‘Nederland te afhoudend tegenover buitenland’

Hoeveel rapporten je ook gelezen hebt, er gaat niets boven een confrontatie met de praktijk, vindt PvdA-leider Wouter Bos. De werkreis naar India was voor de kandidaat-premier een openbaring....

‘Ik ben in India anders gaan denken over het begrip concurrentie. Het is voor Nederland onbegonnen werk om met India te concurreren, zelfs al zouden wij hetzelfde kennisniveau hebben. Tegenover elke student computer-engineering hier, staan er daar honderd. Ze zijn de absolute top, geselecteerd uit duizenden kandidaten. De Indiërs zetten honderd ingenieurs op een probleem, wij eentje. En die honderd van hen kosten allemaal minder dan die ene van ons.

‘Terwijl wij in Nederland discussiëren over de gevolgen van de vergrijzing, neemt de beroepsbevolking in India nog dertig, veertig jaar toe. Dus hebben we het niet over een fenomeen dat nog paar jaar speelt, nee, dit kan nog decennialang aanhouden. Als zij niet alleen veel goedkoper zijn dan wij, maar ook nog buitengewoon hoogwaardige diensten en producten leveren, dan gaan heleboel van onze zekerheden wankelen.’

Philips-topman Kleisterlee waarschuwt dat te veel partijen in Nederland meedoen aan het creëren van angst voor India en China.

‘Je moet niet bij de pakken neer gaan zitten en zeggen dat we al hebben verloren. Nederlandse bedrijven die in India actief zijn, varen wel bij de groei van de Indiase economie. Ik heb diep ontzag voor innoverende ondernemers en vind het prachtig om te zien hoe zij hun kansen grijpen. Ik word altijd enthousiast van mensen die succes hebben. Wel zullen er op korte termijn allerlei fricties ontstaan. In Nederland zullen meer mensen hun baan verliezen in de wetenschap dat zij wellicht nooit meer in dezelfde sector terechtkunnen.’

Verandering gaat gepaard met overgangspijn. Hoe houdt u daarbij, straks mogelijk als premier van Nederland, de kiezers vast?

‘Ik geloof er heilig in dat vertrouwen en optimisme in een land samenhangen met de wijze waarop de leiding met haar bevolking communiceert over wat er in de grote, boze buitenwereld gebeurt. Bill Clinton en Tony Blair hebben in hun beste dagen laten zien dat je de geestesgesteldheid waarmee een bevolking zich weert, positief kunt beïnvloeden. De Zweedse premier Göran Persson heeft gezegd dat zijn land over twintig jaar niet meer afhankelijk wil zijn van olie. Dat gaat in Scandinavië een innovatiedrift genereren, dat wordt gigantisch. Dat kan dingen opleveren die nu nog voor onmogelijk worden gehouden. Die kant moeten wij ook durven opgaan.’

Waar liggen volgens u voor Nederland kansen?

‘Wat mij is opgevallen in veel verhalen van Indiërs, en ook van Chinezen, is dat zij een heel volgzame cultuur kennen, waarin je doet wat de baas van je verlangt. Het nemen van initiatieven en risico’s wordt er lang niet altijd op prijs gesteld. Als er nou iets is wat de Nederlanders hebben meegekregen, dan is het wel die verdomde eigenwijsheid. Dat moet iets zijn wat ons enorme voordelen kan bieden.

‘Een ander punt is dat op het gebied van waterhuishouding Nederland een kennisvoorsprong heeft waarmee we nog decennia vooruit kunnen in de globale concurrentiestrijd. Van baggeren, tot dijken bouwen, tot irrigeren hebben we een bijna niet kopieerbaar concurrentievoordeel.’

Is straks de tijd voorbij dat jongere generaties welvarender zijn dan de generatie van hun ouders?

‘Die zekerheid is er niet meer. Ik geloof wel dat het nog kan en dat ook een vergrijzende samenleving prima kan innoveren. Ervaring is ook een bron van innovatie. Maar dan moeten alle systemen er wel op ingesteld zijn.

‘Nederland is zo afhoudend geworden tegenover de buitenwereld dat het ook talentvolle migranten buiten de deur houdt. Ik hoorde in India van een Nederlands bedrijf dat zijn Indiase managers naar Nederland wilde laten komen voor een conferentie. De managers kregen geen visum en moesten uiteindelijk in Londen vergaderen met hun Nederlandse collega’s. Dat is volslagen krankzinnig. Zo sluit je jezelf als land af van een potentiële bron van welvaart. Het staat zo haaks op wat Nederland groot heeft gemaakt. Dat moet echt anders. Wat dat aangaat, heb ik in India een veel groter gevoel van urgentie gekregen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden