Nederland mag Europees compromis bekrachtigen Suiker- en rijstexport Antillen toch beperkt

Nederland mag het Europese compromis over de beperking van de rijst- en suikerexport uit de Nederlandse Antillen en Aruba toch bekrachtigen....

Van onze verslaggever

AMSTERDAM

Verwacht wordt dat de wijziging van het zogeheten rijstbesluit begin volgende maand van kracht wordt. Maandag komt het waarschijnlijk als hamerstuk op de vergadering van de ministers van Buitenlandse Zaken in Brussel aan de orde.

Minister Van Mierlo en staatssecretaris Patijn van Europese Zaken reageerden gisteren opgelucht op het arrest van het hof. Het zou 'buitengewoon slecht' zijn geweest als het oordeel anders was uitgevallen, aldus Van Mierlo. De andere lidstaten hebben grote druk op Nederland uitgeoefend om in te stemmen met het compromis.

De Nederlandse Antillen en Aruba zijn verbijsterd. Het aan banden leggen van de export leidt tot een verlies van honderden arbeidsplaatsen. Voor rijst daalt het quotum van 240 duizend ton naar 160 duizend, en voor suiker van 36 duizend ton naar drieduizend. De maatregelen leiden tot sluiting van een aantal rijst- en suikerverwerkende bedrijven, is de voorspelling.

Volgens het hof in Den Haag is een nationale rechter niet bevoegd in te grijpen in de besluitvorming binnen de ministerraad van Europese Unie. Er was slechts sprake van een voorbereidende fase. Pas na een feitelijke beslissing kan de rechter om een oordeel worden gevraagd, aldus het arrest. Nederland had beroep aangetekend tegen vonnissen in twee kort gedingen, waarin de Haagse rechtbank het Arubaanse suikerbedrijf Emesa gelijk gaf.

Emesa had de Nederlandse instemming met het Europese compromis aangevochten. De rechter bepaalde dat Nederland had moeten wachten op een uitspraak van het Europese Hof van Justitie over de lagere quota.

Het arrest van het hof is een 'enorme tegenslag', reageerde de advocaat van Emesa, G. van der Wal. Hij ziet nog wel mogelijkheden de wijziging van het rijstbesluit aan te vechten. Zo zal hij de Europese rechter om een uitspraak vragen. Ook overweegt hij alsnog de nationale rechter te verzoeken om een verbod op het besluit. Hij betwijfelt echter of Emesa 'de adem heeft' om meer juridische procedures te voeren. Op de langere termijn sluit Emesa een schadeclaim niet uit. Volgens Van der Wal zijn er mogelijkheden de EU aansprakelijk te stellen. Het bedrijf heeft al tientallen miljoenen dollars geïnvesteerd.

Van der Wal noemt het arrest 'onbegrijpelijk'. Volgens hem lag er wel degelijk een besluit waarover de rechter in Den Haag zich kon uitspreken, namelijk de beslissing in de rijksministerraad akkoord te gaan met het Europese compromis. Hij betreurt het dat het hof zich niet heeft uitgelaten over de inhoudelijke aspecten van de affaire.

Statenvoorzitter L. Wout van de Nederlandse Antillen vindt dat de affaire heeft bewezen dat de eilanden zich nog altijd in een 'zwaar koloniale positie' bevinden. Ze laakt vooral de besluitvorming in de rijksministerraad. Een veto van de Antillen en Aruba tegen het compromis werd getorpedeerd. Of die ingreep rechtsgeldig was, betwijfelen de Antillen. De gang van zaken zal potentiële investeerders op de Antillen afschrikken, verwacht Wout. 'De belangen van onze economie, ons volk, zijn kennelijk afhankelijk van de relatie die Nederland met derden heeft. Dat bevordert het vertrouwen niet.'

Gevolmachtigd minister C. de Haseth van de Nederlandse Antillen hoopt dat Nederland maatregelen treft die het verlies aan arbeidsplaatsen kunnen opvangen. In reactie op kamervragen heeft minister Voorhoeve van Antilliaanse en Arubaanse zaken al eerder laten weten niets voor financiële compensatie te voelen. Wel stelde de bewindsman het stimuleren van werkgelegenheid voor lager opgeleiden in het vooruitzicht.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden