onder andere de luchthaven Zanderij innemen.

Ook zouden mariniers gedropt worden in Paramaribo. Een speciale eenheid had als opdracht Bouterse te arresteren op een van de schuiladressen die een Amerikaanse inlichtingendienst had weten te achterhalen. Als de invasie was gelukt, zouden de Nederlandse troepen minimaal een maand blijven tot de situatie weer stabiel was en de veiligheid van de Nederlanders gewaarborgd was.

Verwijderen
'Het Surinaamse verzoek was bedoeld om de dictatoriale legerleider Bouterse te (helpen) verwijderen', zegt Van den Broek nu. 'Daarmee is echter niet gezegd dat mogelijke Nederlandse militaire steun uitsluitend die doelstelling had. Onze medeverantwoordelijkheid voor het lot van de Surinaamse Nederlanders heeft daarbij ook een rol gespeeld.'

Van Eekelen zegt dat hij opgelucht was dat het plan in januari 1987 definitief van tafel ging. 'Ik zag die aanval op Zanderij niet zitten. Het heeft mij verbaasd hoe lang het bestaan van het invasieplan geheim is gebleven.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.