Nederland levert zes F-16's voor strijd tegen IS in Irak

Zes Nederlandse F-16-gevechtsvliegtuigen gaan boven Irak deelnemen aan de strijd tegen terreurbeweging Islamitische Staat. Dat heeft het kabinet vandaag in een extra ministerraad besloten. De vliegtuigen gaan gevechtsoperaties uitvoeren boven Irak, maar zullen niet worden ingezet boven Syrië, waar Amerika luchtaanvallen uitvoert op IS, omdat een volkenrechtelijk mandaat voor militair ingrijpen in dat land ontbreekt.

redactie

Met de zes F-16's en twee reservetoestellen worden 250 militairen meegestuurd. Deze zullen waarschijnlijk opereren vanuit buurland Jordanië, dat betrokken is bij de Amerikaanse coalitie tegen IS. De gevechtsvliegtuigen kunnen over een week in actie komen, zei minister Jeanine Hennis van Defensie vanavond. Naast de vliegtuigen levert Nederland maximaal 130 experts die het Iraakse leger en Koerdische peshmerga's gaan trainen. De missie zal zes tot twaalf maanden gaan duren, de kosten zijn beraamd op 150 miljoen euro.

De strijd op de grond blijft een taak van Iraakse militairen en Koerdische strijders. Nederland volgt hierin het Amerikaanse plan van militaire steun vanuit de lucht. Minister Hennis: 'De combinatie van training en luchtsteun moet de Irakezen en Koerden voldoende vertrouwen geven om zelf IS te bestrijden op de grond.' De Nederlandse militairen gaan volgens de minister niet deelnemen aan grondacties, de trainers zullen de Koerden en Irakezen opleiden buiten het conflictgebied.

Coalitie van Amerika en Arabische landen
De Verenigde Staten voeren sinds enkele weken luchtaanvallen uit op doelen van IS in Irak. Gisteren zijn de Amerikanen ook overgegaan op het bombarderen van IS-doelwitten in Syrië. De VS werkten bij dat offensief samen met een vijftal Arabische landen. Deze 'coalition of the willing' ging hiertoe over zonder eerst het beraad in de VN-Veiligheidsraad af te wachten. Volgens de Amerikanen was de humanitaire noodsituatie in Syrië dusdanig accuut dat niet langer kon worden gewacht met ingrijpen.

Nederland beperkt de bijdrage aan de strijd tegen IS in Syrië tot humanitaire en diplomatieke steun. Vooral coalitiepartij PvdA hecht belang aan een VN-mandaat voor militaire actie in Syrië. Militair ingrijpen in Irak is wel gerechtvaardigd, meent Nederland, omdat de Iraakse regering in Bagdad de internationale gemeenschap hierom heeft gevraagd.

De algemene vergadering van de VN is deze week bijeen in New York om onder meer te spreken over de dreiging van IS. Ook premier Rutte en minister Timmermans van Buitenlandse Zaken zijn daar aanwezig. Premier Rutte zal vanavond de Veiligheidsraad toespreken en daarbij de Nederlandse militaire steun toelichten.

Helmen en scherfvesten
Al weken is bekend dat Nederland graag een bijdrage wil leveren aan de strijd tegen IS, maar tot nog toe hield het kabinet een slag om de arm. Premier Rutte leek bij de NAVO-top in Wales, begin deze maand, de mogelijkheid tot aansluiting bij de internationale coalitie mis te lopen omdat, zo luidde de verklaring, de zaal waarin Obama overlegde met bondgenoten over de strijd tegen IS 'te klein was'. De Nederlandse ministers Rutte en Timmermans pasten er op dat moment niet meer bij, zo zeiden zij.

Nederland leverde al wel duizend helmen en scherfvesten aan Koerdische strijders in Irak en uit het budget van minister Lilianne Ploumen van Ontwikkelingssamenwerking werd 10 miljoen euro noodhulp voor Noord-Irak vrijgemaakt.

Premier Rutte schudt de hand van de Amerikaanse president Obama toen deze op bezoek was in Nederland dit voorjaar voor een top over nucleaire veiligheid. Beeld epa
Premier Rutte schudt de hand van de Amerikaanse president Obama toen deze op bezoek was in Nederland dit voorjaar voor een top over nucleaire veiligheid.Beeld epa

Het kabinet heeft de Tweede Kamer geïnformeerd over de militaire plannen via een Artikel 100-brief. Een dergelijke kabinetsbrief gaat over 'de inzet of het ter beschikking stellen van de krijgsmacht ter handhaving of bevordering van de internationale rechtsorde'. Artikel 100 van de grondwet schrijft voor dat de regering het parlement vooraf informeert over de inzet van militaire middelen.

Na tien jaar terug naar Irak
Ruim tien jaar geleden was Nederland eveneens militair actief in Irak. Van 2003 tot voorjaar 2005 waren Nederlandse militairen gestationeerd in de zuidelijke provincie Al-Muthanna van Irak. Dat gebeurde in de nasleep van de val van Saddam Hussein. Nederland steunde de Amerikaans-Britse actie tegen de dictator politiek, maar niet met militaire middelen.

De commissie-Davids deed later onderzoek naar de Nederlandse steun voor de invasie. Een van de lessen die het kabinet trok uit het onderzoek was dat er een adequaat volkenrechtelijk mandaat is vereist bij deelname aan een missie met Nederlandse militairen. Dat mandaat ontbrak destijds voor het militair ingrijpen van toenmalig president George W. Bush.

Nederlandse F-16's vliegen in formatie ter ceremoniële afsluiting van de inhuldiging van koning Willem-Alexander op 30 april 2013. Beeld anp
Nederlandse F-16's vliegen in formatie ter ceremoniële afsluiting van de inhuldiging van koning Willem-Alexander op 30 april 2013.Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden