Nederland realiseert zich nieuwe positie van Israël niet

WIE na een jaar of tien Israël opnieuw bezoekt, treft een totaal veranderd land aan. De beeldvorming in Nederland loopt daarop achter....

A.H.G. RINNOOY KAN

Toegegeven, de gigantische aantallen Russische nieuwkomers van de laatste jaren waren in het algemeen goed opgeleid en konden zich gemakkelijk inpassen in een lokale cultuur die de eerste helft van de twintigste eeuw ook al een sterke Oosteuropese oriëntatie kende. Desalniettemin blijft het opmerkelijk hoezeer er in Israël onder invloed van deze nieuwe instroom een van high tech doordrenkte economie is ontstaan die internationaal nauwelijks haar gelijke kent.

De grootste verandering van de laatste tien jaar is natuurlijk een politieke geweest. Een flink deel van zijn vredesdividend heeft Israël nu al geïncasseerd: de normalisatie van de politieke verhoudingen, die in 1991 begon met de conferentie in Madrid, verklaart een belangrijk deel van de recente hoge economische groei. De conferenties van Casablanca (1994) en Amman (1995), waar landen uit het Midden-Oosten en Noord-Afrika een economische top hielden, hebben dat proces verder versneld.

Zonder dat het Westeuropese bedrijfsleven zich dat geheel heeft gerealiseerd, is het Arabische boycotdreigement tegen ondernemingen die zaken deden in Israël formeel opgeheven. Inmiddels bepleiten historisch ondenkbare coalities van mediterrane landen gezamenlijk hun belangen in Brussel, en worden Israëlische zakendelegaties op congressen feestelijk onthaald door hun aartsvijanden van vijftig jaar.

Israël wil deel uitmaken van die mediterrane coalities, maar tezelfdertijd erkend worden als buitenpost van Europa. Dat is geen eenvoudige combinatie. De huidige afspraken tussen Israël en de Europese Unie voorzien in belangrijke mate al in een vrijhandelsrelatie tussen de twee partijen. Het is echter niet denkbeeldig dat de historisch goede relatie van Europa met Israël voor een deel zijn bestaan te danken zal blijken te hebben aan de historisch moeizame relatie van Europa met Israëls buurlanden, en dus zal verbleken naarmate de grote mediterrane vrijhandelszone - voorzien voor 2010 - meer in beeld komt.

Niet denkbeeldig, en niet per se rampzalig. Het beeld van Israël kan al lang niet meer uitsluitend het beeld zijn van een kwetsbaar en hulpbehoevend land, hoe fragiel het vredesproces ook moge zijn en hoe onvoorspelbaar ook de afloop van de onderhandelingen met de Syriërs. Israël is niet alleen een omsingelde democratie, het is net zozeer een krachtige, moderne economie. De tweede in omvang van de regio, een bloeiende dependance van Silicon Valley die ten minste zoveel te bieden als te vragen heeft, een lawaaiige, open samenleving met de onverminderd royale wereldwijde steun van vele privé-donoren.

Met zo'n zelfbewuste economie zou Nederland ook een complete en volwassen handels- en investeringsrelatie moeten onderhouden. Projecten in de sfeer van watermanagement, infrastructuur, landaanwinning en energiebeleid vormen een eerste stap in die richting. Nog steeds geldt Nederland in Israël als een naar het verleden uitzonderlijk loyale en naar de toekomst uitzonderlijk welkome partner - de koninklijke aanwezigheid bij de begrafenis van Rabin is niemand ontgaan en door iedereen gewaardeerd.

De nieuwe omstandigheden in het Midden-Oosten vragen zo niet alleen om een aangepaste beeldvorming rond Israël, maar vooral ook om nieuwe initiatieven vanuit Nederland. Het bezoek van onze minister-president volgende week komt op een goed moment.

A.H.G. Rinnooy Kan

De auteur is voorzitter van de werkgeversvereniging VNO/NCW.

A.H.G. Rinnooy Kan is voorzitter van het VNO. Dit is een ingekorte versie van de inleiding die hij gisteren heeft gehouden aan de Rijksuniversiteit Limburg ter gelegenheid van de opening van het academisch jaar.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden