Nederland was zuinig met steun aan Karakter

De Nederlandse filmwereld is euforisch over de Oscar van Karakter. Alsof het enthousiasme steeds zo groot was: aanvankelijk was All Stars geselecteerd....

Van onze verslaggever

AMSTERDAM

Het gejuich om de derde Nederlandse Oscar in twaalf jaar sluit naadloos aan bij de euforie in het Haagse Tuschinskitheater, juli vorig jaar, tijdens de Dag van de Nederlandse Speelfilm. Daar rekende de Nederlandse filmwereld zich rijk aan beloften van enkele bewindslieden om de filmindustrie nieuwe impulsen te geven.

Het meest concreet was toen de investering van staatssecretaris Nuis, die zes miljoen beschikbaar stelde voor het project Telefilm, een samenwerking tussen filmers en de (publieke) omroep, die een reeks voor televisie geproduceerde films moet opleveren.

Concreet was ook de inrichting van een bureau in het ministerie van Economische Zaken, met een klein beetje startgeld, waarmee investeerders en filmproducenten samen plannen kunnen smeden: Wijers' Contactbureau.

En staatssecretaris Vermeend van Financiën kondigde belastingtechnische maatregelen aan om het voor particuliere investeerders fiscaal aantrekkelijk te maken een gokje te wagen in de filmproductie. Volgende maand (pas) komen deze plannen in de Tweede Kamer en producent Matthijs van Heijningen, geroutineerd lobbyist, was er als de kippen bij om het Oscarsucces te koppelen aan deze plannen.

Er moet meer geld komen, je ziet aan Karakter dat het wat oplevert, luidt de boodschap die kamerleden vlak voor de verkiezingen in een gulle bui moetbrengen.

De trots bij iedereen die aan Karakter heeft meegewerkt is terecht. De felicitaties gelden Mike van Diem en zijn producent Laurens Geels. De commissie die beslist welke Nederlandse film wordt ingezonden voor de Oscarrace, zag echter aanvankelijk helemaal niets in Karakter. Acht vertegenwoordigers van beroepsorganisaties van filmmakers plus drie onafhankelijke adviseurs kozen met zeven tegen vier stemmen voor de flinterdunne komedie All Stars, zoals het jaar daarvoor gekozen was voor Leve de koningin, een uitstekende maar bij voorbaat kansloze kinderfilm.

De echte wijzen waren de producent en regisseur van All Stars, Rolf Koot en Jean van de Velde, die hun film terugtrokken (geen schijn van kans, zo'n onbenullige komedie, bovendien zou de promotie in Hollywood een heleboel geld kosten) en de eer lieten aan Karakter.

De Nederlandse filmwereld stond dus niet als één man achter het nationale vlaggenschip. En het Nederlandse publiek was ook niet uitgelaten. In een klein jaar zijn er zo'n 150 duizend mensen naar de film geweest die in Los Angeles maandagavond bewees hoe goed die Nederlandse film tegenwoordig is. Hoedt u voor de borstkloppers.

Voor de Oscar waren vijf films genomineerd, wat niet bij voorbaat zegt dat dit de beste niet-Engelstalige films waren. Als je ziet welke films op internationale festivals in de prijzen vielen of welke films er in eigen land een groot succes waren, dan dienen er dikke vraagtekens gezet te worden bij de verschillende nationale selecties.

In de laatste fase van de race begon het spel waarin slimme trucs en pr-machines minstens zo belangrijk zijn als de kwaliteit van de kandidaten. Grote lof verdient het team dat Geels en Van Diem formeerden om Karakter langs de hindernissen te loodsen.

Leden van de American Academy of Motion Picture Arts and Sciences mogen alleen hun stem uitbrengen, als ze alle vijf genomineerde films hebben gezien. Daartoe worden speciale voorstellingen gegeven. Hoor je echter dat iemand een concurrent ontzettend goed vond, dan probeer je juist te voorkomen dat hij jouw film te zien krijgt. Immers, dan mag hij zijn stem (misschien wel op die concurrent) niet uitbrengen, want hij heeft niet alle vijf films gezien. Wil je een kans maken op een Oscar, dan kun je niet naief op de achtergrond blijven toekijken bij dat spel.

De positieve gevolgen van deze prijs voor de Nederlandse film staan niet bij voorbaat vast. Mike van Diem, wiens grote talent door niemand ontkend kan worden, zal er zeker baat bij hebben. In Hollywood is ieder talent welkom en het zou hem geen moeite kosten onmiddellijk daar een film te maken. Van Diem is echter helemaal niet uit op een snel (commercieel) succes. Hij wil zijn eigen projecten voorbereiden, doen waar hij zelf zin in heeft. Hij heeft helemaal geen trek in een verhuizing naar Los Angeles en zal pas toehappen als iemand hem een plan voorlegt dat helemaal in zijn straatje past en dat hij naar eigen believen kan uitwerken.

Producent Geels doet al jaren pogingen een internationale productie op te zetten, omdat de financiële situatie in Nederland hem allang frustreert. Geels heeft ook begrepen dat hij in Los Angeles weinig te zoeken heeft en overweegt in Londen te gaan werken aan internationale coproducties.

Wat gebeurde er met onze vorige Oscarwinnaars? Fons Rademakers kon na De aanslag meteen een (Amerikaans-Duitse) film maken, de magere Rose Garden, maar voor zijn jarenlange wens, de verfilming van een boek van de Zuid-Afrikaanse schrijver André Brink, kreeg de bejubelde Oscarwinnaar geen enkele steun. Hij heeft zich teruggetrokken en zal waarschijnlijk nooit meer een film maken.

Marleen Gorris kreeg ook aanbiedingen en heeft inmiddels een internationale, Engelstalige film voltooid die niets met Nederland te maken heeft. Als deze film op de internationale markt succes heeft, kan Gorris verder. Maar dan in het buitenland.

Peter van Bueren

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden