Nederland moet schuld aan slavernij erkennen

Waarom wordt zo'n goed artikel van Wil Thijssen over slavenboeien (de Volkskrant, 1 juli) niet op de voorpagina geplaatst, maar weggedrukt op pagina zes?...

UTRECHT Steven Hagers

Ik kon me goed vinden in de woorden van minister Van Boxtel. Ook ik had het gevoel dat ons huidige (blanke) Nederlanders geen persoonlijke schuld treft en dat excuses niet nodig zijn na zo'n lange tijd. Tegelijkertijd voel ik irritatie als ik lees dat men schadevergoeding, compensatie en excuses eist.

Het is pijnlijk te erkennen dat er in het verleden heel verkeerde dingen zijn gedaan en dat er een collectieve schuld op ons land rust. Als je dat wilt sussen met de gedachte 'mij treft geen blaam', dan is inderdaad een monument of zelfs een plaquette voldoende. Maar de werkelijkheid is dat de slavernij niet per 1 juli 1863 ophield te bestaan.

Hij was dan wel fysiek (hoewel niet volledig) afgeschaft, maar de impact van het feit dat hij bestaan heeft, werkt door tot in onze tijd. Los van de vernederingen, martelingen, verkrachtingen en moorden (deze opsomming is niet volledig) waar de slaven mee te maken kregen, heeft vooral het feit dat ze zo volledig bevoogd werden en beschouwd werden als een zaak, nu nog grote invloed.

Het gevolg was dat zij en hun nakomelingen niet meer in staat waren een gezonde sociale en emotionele samenleving op te bouwen. Dat is iets waaraan men zich slechts met veel moeite kan ontworstelen. Dat is een schuld die voortduurt en die wij allen dragen. Het feit dat de vroegere slavenbezitters schadeloos gesteld zijn en de vroegere slaven niet, is schandelijk. Dat dit ook nu nog niet goedgemaakt is, is ook een schuld die doorloopt.

De slavernij heeft ruim tweehonderd jaar geduurd. De afschaffing van de slavernij kwam tachtig jaar voor het einde van de Tweede Wereldoorlog. Is het dan niet logisch dat de impact van de slavernij op de betrokkenen nog steeds heel groot is en wordt het dan geen tijd dat we daar eindelijk eens wat aan doen?

Laten we beginnen met het erkennen van dit leed en het aanbieden van officiële excuses. Over de hoogte en vorm van schadevergoeding en compensatie kunnen we het dan nog hebben.

Achterstand

Natuurlijk is Nederland nog steeds aansprakelijk voor de misdragingen van (slaven-) handeldrijvende Nederlanders in het verre verleden! En het feit dat de heer P.J.G.A. Ego deze vraag stelt (Forum, 5 juli) geeft aan dat er nog heel wat werk verricht moet worden op het gebied van voorlichting over de geschiedenis en de gevolgen van de slavernij.

De Nederlandse natie heeft zich jarenlang verrijkt aan de tranen en het zweet, aan het bloed van duizenden slaven. Nederland dankt zijn welvaart en welzijn derhalve voor een deel aan de slavernij. Wij, Surinamers en Antillianen (en zovelen meer) danken onze huidige economische, culturele en maatschappelijke positie voor een zeer groot deel aan de achterstand waarin onze verhandelde voorouders gedwongen werden.

Juist het besef dat onze positie nog steeds niet gelijk is aan die van blanke Nederlanders zorgt ervoor dat velen het leed van meer dan honderd jaar geleden nog dagelijks voelen. Deze ongelijkheid is op tal terreinen aanwezig. Een treffend voorbeeld is het geschiedenisonderwijs. In de Nederlandse geschiedenisboeken wordt nauwelijks aandacht besteed aan de slavernij. Neem het nu zes jaar oude Geschiedenis van de Nederlanden van prof.dr.J.C.H. Blom en prof.dr.E. Lamberts. Het boek is sinds 1993 verplicht voor eerstejaars geschiedenisstudenten aan de Universiteit van Amsterdam. Het boek bevat geen enkele passage over de slavernij. De term komt zelfs niet voor in het register!

Zolang de Nederlandse geschiedenis er een is van blanke helden, blijft er voor ons sprake van een confrontatie met een blanke cultuur en een blanke overheid die geen fouten willen herkennen, en blijft er dus sprake van een achterstand.

Zolang er een achterstand bestaat, zal hij met pijn gevoeld worden en zal Nederland huidige en toekomstige generaties schadeloos moeten blijven stellen. Dat kan door middel van een hervorming van het geschiedenisonderwijs, door middel van een slavenmonument of anderszins.

Het feit dat Nederland al miljarden heeft moeten uitgeven aan zowel de 'thuislanden' als aan Surinamers en Antillianen hier en het feit dat ze dat voorlopig nog zal moeten blijven doen, geeft alleen maar aan hoe groot de achterstand is.

AMSTERDAMM. Blekendaal

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden