Nieuwsmigranten Libië

Nederland schiet 43 migranten in nood niet te hulp, ondanks kritisch rapport Raad van Europa

Een groep van 43 migranten die door het Duitse reddingsschip Sea-Watch 3 is gered voor de kust van Libië, wacht al bijna een week voor de kust van het Italiaanse eiland Lampedusa om van boord te mogen gaan. Zestig Duitse steden hebben aangegeven de migranten te willen ontvangen, maar zonder hulp van Italië en Nederland kunnen de migranten in Italië niet worden ontscheept.

Een migrant aan boord van de Sea-Watch 3 voor de kust van Lampedusa kijkt uit over de zee.Beeld NICK JAUSSI / SEA-WATCH

Volgens de Sea-Watch is Nederland als vlaggenstaat medeverantwoordelijk voor de ‘coördinatie‘ van de ontschepingsprocedure en zou zij de Italiaanse kustwacht moeten verzoeken om een veilige haven open te stellen zodat de migranten vanuit Italië kunnen worden ‘herverdeeld’. De Europese Commissie zou klaar staan om hierbij te helpen, maar de drie Nederlandse verantwoordelijke ministeries ‘wijzen naar elkaar of houden de boot af’, zegt woordvoerder Jelle Goezinnen van de Sea-Watch. ‘Dit is heel zorgelijk, aan boord verslechtert de situatie met de dag. Veel mensen zijn zeeziek en uitgedroogd, hebben medische hulp nodig of lijden aan posttraumatische stress van hun verblijf in Libië.

Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat erkent dat Nederland als vlaggenstaat een ‘faciliterende rol’ heeft ‘en deze ook  naar behoren zal uitvoeren’ om te helpen een havenstaat bereid te vinden de Sea-Watch aan te laten meren, maar kan niet zeggen hoe lang dit gaat duren. Het ministerie van Justitie en Veiligheid ziet geen rol voor Nederland weggelegd om de migranten te helpen ontschepen. De zegsman herinnert eraan dat Nederland in januari ‘eenmalig’ een groep migranten vanaf Malta heeft opgenomen, maar niet langer meewerkt aan ad-hoc-oplossingen. ‘Als Duitsland de migranten wil opnemen, moet dat land contact met Italië opnemen.’

Terwijl Nederland en Italië geen haast te lijken maken om de 43 migranten uit hun penibele positie te bevrijden, kwam de Raad van Europa deze week met een uiterst kritisch rapport waarin ze EU-landen herinnert aan hun ‘wettelijke verplichting’ mensen in nood te helpen. De mensenrechtencommissie van de Raad van Europa hekelt het steeds strengere antimigratiebeleid waarin reddingsorganisaties worden ‘gecriminaliseerd en tegengewerkt’. ‘Er zijn wetten gemaakt en regels opgesteld ‘die haaks staan op de legale en humanitaire verplichting om reddingsoperaties mogelijk te maken, mensenlevens te redden en te voorkomen dat mensen bloot worden gesteld aan marteling, mishandeling en uitbuiting’, aldus de Raad.

Niet veilig

De Raad van Europa vindt ook dat Libië geen veilig land is om migranten naar toe terug te laten keren en adviseert de hulp aan de Libische kustwacht ‘op te schorten‘ totdat Libië heeft bewezen mensenrechten te kunnen garanderen.  Libië staat op de rand van een nieuwe burgeroorlog sinds de belegering van Tripoli door het illegale leger van kolonel Haftar, en de veiligheidssituatie verslechtert  er in rap tempo. Desondanks sommeerde de rechts-nationalistische Italiaanse minister Salvini van Binnenlandse Zaken de Sea-Watch vorige week dinsdag de migranten terug te brengen naar Libië, ook al waren zij gered uit internationale wateren ver vanaf de Libische kust. 

De Sea-Watch weigerde dit omdat het niet ‘medeplichtig aan mensenrechtenschendingen wenst te worden gemaakt’ en zette met 53 migranten koers naar de dichtstbijzijnde ‘veilige haven‘ Lampedusa. ‘Libië waar migranten geconfronteerd worden met onwettige detentie, verkrachting, marteling en slavernij is geen veilige haven’, aldus kapitein Carola Rackete. ‘Daarom heb ik deze schandelijke instructies van de hand gewezen.’

Salvini stond afgelopen weekeind tien migranten om medische redenen toe aan wal te komen, maar voor de overige 43 migranten op het ‘piratenschip’, zoals hij de reddingsschepen van Sea-Watch pleegt te noemen, hield hij de havens onverbiddelijk gesloten. Vorige week  maakte hij bekend een nog strengere wet te willen invoeren die reddingsschepen een boete van 50 duizend euro kan opleggen als zij in Italiaanse havens aankomen met migranten. Het voornemen stuit op veel kritiek omdat het indruist tegen mensenrechtenverdragen en ook het internationale zeerecht dat voorschrijft dat elk schip de plicht heeft om schepen in nood te helpen.

Sterfkans

Italië houdt sinds het aantreden van de rechts-nationalistische regering van Matteo Salvini vorig jaar de havens dicht voor reddingsschepen met migranten. De meeste reddingsschepen voor de Libische kust zijn sindsdien gestopt met als gevolg dat de sterfkans is toegenomen tot bijna een op vijf. Alleen de Sea-Watch is nog actief in de reddingszone voor de kust van Libië.

Migranten vermist bij Marokko

22 migranten zijn woensdag waarschijnlijk verdronken bij de oversteek van Marokko naar Spanje. Een ferry waarschuwde de Spaanse autoriteiten dat het 27 migranten van een bootje had weten te redden, waarna een zoekactie werd opgezet naar de overige opvarenden. Maandag wist de Spaanse kustwacht nog alle 292 migranten in veiligheid te brengen toen enkele bootjes tegelijk in moeilijkheden kwamen. In Turkije verdronken twaalf migranten toen hun boot op weg naar het Griekse eiland Kos omsloeg, 31 mensen konden worden gered. In Spanje zijn dit jaar 8.800 migranten aangekomen, 18 procent minder dan in dezelfde periode vorig jaar. Op de Griekse eilanden kwamen tot nog toe 11.300 migranten aan. De vluchtroute over de Middellandse Zee kostte dit jaar in totaal 575 levens, de meeste voor de Libische kust. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden