'Nederland moet nog wennen aan risico van beleggen'

Behalve een deukje in het imago en de jaarrekening van ABN Amro zal het Smit Trafo-debâcle geen grote sporen achterlaten, zo verwachten bankiers, die grote kosten vrezen als het incident een precedent zou scheppen....

Van onze verslaggevers

AMSTERDAM

Of zou het mogelijke afstel van de beursintroductie van Thomassen International een voorbode van meer zijn? De maker van gasturbines en compressoren, die vorig jaar een beursgang aankondigde, zei deze week dat het mogelijk afziet van beursgang vanwege vanwege de tegenvallende resultaten. 'En vanwege de val van Smit Trafo', denken veel insiders er achteraan. Want de Amsterdamse effectenbeurs mag dan record na record laten noteren, 'het feest speelt zich vooral bij de grote fondsen af,' merkt directeur Dekker van de Nederlandse Participatie Maatschappij (NPM) op. De NPM is grootaandeelhouder van Thomassen.

De gang van zaken rond Smit Trafo zal het emissieklimaat geen goed gedaan hebben. Maar het zal niet de afschrikkende werking hebben waar de Vereniging van Effectenbezitters, de VEB, voor waarschuwde.

Deze vindt dat er een algemene regeling moet komen om het door Smit Trafo en ABN Amro verpeste klimaat te verbeteren. Een put-optie op aandelen in nieuwe beursfondsen zou beleggers in nieuwe fondsen het extra risico moeten vergoeden dat zij lopen als zij aandelen kopen van bedrijven die nog geen track record op de beurs hebben.

De meeste bankiers denken niet dat zo'n regeling er komt. Van Lanschot in Den Bosch verwacht dat een garantieverplichting het emissieklimaat zal verslechteren. Banken en bedrijven zullen daardoor juist terughoudender worden.

De door de VEB opgelaten ballon werd geamuseerd gadegeslagen, maar niet serieus genomen. Ook niet door bedrijven die hebben aangekondigd op termijn naar de beurs te willen. Het Amstelveense verpakkingsbedrijf Van Leer kondigde vorig jaar aan in 1995 naar de beurs te willen om overnames te financieren. De jongste ontwikkelingen hebben daar geen verandering in gebracht, laat een woordvoerder weten. 'En de VEB roept wat? Nou, mensen roepen zoveel. Wij blijven bij wat we eerder over onze beursgang gezegd hebben.'

Maar de schadevergoeding aan beleggers in Smit Transformatoren, waar ABN Amro vorige week opzien mee baarde, heeft anderen wel onaangenaam verrast. Juristen bijvoorbeeld. Na de Duitse Co op zaak, waarin de ABN Amro als syndicaatsleider verantwoordelijk werd gesteld voor de inhoud van het emissieprospectus, dachten zij garen te zullen spinnen bij een reeks van claims van beleggers die vonden dat ze benadeeld waren bij een emissie.

R. Laret, één van de juristen die zich met de Co op-zaak hebben beziggehouden, had verwacht dat er in het geval van Smit Trafo wel mensen naar de bank zouden stappen om schadevergoeding te eisen. 'Maar wat gebeurt er? De bank capituleert terstond'. Laret denkt dat ABN Amro geen schijn van kans zou hebben bij eventuele claims.

Ook de Rabobank zegt wel een vermoeden te hebben waarom ABN Amro besloten heeft de aandeelhouders van Smit Trafo schadeloos te stellen, maar vindt het niet sjiek daarover uit de school te klappen. De Rabo zegt dat deze stap geen gewoonte moet worden. 'Als het een gebruik zou worden om beleggers schadeloos te stellen na een tegenvallende beursintroductie, dan zouden de kosten van een beursgang zo kunnen oplopen dat bedrijven daar weinig zin meer in hebben', aldus een woordvoerder van de bank.

Een bankier bij een andere bank wil niet geciteerd worden. Hij noemt de stap van ABN Amro 'een hele vette compensatie'. Hij denkt dat de bank vreesde voor haar goede naam als deze zaak zich te lang zou voortslepen. Bovendien zou de negatieve publiciteit geen goede zaak zijn voor de verkoop van de tweede tranche van KPN.

Toch denkt hij dat er 'iets structureel misgegaan moet zijn' bij het onderzoek voorafgaand aan de emissie. In het prospectus werd volgens hem al duidelijk gewaarschuwd voor de specifieke risico's van Smit Trafo. 'Dus waarom zouden ze dan nu schade uitkeren als er niet echt iets mis is?'

Bij Axxicon in Vianen was men ook niet blij met de royale vergoeding van ABN Amro. De matrijzenfabrikant is al jaren van plan naar de beurs te gaan. Maar financieel directeur Naud van der Ven denkt niet dat de zaak zijn bedrijf zal raken. 'De markt van Smit Trafo is historisch gezien erg gesloten, terwijl wij over de hele wereld kunnen concurreren. We gaan ook zeker niet op ons hoogtepunt naar de beurs, eerder midden in een gestage winstontwikkeling.'

Smit Trafo, dat naar de beurs ging met grote groeiverwachtingen, moest driekwart jaar na dato melding maken van verliezen omdat de markt plotseling was omgeslagen. ABN Amro zegt dat haar noch het bedrijf blaam treft omdat de omslag ten tijde van de beursgang niet te voorzien was geweest. Maar sommigen zeggen dat Smit Trafo nog niet beursrijp was en dat de introductie van het nog maar net verzelfstandigde bedrijf te haastig was.

'Het heeft nog eens aangetoond dat een beursintroductie vlak na een management buy out grote risico's met zich meebrengt', zegt Dekker van de NPM. 'Ik denk dat banken hun onderzoek nog wel zullen aanscherpen. Wij zijn niet voor een put-optie voor kopers bij een introductie. Een introductie moet grondig voorbereid worden, maar als kopers er dan instappen, dan moeten ze er ook echt instappen.' Dekker vindt dat een beursgang in het belang van het bedrijf moet zijn en niet om de aandeelhouders snel te laten cashen. 'Een beursgang is het sluitstuk op een geslaagde participatie. Maar de beurskoers moet daarna dan een richting kennen: rustig omhoog', aldus de directeur van de grootaandeelhouder in zowel Thomassen als Axxicon.

W. Vrijhoef van de Gelderse Ontwikkelingsmaatschappij, die ook een belang heeft in Thomassen, vindt de schadevergoeding 'een hele nette en verstandige zet van ABN Amro omdat het de belegger het gevoel geeft dat de zaken in het prospectus niet verkeerd zijn voorgesteld'.

'Bij Smit Trafo zijn er een aantal dingen tegelijk gebeurd. Dat kan gebeuren en het is de vraag of dat voorzien kan worden', zegt hij.

Het Smit Trafo-debâcle wijst volgens Vrijhoef potentiële beleggers er nog eens op dat het ook mis kan gaan. 'Daar moeten we in Nederland meer aan wennen, dat er risico's verbonden zijn aan beleggen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden