Nederland krijgt een zandvlakte

Nederlandse militairen gaan mogelijk naar de Iraakse provincie Al Muthanna. Een verkennersmissie is op pad in de 'dorre zandvlakte'. Irak-deskundige Soeterik heeft bedenkingen bij de missie....

Een dor, arm, uitgestrekt en dunbevolkt gebied is de Iraakse provincie Al Muthanna. Over deze provincie krijgt Nederland mogelijk de leiding zodra de internationale stabilisatiemacht in Irak in werking treedt.

Dertig Nederlandse militairen komen dit weekeinde terug van een verkenningsmissie. Zij onderzochten de veiligheidsrisico's in het gebied, evenals de infrastructuur en de gezondheidstoestand van de bevolking. Ook peilen zij wat de bevolking vindt van de aanwezigheid van buitenlandse militairen. Afhankelijk van hun bevindingen zal de ministerraad beslissen over de uitzending van zo'n zeshonderd mariniers.

Spanje zou begin deze maand de leiding over deze provincie zijn aangeboden. Maar de Spaanse premier Aznar, toch na Blair de trouwste bondgenoot van de Amerikanen in de oorlog in Irak, haalde volgens El Pais zijn neus op voor deze 'zandvlakte'.

'De woestijn van het zuiden', zoals Al Muthanna in de volksmond wordt genoemd, is iets groter dan Nederland en er wonen 370 duizend mensen, vooral shi'ieten, van wie het overgrote deel in de provinciehoofdstad Al Samawah en drie kleinere plaatsen woont. De woestijn wordt bewoond door nomadenvolken.

Het gebied heeft minder te lijden gehad onder de tweede Golfoorlog dan een provincie als Basra, Bagdad of het noorden van Irak. Er zijn geen grote verwoestingen aangericht. Gevechten beperkten zich rond de belangrijke weg van Basra naar Bagdad, die door het oosten van Al Muthanna loopt. Wel kampte het gebied, zoals een groot deel van Irak, tijdens de oorlog met watertekorten en uitval van elektriciteit.

Hulporganisaties die er zijn neergestreken melden dat water- en elektriciteitsvoorzieningen weer werken, maar nog gebrekkig zijn. Bovendien is er een groot tekort aan brandstof en zijn de prijzen sterk gestegen, tot frustratie van de toch al arme bevolking.

De infrastructuur is belabberd, aldus hulporganisaties. Hoe hoger de noden en hoe slechter de infrastructuur, hoe duurder de aanwezigheid van Nederlandse militairen in Al Muthanna zal zijn. Een belangrijk aspect in de afweging of de missie kan doorgaan, aldus een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken.

Irak-deskundige Robert Soeterik heeft grote bedenkingen bij de Nederlandse plannen. En niet alleen omdat het een groot deel van het jaar 'ondraaglijk heet' is in het zuiden van Irak. 'Al Muthanna behoort tot het hart van het shi'itische zuiden, een gebied met veel problemen. Dit deel van Irak heeft zwaar te lijden gehad van het regime en van de VN-sancties. Er heerst grote ontevredenheid over de aanwezigheid en handelwijze van de Verenigde Staten; daarom willen de Amerikanen waarschijnlijk dat bevriende mogendheden er de leiding overnemen.

'De shi'itische gemeenschap heeft het gevoel, en niet ten onrechte, dat zij wordt buitengesloten van het toekomstige bestuur van Irak. Als de VS geen bevredigende oplossing vinden voor deze onvrede dan is de kans op groeiend verzet, die op termijn gewelddadig kan worden, groot.'

Een Nederlandse aanwezigheid is niet zonder risico's, meent Soeterik. Hij verbaast zich erover dat de politieke partijen die kritisch waren over de oorlog zich nu niet roeren. 'Moeten wij wel meehelpen aan het creëren van een nieuwe orde, geheel volgens de wensen van de Amerikanen, waarbij grote delen van de shi'itische gemeenschap, de meerderheid van de bevolking, wordt buitengesloten? Beseffen ze wel dat militairen ingezet worden in een gebied waar om die reden de spanningen hoog kunnen oplopen?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden