Nederland krijgt een eigen satelliet die militaire planners gaat helpen bij strategische beslissingen

Defensie gaat in de zomer van 2019 zijn eigen kleine observatie- en communicatiesatelliet lanceren. De zogenoemde nanosatelliet, vermoedelijk ter grootte van een melkpak, moet militaire planners gaan helpen bij het nemen van strategische beslissingen boven vijandelijk gebied.

Een modelsatelliet van de TU Delft uit 2013 Foto Raymond Rutting / de Volkskrant

'Kleine satellieten bieden de mogelijkheid snel in te springen op technologische ontwikkelingen', zegt majoor Bernard Buijs, die als hoofd van het bureau Space van de luchtmacht verantwoordelijk is voor het project. 'Grote satellieten hebben een ontwikkeltijd van gemiddeld elf jaar. Kijk eens hoeveel er in die tijd verandert.'

De satelliet wordt Brik II gedoopt, een naam die verwijst naar het eerste Nederlandse militaire toestel uit 1913. Defensie ontwikkelt de kunstmaan samen met de faculteit Lucht- en Ruimtevaarttechniek van de TU Delft. Brik II krijgt onder meer apparatuur aan boord om 'ruimteweer' te meten. Uitbarstingen van geladen deeltjes afkomstig van de zon kunnen satelliet- en navigatiecommunicatie verstoren. Het in kaart brengen van zulke uitbarstingen kan het operationele proces ondersteunen, aldus Buijs. Ook kan de kleine satelliet fungeren als tijdelijke 'postbus' voor marineschepen op volle zee, wanneer deze geen internettoegang hebben. Brik II kan berichten tijdelijk opslaan en daarna doorsturen naar een grotere communicatiekunstmaan in een hogere baan.

De missie zal drie jaar duren. 'Na deze periode is de techniek weer dusdanig veel verder dat het interessant wordt een nieuwe te lanceren', aldus Buijs. Grote satellieten die tot nu toe worden gebruikt, hebben vaak een miljardenbudget. 'Deze prijsklasse ligt buiten ons bereik. Een kleine kunstmaan kan tegen een betaalbare prijs worden gebouwd, om het op zijn Hollands te zeggen.'

Samen met TU Delft

De faculteit Lucht- en Ruimtevaarttechniek van de TU Delft heeft al ervaring met het lanceren van kleine kunstmanen. Eind 2013 lanceerden studenten de Delfi-N3xt vanuit Kazachstan. De satelliet van ruim drie kilogram werd de ruimte in gestuurd met behulp van een omgebouwde SS18 langeafstandsraket. Enkele jaren eerder brachten ze ook al met succes een melkpakkunstmaan in de ruimte. Beide kunstmaantjes zijn nog altijd operationeel.

Kleine satellieten worden van steeds grotere militaire waarde beschouwd. Onlangs verklaarde de Amerikaanse luchtmachtgeneraal John Hyten dat hij niet langer 'big juicy' satellieten wil hebben, omdat deze te kwetsbaar zouden zijn. Een netwerk van kleine, lager vliegende en goedkopere satellieten zou betrouwbaarder zijn. Dankzij miniaturisering van sensoren en meetinstrumenten leveren soortgelijke kleine satellieten vergelijkbare prestaties als hun grote voorgangers, onder meer ook omdat ze op lagere hoogte vliegen.

Buijs denkt dat de Brik II onderdeel kan worden van een netwerk van minisatellieten van militaire partners. 'Iedereen kijkt hiernaar. Als andere landen kunstmanen in andere banen brengen, wordt het wellicht mogelijk onderling informatie uit te wisselen', aldus Buijs.

Hoe Defensie de nieuwe satelliet gaat lanceren, is nog niet bekend. De kans lijkt klein dat dit met een Russische raket zal gebeuren, zowel vanuit militair opzicht als om praktische redenen. 'Onlangs is de lancering van een Russische raket met kunstmanen weer mislukt. Die laten we dus maar even schieten', zegt Buijs.

Aanvullingen en verbeteringen

In een vorige versie van dit artikel stond: "Dankzij miniaturisering van sensoren en meetinstrumenten kunnen leveren soort kleine satellieten vergelijkbare prestaties als hun grote voorgangers, onder meer ook omdat ze op lagere hoogte vliegen." Dit is aangepast in: "Dankzij miniaturisering van sensoren en meetinstrumenten leveren soortgelijke kleine satellieten vergelijkbare prestaties als hun grote voorgangers, onder meer ook omdat ze op lagere hoogte vliegen."

Meer over