Nederland moet meer zelfvertrouwen tonen

Praten met de Russen op basis van gelijkwaardigheid zit er niet in. Estland weet dat maar al te goed.

Aan de diplomatieke crisis tussen Nederland en Rusland lijkt maar geen einde te komen. Wat een Nederlander die zich al jaren in Ruslands buurland Estland ophoudt, opvalt aan de commentaren die hij in de vaderlandse media aantreft, is dat Rusland niet zelden op begrip kan rekenen. Het kleine Nederland kan maar beter niet op de tenen van de Russische Beer stappen. Een dialoog met begrip voor elkanders standpunten zij geboden.

Met een dialoog is op zich weinig mis. Het probleem is alleen dat Rusland doorgaans niet genegen is die op basis van gelijkwaardigheid en wederzijds respect te voeren - hooguit de Verenigde Staten, China, en, curieus genoeg, pariastaten als Iran en Noord-Korea genieten dat voorrecht. Kleine Europese democratieën zeker niet, tenzij het intensiveren van de betrekkingen met hen kan bijdragen aan het zaaien van verdeeldheid binnen de EU en/of de NAVO, instanties die in Russische optiek enkel uit zijn op het dwarsbomen van de Russische wederopstanding als grootmacht en andersoortige vernederingen. Aanlokkelijke energiedeals dienen dergelijk correct gedrag aan te moedigen. Dat Nederland - in Ruslands Strategie voor het Buitenlands Beleid van 2008 nog expliciet genoemd als een van de landen, waarmee de betrekkingen dienen te worden aangehaald, 'teneinde de nationale belangen in Europa en de wereld kracht bij te zetten' - zich kennelijk nog niet helemaal gewonnen heeft gegeven, is voor Moskou dan ook een zware teleurstelling.

Estland, Letland en Litouwen mogen al jaren ondervinden hoe Rusland met lastige 'dwergen' communiceert: door het toeblaffen van oekazes en het voeren van eindeloze informatie-oorlogen. Nadat de Estse regering in april 2007 had besloten Pronkssõdur, het standbeeld van de Bronzen Soldaat, plus de beenderen van twaalf Rode soldaten die onder diens gelaarsde voeten rustten uit het centrum van Tallinn te laten verwijderen, omdat zij de symbolen bij uitstek van de verfoeide Sovjet-bezetting waren, zette Rusland alles op alles om Estland te dwingen deze heiligschennis ongedaan te maken. Men kan redetwisten over de precieze motieven van de regering-Ansip om die verregaande stap te zetten (enig electoraal winstbejag en populisme waren haar in ieder geval niet vreemd), maar de Russische tegenmaatregelen grensden aan het onvoorstelbare. Nasji en andere militant-nationalistische jeugdbewegingen belegerden, gedoogd door de autoriteiten, dagenlang de Estse ambassade in Moskou. Tragisch dieptepunt vormde de poging van een aantal leden van de 'Putin-Jugend' om kort voor aanvang van een persconferentie ter burele van het weekblad Argumenty i fakty ambassadeur Marina Kaljurand aan te vallen. Poetin en de zijnen gaven niet thuis en hadden op dat moment nog nooit van de Conventie van Wenen gehoord. Ruslands getier naar aanleiding van de recente lotgevallen van Dmitri Borodin kan derhalve slechts hypocriet worden genoemd.

Twee andere zaken zouden Nederland ook bekend moeten voorkomen. Nikolai Kovaljov, voorzitter van de Doema-commissie voor Veteranenzaken en oud-directeur van de geheime dienst FSB, eiste dat de voltallige Estse regering haar ontslag zou indienen. De Russische veterinaire inspectie kondigde prompt aan strenger te zullen toezien op de kwaliteit van de Estse voedselproducten, voor zover die al niet onderhevig waren aan een boycot. Heel toevallig vallen voedselproducten uit Litouwen nu eenzelfde behandeling ten deel. Litouwen spant zich als EU-voorzitter in voor het tekenen van Europese vrijhandelsakkoorden met Oekraïne, Georgië en Moldavië, die Rusland tot de 'natuurlijke invloedssfeer' rekent.

Het is een kwestie van tijd voor ook Nederland een informatie-oorlog te verduren zal krijgen en schimmige Russische auteurs het met zijn oorlogsverleden om de oren zullen slaan. Duizenden Nederlandse Waffen-SS-ers begaven zich immers uit eigen beweging richting Sovjet-Unie. En wie eenmaal op de 'Fascistische Lijst' staat, zal er niet snel afkomen, vraag het de Baltische landen, Polen, Denemarken, Zweden en Groot-Brittannië. Churchills Groot-Brittannië? Jazeker. 'Fascisme' heeft in Rusland tegenwoordig namelijk een vrij brede betekenis. Het gaat niet alleen om nazisme, maar om iedereen die het waagt tegen Rusland samen te zweren of het land te bekritiseren (zoals ook Londen heeft gedaan). Zo noemde de Russische historica Natalja Narotsjnitskaja Hitlers Derde Rijk en de NAVO eens in één adem: beide hebben een levensgevaarlijke oostwaartse expansie in de praktijk gebracht. Welkom in Ruslands zonderlinge denk- en belevingswereld.

Het staat eenieder vrij om zich met een gefrustreerde, zich aan Sovjet-nostalgie lavende grootmacht - nostalgie die mede tot doel heeft de enorme nationale problemen, zoals de chronische corruptie, de snelle bevolkingskrimp, de verpaupering van het platteland en de vreemdelingenhaat toe te dekken - te vereenzelvigen, maar iets meer zelfvertrouwen zou Nederland sieren. De Esten, die zich overigens kostelijk amuseren met het Nederlands-Russische gekift, zullen graag advies geven.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden