Nederland voert druk op Marokko op: straks geen nieuwe uitkeringen meer

De Nederlands-Marokkaanse verhouding komt verder op scherp te staan. De Eerste Kamer ging dinsdagavond akkoord met het kabinetsbesluit om met ingang van 2017 geen nieuwe uitkeringen meer over te maken naar Marokko. Dat geeft minister Asscher van Sociale Zaken nog tien maanden de tijd om een akkoord te sluiten.

Minister Lodewijk Asscher tijdens een debat in de Eerste Kamer over de goedkeuring om het verdrag met Marokko over sociale zekerheid op te zeggen. Beeld null
Minister Lodewijk Asscher tijdens een debat in de Eerste Kamer over de goedkeuring om het verdrag met Marokko over sociale zekerheid op te zeggen.

In navolging van de Tweede Kamer is ook de Eerste Kamer voor opzegging van het verdrag met Marokko over sociale zekerheid. Daarin is onder meer de export van uitkeringen geregeld. Marokko heeft al laten weten opzegging te beschouwen als een 'onvriendelijke daad'. Dat is diplomatentaal voor een klap in het gezicht.

Zowel minister Asscher, die verantwoordelijk is voor de opzegging, als de senatoren erkennen dat opzegging gevolgen kan hebben voor de verhouding op andere terreinen. Dan gaat het bijvoorbeeld om terrorismebestrijding, emigratie, de controle op bezit in Marokko van bijstandsontvangers in Nederland, de samenwerking van justitie bij de vervolging en berechting van criminelen, het opnemen door Marokko van illegaal in Nederland verblijvende Marokkanen en keuring van arbeidsongeschikten in Marokko. 'In hoeverre voor Marokko opzegging van het Verdrag aanleiding zal zijn om de samenwerking op andere terreinen dan sociale zekerheid daadwerkelijk te herzien, valt niet goed in te schatten', stelt Asscher. Maar hij vindt het belangrijker dat na jaren vruchteloos onderhandelen een lijn moet worden getrokken.

Referendum

De komende maanden is er gelegenheid voor Nederlanders om een referendum aan te vragen over de opzegging. Gebeurt dat niet dan laat Nederland eind juni aan Marokko weten dat het verdrag eind dit jaar eenzijdig wordt beëindigd. Dat betekent dat geen nieuwe arbeidsongeschiktheidsuitkeringen, kinderbijslag, kindgebonden budget en nabestaandenuitkering meer naar Marokko worden overgemaakt. Ook vervalt de vergoeding via de zorgverzekering. Bestaande uitkeringen worden dan nog wel overgemaakt.

De aangekondigde opzegging van het verdrag is de volgende stap in een slepend proces. Nederland wil al jaren de uitkeringen aanpassen aan de koopkracht in het ontvangende land. Voor Marokko zou dit betekenen dat de uitkeringen met 40 procent worden verlaagd. Eenzijdig doorvoeren van deze maatregel is door de Nederlandse rechter ongedaan gemaakt met een verwijzing naar het verdrag over sociale zekerheid.

null Beeld null

Westelijke Sahara

In 2015 leidden gesprekken met Marokko tot een akkoord. Net voordat dat geformaliseerd zou worden, werd dat getorpedeerd door de Marokkaanse eis dat uitkeringen ook naar de Westelijke Sahara zouden worden overgemaakt. Nederland noch de Verenigde Naties erkennen de Marokkaanse annexatie van dat gebied ten zuiden van Marokko. Daardoor verdween het akkoord in de prullenmand. De Tweede Kamer stemde in januari in met opzegging van het verdrag. Daar waren alleen PvdA, SP, GroenLinks en de PvdA-afvalligen Kuzu/Özturk tegen.

De senaat behandelde dinsdag de opzegging en stemde bij hoge uitzondering meteen. Ook hier waren alleen SP, PvdA en GroenLinks tegen. Daardoor is er nog net tijd om degenen die eventueel en referendum willen organiseren die mogelijkheid te geven. Als er geen referendum komt, kan het verdrag op 1 januari worden beëindigd. Mocht er wel een referendum komen, dan wordt opzegging per 1 januari 2017 niet gehaald.

Door opzegging bezuinigt Nederland op lange termijn 34 miljoen euro. Dat wordt echter gehalveerd als later dit jaar een verdrag tussen Marokko en de Europese Unie van kracht wordt over sociale zekerheid. Bij de berekening van dat besparing zette een reeks senatoren vraagtekens. Zo daalt het aantal kinderen waarvoor kinderbijslag en kindgebonden budget wordt overgemaakt al jaren terwijl bij de berekeningen van gelijke aantallen zou zijn uitgegaan.

D66-senator Paul Schnabel vroeg zich af of voor het geschil over Westelijke Sahara geen oplossing kon worden gevonden. Het gaat volgens hem om enkelingen die in dat gebied wonen en een uitkering uit Nederland ontvangen. Hij wijst erop dat ook in Nederland postadressen worden gecreëerd om mensen zonder vaste woon- of verblijfplaats een uitkering te laten ontvangen. De suggestie is dat inwoners van de Westelijke Sahara ook een postadres in Marokko zouden kunnen nemen om de uitkering uit Nederland te ontvangen.

null Beeld null
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden