Nederland wapent zich tegen de tijgermug

De Aziatische tijgermug komt steeds vaker naar Nederland, als passagier in een zending banden bijvoorbeeld. Het insectje, dat tropische ziektes kan overbrengen, wordt met een muggenval vol CO2 bestreden.

De tijgermug.

Het lijkt alsof een uit de kluiten gewassen wensballon de openstaande container op het terrein van bandenimporteur Kargro in Montfoort heeft uitgekozen als landingsplek. Maar in plaats van voorspoed voor degenen die hem hebben opgelaten, brengt de witte cilinder een wisse dood voor iedere tijgermug die erin vliegt. De muggenval is verbonden aan twee gasflessen waarin CO2 zit. 'Daar komen de muggen op af. Ze vinden CO2 lekker', zegt directeur Jan Driessen.

Elke twee weken checken inspecteurs van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) de twee muggenvallen bij de bandenimporteur. Sinds 2010 zijn er vijf keer tijgermuggen aangetroffen. Om de insecten te bestrijden behandelt de NVWA dan het hele terrein met een middel dat volwassen muggen en larven doodt. Inspecteurs controleren ook de tuinen van buurtbewoners. Driessen noemt de samenwerking effectief gezien de afname van het aantal gevonden muggen. 'Ik ben er blij mee vanwege de veiligheid van mijn personeel. Zij zijn natuurlijk de eersten die in aanraking komen met zo'n mug.'

De muggenval is één van maatregelen die de NVWA en de bandenindustrie in Nederland hebben genomen om de oprukkende tijgermug te kunnen stuiten. Het van oorsprong Aziatische insect werd in 2005 voor het eerst aangetroffen bij bedrijven die de zogeheten Lucky Bamboo-planten uit China importeerden, maar dook later ook op bij importeurs van banden uit Spanje, Italië en Frankrijk. Het dier is irritant vanwege zijn pijnlijke prik, maar kan ook tropische ziekten overbrengen. Dit risico is in Nederland klein omdat deze ziekten hier haast niet voorkomen, maar om de kans volledig uit te sluiten wordt de mug actief bestreden.

Tekst gaat verder na de foto.

Bij bandimporteur Kargro in Montfoort wordt de tijgermug met succes bestreden. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Daarom heeft importeur Kargo naast de muggenvallen ook een speciale plek om autobanden droog op te slaan. Op het bedrijfsterrein van drie hectare zijn banden te zien zover het oog reikt. Heftrucks rijgen er soepel acht aan hun doorn, een lange priem aan de voorkant, en rijden ze vrachtwagens in. De meeste banden liggen in open containers of netjes opgestapeld tegen muurtjes in de buitenlucht. Er is één uitzondering: de overdekte opslag met het bordje 'opslag banden risicogebieden' erop.

Vrachtautobanden

Hier liggen de tweedehands vrachtautobanden uit Spanje en Italië. In tegenstelling tot Nederland heeft de tijgermug zich in die landen wel permanent gevestigd. 'De banden zijn gesorteerd en gekeurd door onze eigen mensen in Italië', vertelt directeur Driessen terwijl hij een sigaar opsteekt. 'We mogen ze binnen Nederland niet zonder kenmerk transporteren. Daarom plakken we er een sticker op.'

De risicobanden vormen nog geen vijf procent van het geheel aan geïmporteerde banden, maar hebben wel een luxe opslag voor zichzelf. Dat komt omdat vrouwtjesmuggen eitjes leggen in vrachtautobanden die uitkomen zodra er een laagje water in komt te staan. 'Dankzij de droge opslag is de kans dat eventuele eitjes uitkomen nihil', vertelt Arie Verhoef van VACO, de bedrijfstakorganisatie voor de Banden- en Wielenbranche.

De muggenvallen en droge opslagruimte vloeien voort uit het tijgermugconvenant dat het ministerie van Volksgezondheid sloot met VACO. Driessen en Verhoef zijn tevreden met het resultaat. 'Door goede afspraken te maken is het aantal gevonden tijgermuggen bij bandenbedrijven teruggedrongen', zegt Verhoef. Uit cijfers van de NVWA blijkt dat in 2013 de teller op 74 tijgermuggen stond. Vorig jaar waren het er veertien.

In Nederland is nog nooit een besmette tijgermug aangetroffen, maar volgens Wilfred Reinhold van het platform Stop invasieve exoten is iedere tijgermug er een teveel. Afgelopen week verloor zijn stichting in hoger beroep een rechtszaak waarin werd geprobeerd minister Schippers meer actie te laten ondernemen tegen de tijgermug. 'Die tien à vijftien muggen die in zo'n val terechtkomen, zijn maar een fractie van wat er rondvliegt. Een bedrijventerrein is een open plek, vaak in de buurt van woonwijken. Een mug hoeft niet ver te vliegen om zich daar te vermenigvuldigen. Critici zeggen dat ik van een mug een olifant maak, maar deze mug is gewoon een olifant. Zowel qua gezondheidsrisico's als qua hinder.'

Tekst gaat verder na de foto.

Bij bandimporteur Kargro in Montfoort wordt de tijgermug met succes bestreden. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Vakantie

Reinhold is ervan overtuigd dat met de juiste maatregelen de import van tijgermuggen naar nul kan. De importeurs van banden en Lucky Bamboo-plantjes zijn al op de goede weg: dit jaar zijn daar in totaal 26 tijgermuggen aangetroffen. Maar dat betekent niet dat de tijgermug verdwijnt uit Nederland. In Aalten zijn in augustus 102 muggen, larven en poppen aangetroffen. Net als in Veenendaal vorig jaar kan deze vondst niet gelinkt worden aan een bandenimporteur of Lucky Bamboobedrijf in de buurt. 'Het is dus niet bekend hoe die tijgermuggen in Veenendaal en Aalten terecht gekomen zijn', aldus een woordvoerder van de NVWA.

Tijgermugbestrijder Reinhold heeft wel een vermoeden: via een caravan of natte tent van Nederlanders die op vakantie zijn geweest in tijgermugwalhalla's Italië, Spanje of Frankrijk. 'Een vrouwtje legt rond de honderd eitjes. Dan kan het hard gaan met de verspreiding', zegt Reinhold. De kans bestaat dan ook dat de tijgermug ondanks alle inspanningen toch voet aan de grond krijgt in Nederland.

'Op hele lange termijn zou het wel zo kunnen zijn dat ze zich hier vestigen. Dat proberen we tegen te houden, maar het helemaal voorkomen kunnen we niet', zegt een woordvoerder van het RIVM.

In Montfoort laat directeur Driessen zien wat er gebeurt met de tweedehands banden. Ze worden in de shredder verwerkt tot rubbergranulaat, verhit voor hergebruik van grondstoffen of krijgen een nieuw loopvlak, waardoor ze weer zo goed als nieuw zijn. Hij kijkt naar een machine die de banden 70 minuten lang tot 150 graden verwarmt voor de aanhechting van het nieuwe loopvlak. 'Hier is geen tijgermug tegen bestand.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden