ANALYSEVERSOEPELINGEN KABINET

Nederland van het slot, maar de anderhalve meter blijft

Premier Mark Rutte en Minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (CDA) bedanken gebarentolken Corine Koolhof en Irma Sluis voor hun werk.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Het kabinet laat de teugels flink vieren. De versoepelingen in het coronabeleid komen eerder en gaan veel verder dan gedacht. ‘De scherpste bochten van de achtbaan hebben we gehad’, zei premier Rutte. Dat geldt overigens niet alleen voor het virus, maar ook voor het kabinet. 

De middelbare scholen gaan weer volledig open, het openbaar vervoer rijdt per 1 juli weer op maximale capaciteit, het bezoekverbod in verpleeghuizen is van de baan (mits er geen besmettingen zijn onder de bewoners), iedereen mag weer sporten, het voetbalseizoen gaat van start, kleine kermissen en braderieën zijn toch nog deze zomer te bezoeken.

De voorlopig laatste persconferentie van premier Mark Rutte en minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge was een optimistisch slotakkoord van maanden vol crisisberaad. Eerder dan de eigen routekaart voorschreef, heft het kabinet al per 1 juli de meeste beperkingen op. In de woorden van premier Rutte: ‘We hebben het verdomd goed gedaan.’

Met de versoepelingen is ook de politieke crisissfeer verdwenen. Tot woensdag maakte een groepje van uitverkoren bewindspersonen en topambtenaren de dienst uit in de zogenoemde Ministeriële commissie crisisbeheersing (MCCb). Daar vielen de belangrijkste beslissingen in het gevecht tegen de pandemie. De persconferenties na afloop werden steevast door miljoenen mensen bekeken. Nu keert het Binnenhof terug naar het ‘oude normaal’: beslissingen vallen voortaan weer in de ministerraad op vrijdag, of in het coalitieoverleg op maandag.

Rutte begon zijn laatste persconferentie met een terugblik op zijn televisietoespraak van ruim drie maanden geleden. De premier vergeleek de coronacrisis toen met een steeds wilder rijdende achtbaan. Gisteren kon hij opgelucht constateren dat ‘de ergste loopings en scherpste bochten’ achter de rug zijn. ‘Voor nu.’

Het bleef onvermeld, maar hetzelfde geldt voor de positie van het kabinet. Dat oogde rond de televisiespeech van premier Rutte broos. Even daarvoor was het kabinet nog gezwicht voor maatschappelijke onrust: scholen gingen dicht, ook al was dat volgens de experts onnodig. Er klonk, zelfs binnen regeringspartijen, gemor over het tekort aan beschermingsmiddelen, de beperkte testcapaciteit en gebrekkige communicatie.

Dat beeld is inmiddels gekanteld. Premier Rutte en minister De Jonge zijn mede door hun persconferenties uitgegroeid tot de best gewaardeerde politici van het land. Telkens spraken ze de kijkers toe: hou anderhalve meter afstand, blijf thuis bij klachten, was de handen. Het ging blijkbaar niet vervelen; een ruime meerderheid van de bevolking staat volgens peilingen achter het kabinetsbeleid.

Nu is ‘de controlefase’ aangebroken die eigenlijk pas voor september stond gepland. In afwachting van een vaccin of medicijn is alles erop gericht om nieuwe uitbraken zo snel mogelijk de kop in te drukken en zo een ‘tweede golf’ te voorkomen. Het testbeleid wordt nog steeds uitgebreid en ook de veel besproken app om mensen te waarschuwen als ze in contact zijn geweest met een geïnfecteerd iemand is volgens De Jonge nu ‘bijna klaar’.

Rutte en De Jonge benadrukten gisteren bovenal dat de anderhalve meter afstand een cruciaal onderdeel blijft in de strijd tegen het virus. Volgens de premier was het aantal patiënten op de intensive care zonder die maatregel ruim tien keer zo hoog geweest: ‘Dan waren het er niet 3000 geweest, maar 35.000.’ 

Toch weet het kabinet ook dat het veel mensen steeds meer moeite kost om te voldoen aan het voorschrift om afstand te houden. De versoepelingen dragen daar aan bij. In vliegtuigen en het openbaar vervoer hoeft er geen afstand meer te worden gehouden. Ook jongeren onder de achttien jaar zijn er voortaan van gevrijwaard. 

Oppositiepartijen als PVV en Forum voor Democratie haken inmiddels in op de twijfel die is ontstaan over de noodzaak van de maatregel. Geert Wilders hekelde gisteren op twitter al weer de ‘anderhalvemeterdictatuur’.

De premier blijft er desondanks op vertrouwen dat de meeste Nederlanders zich ook de komende tijd houden aan de voorschriften. Hij wees op de nieuwe uitbraken die lokaal al weer in Duitsland zijn gesignaleerd en op de enorme infectiehaarden buiten Europa. ‘We kunnen nu niet verslappen.’

 Wellicht omdat het voorlopig de laatste keer was vanachter het spreekgestoelte in de geïmproviseerde perszaal van het ministerie van Justitie en Veiligheid, zette Rutte zijn waarschuwing nog maar een keer wat vetter aan:  ‘De vijand, het virus, ligt te wachten om weer aan te vallen.’

Toch nog een zomer met ruimte: de maatregelen in punten

- Jongeren onder de achttien jaar hoeven onderling geen anderhalve meter afstand meer te houden. Ze moeten wel afstand houden tot volwassenen.

- Per 1 juli mogen mensen weer voor niet-noodzakelijke reizen gebruikmaken van het openbaar vervoer. Alle zitplaatsen zijn beschikbaar. Nu wordt nog maar 40 procent van de capaciteit gebruikt. Nederlanders moeten wel zoveel mogelijk de spits mijden en mondkapjes dragen.

- Touringcars, taxi’s en personenauto’s kunnen ook weer hun maximale capaciteit gebruiken, mits klanten mondkapjes dragen.

- Per 1 juli zijn alle contactberoepen weer toegestaan.

- Verpleeghuizen mogen weer volledig open als er geen besmettingen zijn.

- Binnen hoeven restaurants, cafés, culturele instellingen en bioscopen niet meer met reserveringen en gezondheidschecks te werken als er minder dan 100 gasten zijn. Als er meer dan 100 gasten zijn moet dat wel gebeuren. Er is geen maximum meer voor het aantal bezoekers, zolang er maar anderhalve meter afstand wordt gehouden.

- Voor kerkdiensten, huwelijken en uitvaartceremonies gelden dezelfde voorwaarden.

- Buiten gelden er geen aanvullende voorwaarden meer als er minder dan 250 personen aanwezig zijn. Zijn er meer gasten dan moeten er wel reserveringen en gezondheidschecks zijn. Ook moet iedereen dat een vaste zitplek hebben.

- Op terrassen hoeft de anderhalve meter afstand niet in acht genomen te worden als er ‘kuchschermen’ tussen de tafeltjes staan.

- Het voortgezet onderwijs gaat na de zomervakantie weer volledig open.

- Sport- en verenigingskantines, sauna’s, sportscholen en casino’s kunnen hun deuren per 1 juli openen.

- Per 1 september mag er ook weer publiek bij sportevenementen, zoals voetbalwedstrijden. Er mag niet gescandeerd en gezongen worden vanwege besmettingsgevaar.

- Disco’s, nachtclubs en kerkzang blijven nog verboden. Koorzingen mag wel.

Lees verder

Standplaats Nieuwegein: ‘We willen vooral benadrukken wat er wél kan’
Hoe reageert ‘gemiddeld’ getroffen stad Nieuwegein op de nieuwe versoepelingen? Twee maanden geleden peilden we de stemming, nu opnieuw. ‘Bep moet al bijna wéér naar de kapper.’

Cultuursector: weinig effect versoepelingen zolang 1,5-meternorm blijft gelden
Zalen tot honderd man mogen weer ‘gewoon’ open, boven die honderd moet er worden gereserveerd. En evenementen en festivals mogen weer. Maar gaat dat nog wel lukken?

Het slot is er af voor de nu juichende sport
Het was dolle vreugde woensdagavond in de Nederlandse sportwereld. De door premier Rutte aangekondigde heropening van de Nederlandse sport, per 1 juli, competitief, totaal, binnen, buiten, contact en geen contact, leidde tot uitgelaten commentaren. ‘De vlag is hier uit’, reageerde voorzitter Anneke van Zanen van NOCNSF, de koepel van 77 Nederlandse sportbonden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden