Nederland staat stil bij slachtoffers Tweede Wereldoorlog

Overal in Nederland werd zaterdag stilgestaan bij de gruwelen van de Tweede Wereldoorlog, werden de slachtoffers daarvan herdacht, en werd respect betuigd aan de Nederlandse militairen die in latere decennia het leven lieten. Vlaggen hingen halfstok en om 20.00 uur was het overal in het land twee minuten stil

De nationale dodenherdenking bij het Nationale Monument op de Dam. Beeld ANP

De voornaamste plechtigheid was de Nationale Herdenking op de Dam in Amsterdam, waar onder anderen koning Willem-Alexander en koningin Máxima een krans legden.

De Amsterdamse burgemeester Femke Halsema zei daar dat de herinnering aan de onvrijheid van de oorlogsjaren moet worden doorgegeven ‘alsof de oorlog gisteren was. Ook als niemand meer weet wat het is om in een bezet land te leven’. Miljoenen mensen bekijken traditioneel de herdenking op tv. Premier Mark Rutte was ook op de Dam. Hij twitterde na afloop dat het belangrijk is dat we stilstaan bij de mensen die hun leven gaven voor onze vrijheid.

Ook op tal van andere plaatsen waren bijeenkomsten. In Madurodam, dat is vernoemd naar verzetsheld George Maduro, werd voor de vierde keer de Nationale Kinderherdenking georganiseerd. Met muziek, toneel en dans kregen de ongeveer 4700 aanwezigen, kinderen en hun families, daar de boodschap mee dat vrijheid ‘geen vanzelfsprekendheid is’. In Kamp Amersfoort was speciale aandacht voor verzetsstrijder Johannes Hovenkamp. Nabestaanden bezochten zaterdagmiddag de plek waar hij als 29-jarige werd geëxecuteerd door de Duitse bezetter. Normaal is de hei een militair oefenterrein en daarom verboden gebied.

Grebbeberg

Bij de herdenkingsbijeenkomst op Militair Ereveld Grebbeberg, in Rhenen, waren prinses Margriet, Pieter van Vollenhoven, hun zoon prins Pieter-Christiaan en staatssecretaris van Defensie Barbara Visser onder de naar schatting 3500 aanwezigen. Nederlandse militairen boden er drie dagen weerstand tegen de oprukkende Duitse troepen in mei 1940. Andere plechtigheden waren onder meer die in Kamp Westerbork, Kamp Vught en op de Waalsdorpervlakte. In het duingebied bij Wassenaar executeerden de Duitsers meer dan 250 gevangenen, onder wie veel verzetsstrijders die in Scheveningen gevangen zaten.

In Kamp Westerbork sprak minister Hugo de Jonge (VWS). Hij benadrukte dat het nu ‘op óns aankomt, op u en op mij om onze samenleving - met al onze vrijheden - net zo mooi aan onze kinderen door te geven, als dat we hem gekregen hebben’.

Vervoersbedrijven zoals NS, HTM en Arriva lieten hun chauffeurs de voertuigen tijdens de herdenking stilzetten om reizigers de gelegenheid te geven oorlogsslachtoffers te herdenken. Rijkswaterstaat riep eerder weggebruikers die wilden herdenken op een parkeerplaats op te zoeken. Volgens een woordvoerster gaf het grootste deel van de mensen daar gehoor aan.

Over de Tweede Wereldoorlog

Tachtigduizend Joden joeg Albert Gemmeker de dood in, maar de kampcommandant van Westerbork hoefde zich daarvoor nooit voor een rechter te verantwoorden. Journalist Ad van Liempt schreef zijn biografie en zat opgescheept met een leugenaar.

Als onderzoeker van oorlogsmisdaden bezocht Ben Ferencz concentratiekampen. Deze ‘blik in de hel’ bepaalde de rest van zijn leven. Zijn inzet en eigenwijsheid hielpen het internatio­naal recht vooruit. Ferencz is de enige nog levende aanklager van de Neurenbergprocessen en werkt nog elke dag.

De Wet van Godwin is nooit bedoeld geweest om vergelijkingen met Hitler en de nazi’s taboe te verklaren, schrijft de bedenker, Mike Godwin. Wees wel bedachtzaam, verwijs niet lichtzinnig.   

In bijna elke Nederlandse gemeente vinden één of meerdere herdenkingen plaats. Alleen in Amsterdam zijn het er al veertig. Officieel klinkt daar dan de Taptoe, op sommige plaatsen wordt het internationale signaal de Last Post gespeeld. Vier blazers over hun dodenherdenkingsnoten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden