Commentaar

Nederland verkwanselt zijn internationale reputatie en invloed

De zorgvuldig opgebouwde internationale reputatie van Nederland wordt lichtzinnig op het spel gezet.

Manschappen staan in de houding op de Van Ghentkazerne.Beeld ANP

Een tot op het bot uitgekleed defensieapparaat, een eens trotse ontwikkelingssector die nauwelijks nog in staat lijkt voor het belang van zijn werk op te komen, en een gekortwiekt diplomatiek apparaat waarvan de horizon steeds meer beperkt is door de golven van euroscepsis die ons land hebben overspoeld. Tot zover in het kort de 'wapens' waarmee Nederland zich sinds een aantal jaren internationaal profileert.

Je kunt de inkrimping van Nederlands internationale positie van het afgelopen decennium beoordelen als een politiek-morele crisis of simpelweg als een onhandige en onpraktische afbraak van een zorgvuldig opgebouwde internationale reputatie.

In de eerste variant is deze ontwikkeling symptoom van een politiek klimaat dat meer en meer door binnenlandse kwalen en opkomend populisme wordt gedomineerd. In zo'n klimaat nemen middenpartijen de populistische agenda over, voorzien van een politiek correcter verhaal. Opdat eenieder zich beter voelt.

Goodwill

Een voorbeeld hiervan is een minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking die de vergaande kortingen op haar budget opfleurt met de vrolijke boodschap dat ontwikkelingssamenwerking er ook steeds minder toe doet en dat bedrijven en bedrijvigheid de beste hulp leveren. Zolang ze op dat fluitje blaast en iedereen er achteraan loopt, onttakelen we in relatief korte tijd een vakgebied waarin Nederland decennia, samen met enkele andere kleine, overwegend Noordse landen, voorop liep.

Een ander voorbeeld is Europese integratie - een terrein waarop Nederland van oudsher een relatief grote rol speelde als leverancier van uitvoerbare ideeën en compromissen, de incidentele blunders meegerekend. Sinds ons land in 2005 is toegetreden tot - of opgesloten zit in - de CEL (de Club van Eurosceptische Lidstaten) is op dit vlak vanuit Den Haag weinig meer vernomen.

De tweede variant - de overwinning van het enge op het ruimer gedefinieerde eigenbelang - wijst ook op een doodlopend pad. Nederland had als kleine, activistische speler een goede reputatie, een sterk imago. Het is een vorm van politieke, diplomatieke, culturele en economische goodwill - een combinatie van harde macht en soft power die zich niet direct laat vertalen in verdiende euro's, maar toch alles te maken heeft met het Nederlandse belang.

Kruideniersmentaliteit

In materiële en immateriële zin, want mensenrechten maken er net zozeer deel van uit als de belangen van de Nederlandse fruitsector. Het beknibbelen op internationale budgetten lijkt te passen in een lokale traditie: de kruideniersmentaliteit. Maar het vloekt met een ordenend beginsel van de lage landen - het pragmatisme.

Want het is niet doelmatig zodanig in sectoren te snijden dat het daarna een veelvoud van de oorspronkelijke investeringen kost om deze weer op niveau te brengen. Het is niet praktisch je zorgvuldig opgebouwde internationale soft power te verkwanselen omdat je politiek een populistische fase doormaakt. Dat heet schieten in je eigen voet, een vergissing die grotere landen zich makkelijker kunnen veroorloven dan kleine rivierdelta's wier lot in hoge mate door externe factoren wordt beïnvloed.

Het hoopvolle nieuws is dat opiniepeilingen er voorzichtig op wijzen dat de burger - wellicht aangespoord door de grote externe uitdagingen waarmee ons land en Europa geconfronteerd worden - de ratio van een slagvaardige krijgsmacht, een spitsvondig diplomatiek apparaat en een doelmatiger opererende ontwikkelingssector weer begint te erkennen. Wellicht schoorvoetend gevolgd door politici. Er is blijkbaar veel internationaal tumult voor nodig, maar beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden