Nederland stemt zoals Apeldoorn: een hoopvol teken

Hier leek de uitslag het meest op die van heel Nederland.

Jenny Elbertsen (VVD, nummer 65 op de landelijke lijst).

In nabeschouwingen van de verkiezingsuitslag is natuurlijk geen plaats voor de dochter van een schaapherder, een snackbareigenaar en een melancholieke Turk.

Toch zijn alle drie interessant, alleen al omdat ze in Apeldoorn wonen, en Apeldoorn lijkt sinds woensdag het meest op Nederland: hier kwam de uitslag het sterkst overeen met de landelijke cijfers (in 2012 ook).

Het kan aan de blauwe lucht gelegen hebben of aan mijn overtuiging dat iedereen die geen PVV als winnaar wilde, deze verkiezingen een beetje heeft gewonnen. Hoe dan ook werd mijn humeur in Apeldoorn alleen maar beter. Ja, het populisme is nog onder ons. Maar als Apeldoorn echt zo representatief is, dan zou het vanaf nu best weer eens de goede kant op kunnen gaan.

De dochter van de schaapherder heet Jenny Elbertsen: raadslid van de VVD in Apeldoorn en nummer vijfenzestig op de landelijke kandidatenlijst.

Haar vader zwierf over de Veluwe, haar moeder was schoonmaakster. Over politiek zeiden haar ouders: 'Of je nou door de kat gekrabd wordt of door de hond, het doet allebei pijn.' Even ontgoocheld als veel PVV-stemmers nu.

Maar Jenny, die op haar zestiende in de zorg ging werken, had op haar achttiende een zwarte Renault 5 GT Turbo Alpine bij elkaar verdiend en daarmee scheurde ze in het weekend lekker naar café De Zon in Goor. Ze klom op in de jeugdzorg en de ggz. Werd leidinggevende en voltooide ook nog even een studie bedrijfskunde. Ze was al liberaal voordat ze doorkreeg dat de VVD het was en toen wilde ze 'op jacht naar de invloed'.

We praten in de koffiehoek van het plaatselijke ziekenhuis: vlak voordat Jenny woensdag de uitslag zou meevieren met de VVD in Den Haag, kreeg haar zoon een blindedarmontsteking. Ze bivakkeert hier nu twee dagen.

Jenny voerde campagne in een truck met de tekst 'Bakkie doen? Kom praten over Nederland'. Apeldoorners zijn tevreden mensen, zegt ze, ze voelen zich weer veiliger en kijken naar elkaar om. Alleen 'de zorg over de zorg' werd heviger.

Vraag haar naar iets echt Apeldoorns en ze begint over Volkert van der G., de moordenaar van Pim Fortuyn. Toen die zich in Apeldoorn bleek te vestigen. Toen journalisten jan en alleman op straat aanspraken en de mensen hier zeiden: 'Maar die man moet toch óók ergens wonen?'

Het Oranjepark, een betere wijk in Apeldoorn.

Ook stemden ze hier best makkelijk in met een gepland azc voor vierhonderd vluchtelingen. Gedoe kwam er pas toen het COA zonder overleg hogere aantallen probeerde door te drukken. Daar wordt nu over gesproken, maar niet geschreeuwd.

Apeldoorn is geen dorp in de bossen, zoals de Randstad denkt. Het is een stad met 160 duizend inwoners met prachtige en minder mooie wijken. Jenny woont zelf minder mooi, in Zevenhuizen. En als zij weer naar haar zoon moet, rijd ik erheen.

Zevenhuizen is gebouwd in de jaren zestig, toen straten voor eenvoudige mensen nog namen van filosofen kregen. Fris geel geschilderde kleine rijtjeshuizen tussen goed onderhouden flats, met veel schotels. En midden daartussen, in de Agricolastraat, vind je in de schoot van zo'n flat een cafetaria: Snackchoice Marco. De eigenaar heet Marco Albertus. Hij stemde op Pechtold, want zijn buurt is gezellig én 70 procent is van allochtone afkomst, zegt hij.

Glazenwasser Herold Mouw (PVV) en snackbareigenaar Marco Albertus (D66).

Glazenwasser Herold Mouw, die meeluistert boven een frikandel, begint nu een enthousiaste lofzang op 'ons meerpartijenstelsel'. Als je PVV stemt zoals ik, zegt hij, dan wil je namelijk echt niet dat Wilders ook wínt. Herold houdt bijvoorbeeld ook erg van de Partij voor de Dieren: 'De vleesindustrie! Man-man-man!'

Naast me bestudeert een Turkse Nederlander met droevige oogopslag al een tijdje op zijn hoede zijn flesje bier. Ayden, alleen zijn voornaam mag in de krant en geen foto, want hij wil nu even geen gedoe, als 'Turk', terwijl hij dus al vijfentwintig jaar de beste vriend van Marco is. Marco glimlacht naar hem. 'Die lui van Denk, dat zijn kínderen', snuift Ayden. 'Ik schaam me dood voor die gasten. Zij praten wartaal, en ik word erop aangekeken.'

Marco zegt: 'Ayden en ik groeiden nog gewóón samen op.'

Ayden zegt: 'En wij vangen elkaar al-tijd op.'

Zoiets had Jenny Elbertsen ook al laten weten: als hier je buurman ziek is, dan schil je wat extra aardappels voor die man.

In Apeldoorn vragen mensen zich af hoe die saamhorigheid weer vanzelf kan spreken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.