Nederland, vertrouw op je cultuur

Nederland is sterker dan het denkt, weet freelance journalist Somajeh Ghaeminia uit ervaring. Wees niet bang voor contact met vluchtelingen.

Somajeh Ghaeminia
Somajeh Ghaeminia:
Somajeh Ghaeminia: "Ik werd omarmd door een samenleving die geloofde in de maakbaarheid van het goede'Beeld Jiri Buller

Vraag je Nederlandse ouders welke eigenschappen zij in de opvoeding van hun kinderen belangrijk vinden, dan staan eerlijkheid, rekening houden met anderen en rechtvaardigheid bovenaan. Niet het gehoorzame kind, maar het sterke, zelfbewuste kind is de volwassene van de toekomst. Zelfvertrouwen willen we ons kroost meegeven. Opdat ze kansrijk en betekenisvol de ander en de wereld tegemoet zullen treden.

Maar in het voorleven van die waarden gebeurt nu het tegenovergestelde: we dreigen ons bang, boos en klein te maken. Terwijl onze samenleving juist nu terreur op een paar honderd kilometer afstand zijn gezicht laat zien en er duizenden vluchtelingen onze kant opkomen wat meer op dat zelfbewustzijn zou mogen vertrouwen.

Nu we 'in oorlog' zijn tegen de terreur zoekt Nederland naarstig naar de juiste strategie om die oorlog te winnen. De roep om de grenzen te sluiten voor vluchtelingen krijgt sterker gehoor. Het draagvlak voor de opvang van diegenen die Nederland wisten te halen, lijkt nog harder af te brokkelen. Wat moeten we immers met vreemdelingen die de westerse waarden niet delen, die de hele dag via hun smartphones bezig lijken te zijn met het thuisfront? Mensen van wie we niet eens weten wie ze precies zijn, behalve dan dat ze uit landen komen waar chaos, dood en verderf de enige zekerheden zijn. 'Ze' blijven met elkaar in gevecht, ook vanuit Nederland.

Riskante achtergrond

Ik was zelf ook een vluchteling met een - voor westerse begrippen anno 2015 - riskante achtergrond. Tot mijn 10de groeide ik op in het Iran van na de islamitische revolutie, dat behoorlijk anti-Amerikaans was. Mijn ouders keerden zich tegen dat fundamentalisme.

Maar de verzetsgroep waar zij zich bij aansloten bleek niet minder radicaal. Hoewel zij wilde strijden voor een 'vrij en democratisch Iran', greep deze groep naar wapens, isoleerde haar leden van de gewone wereld om ze klaar te stomen voor het martelaarschap. De groep eindigde zelfs op een lijst van terroristische organisaties, waar ze - nu ze ontwapend is - weer van af is.

Tijdens de Eerste Golfoorlog moesten deze strijders gedwongen afscheid nemen van hun kinderen. Zij werden ondergebracht in westerse landen (de meeste van die landen toonden zich begripvol over de strijd tegen de mollahs). Zo belandde ik begin jaren negentig zonder mijn ouders ineens in Nederland. Tussen blote benen, alcohol en nog meer van wat Allah mij verboden had. De verzetsgroep van mijn ouders heeft op allerlei manieren geprobeerd mij voor 'de strijd' te winnen, zodat zij hun eigen land op een dag zouden kunnen bevrijden van het regime van de islamitische geestelijken. We weten dat die bevrijding niet is gelukt.

Dit radicale zaadje heeft in mij geen kans gekregen om te groeien, omdat het werd ingepakt door een samenleving die blaakte van zelfverzekerdheid, openheid en kracht. Mijn nieuwe landgenoten praatten vol trots over tulpen, de Tweede Kamer en de Nederlandse geschiedenis. Ik werd omarmd door een samenleving die geloofde in de maakbaarheid van het goede, door kinderen als ik te voeden met aandacht, hulp en liefde. Als vanzelfsprekend kreeg ik extra Nederlandse les op school, leerde de taal in een paar maanden, kreeg psychische hulp om trauma's te verwerken. In al die ontmoetingen en kansen voelde ik vooral vertrouwen. Nederland leefde mij zijn zelfvertrouwen voor, zoals een ouder een kind.

Mijn integratie staat niet voor de integratie van álle vluchtelingen in de jaren negentig. En ik zou liegen als ik zou stellen dat ik als jonge 'buitenlander' nooit te maken heb gehad met angst of argwaan. Toch voel ik nu in de kern een andere sfeer jegens vluchtelingen. Het is alsof het kind op zoek naar veiligheid - de vluchteling - haar ouder (het veilige Nederland) voor zich moet winnen, in plaats van andersom.

(Tekst gaat door onder de foto)

'De moedige houding van asielzoekers en de vrijwilligers om hen heen heeft mijn vertrouwen in de mensheid versterkt.' Beeld Jiri Buller
'De moedige houding van asielzoekers en de vrijwilligers om hen heen heeft mijn vertrouwen in de mensheid versterkt.'Beeld Jiri Buller

Afbrokkeling

De zelfverzekerdheid die ik ervoer brokkelt af, lezen we in analyses. Over de fragiele staat van Nederland en Europa zijn boeken vol geschreven. Maar zijn we zó fragiel dat we ons zouden moeten isoleren? Waarom wordt vergeten dat Nederlanders al generaties lang ontzettend veel aan kunnen?

Er komen al decennia lang 'vreemdelingen' ons land binnen die onze westerse waarden niet als vanzelf delen, die de hele dag (in hun hoofd) met het thuisfront bezig zijn en soms ook valse paspoorten meebrengen. Denk aan de Hongaren na de Tweede Wereldoorlog. Aan de duizenden vluchtelingen uit onder andere Bosnië, Iran, Somalië en Afghanistan aan wie Nederland in de jaren negentig onderdak bood. Je kunt niet stellen dat hun komst onze samenleving hevig heeft ontwricht.

Een jaar lang volgde ik de zogeheten 'Vluchtgroep' in Amsterdam en schreef over de ervaringen van twee asielzoekers uit Soedan en Somalië, die zonder documenten van kraakpand naar kraakpand trokken. Van de Nederlandse overheid moesten ze terug naar hun land van herkomst, maar dat konden ze niet door gebrek aan de juiste papieren. Dus zwierven ze jarenlang door Amsterdam, vatbaar voor ziektes en geweld. Soms zaten ze een paar maanden in vreemdelingendetentie.

Als er íémand gevoelig zou zijn voor radicalisme, dacht ik destijds, dan zouden zij dat moeten zijn. Radicalisering ontstaat niet alleen uit onvrede over je leven, maar wordt er wel door gevoed. Want als je nergens bij mag horen en helemaal niets te verliezen hebt, lijken wraak en waanzin aantrekkelijk. Maar zij hebben nooit overwogen om zichzelf op te blazen op een Amsterdamse markt. Omdat ze - zo vertelden ze mij - bleven geloven in het goede en in hun God en Allah, en ook nog medemenselijkheid ervoeren; er waren altijd nog een paar vrijwilligers die zich om hen bekommerden.

De moedige houding van deze groep asielzoekers en de vrijwilligers om hen heen heeft mijn vertrouwen in de mensheid versterkt. Ondanks het feit dat ze worden uitgekotst door een overheid die ze de straat op- of detentie instuurt, blijven ze geweldloos vragen om rechtvaardigheid.

Die kalmte - hoe moeilijk ook in onzekere tijden - zou ik onze samenleving meer toewensen.

Relativeren

Islamitische terreur is een bedreiging, en niet alle vreemdelingen aan onze grenzen hebben zuivere motieven. Maar een land dichtgooien en buitenlanders die hier veiligheid hebben gezocht alleen wantrouwen is geen optie. We moeten het doen met wat we hebben: inlichtingendiensten, oplettende burgers, vrijwilligers, ouders die hun kinderen in liefde opvoeden, kortom: we hebben een samenleving die best wat meer zou mogen vertrouwen op zichzelf en op haar burgers. Het is niet gezegd dat we daarmee 'de oorlog' winnen, maar we gooien het kind met het badwater weg als we aan onze eigen kracht voorbijgaan.

Laat je niet bang maken, zeg ik tegen de hardwerkende en intelligente Nederlanders die mij bezorgde vragen stellen. Ik spreek ze tijdens lezingen die ik geef over mijn verhaal en de verhalen van andere vluchtelingen. Blijf relativeren. Door vragen te stellen. Door in dialoog te gaan met vluchtelingen. Door ze te leren kennen. En door te beseffen dat dit land sterk is. Kwetsbaar misschien, maar wel sterk. Het een hoeft het ander niet uit te sluiten.

Somajeh Ghaeminia (Iran, 1981) is freelance journalist. Ze schrijft over opvoeding, onderwijs en vluchtelingen. Met haar broertje en zusje vluchtte zij in 1991 naar Nederland.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden