Nederland kan weinig sancties opleggen aan Iran

De Nederlands-Iraanse Zahra Bahrami is geëxecuteerd in Iran. Waarom doet Nederland daar niets aan? Vier vragen relatie Nederland-Iran.

Zahra Bahrami. Beeld anp
Zahra Bahrami.Beeld anp

Kwam de executie van Bahrami als een verrassing voor Nederland?

Ja. Volkomen. Afgelopen vrijdag nog was de Iraanse ambassadeur Gharib Abadi op het ministerie van Buitenlandse Zaken ontboden. Hij verzekerde Nederland dat de rechtsgang nog liep. Ze zou nog een 'eerlijk proces' krijgen, bijgestaan door twee advocaten van het departement.

Nog geen 24 uurna het bezoek van de ambassadeur meldden de Iraanse staatsmedia dat Bahrami was opgehangen. Dat was zaterdagochtend. Rond twee uur 's middags werd Abadi wederom ontboden op het ministerie. Daar bevestigde hij de executie. Bahrami had haar advocaten niet gesproken en had geen afscheid kunmen nemen van haar familie.

Rosenthal na die bevestiging: 'Ik betreur het dat Iran zich niet aan zijn woord heeft gehouden en dat we dit afschuwelijke nieuws eerst uit de media moesten vernemen.' De minister meldt zaterdag dat alle diplomatieke contacten met Iran zijn verbroken.

Wat houdt het bevriezen van diplomatieke contacten in?

Al het werk van Iraanse diplomaten in Nederland wordt belemmerd. Ze kunnen geen handel meer bevorderen. Tenminste, als ze daarbij hulp van Nederlandse autoriteiten nodig hebben. De Iraanse ambassadeur krijgt beperkt toegang tot Nederlandse autoriteiten. Iraanse diplomaten moeten eerst schriftelijk toestemming vragen als ze iets willen. Het antwoord zal meestal luiden: nee.

Zaterdag klonk de roep om de Nederlandse ambassadeur terug te halen uit Iran. Waarom doet minister Rosenthal dat niet?

Bahrami's familie is grotendeels in Iran. De Nederlandse ambassadeur kan hen nog bijstaan, verklaart Rosenthal. In Iran wonen naar schatting ongeveer 100 Nederlanders. Een aantal van hen zit in de cel. Buitenlandse Zaken gaat daar verder niet op in om hen niet in gevaar te brengen. Maar het aantal, zegt een bron, is onder de tien.

Het personeel van de Nederlandse ambassade kreeg geen toegang tot Bahrami in de gevangenis. Iran accepteert geen dubbele nationaliteiten. Het land ontkent dat de vrouw een Nederlandse was. 'Het spijt ons dat een Iraanse burger een misdaad heeft gepleegd die heeft geresulteerd in de doodstraf', meldde de Iraanse ambassade in Den Haag zaterdag.

Wat kan Nederland nog meer doen?

De diplomatieke verhoudingen met Iran waren niet al te florissant. Veel stokken om mee te slaan heeft Nederland niet. Zo is er geen ontwikkelingsgeld om te bevriezen. Vandaag praat minister Rosenthal met zijn Europese collega's over mogelijk andere sancties. Maar de banden tussen Europa en Iran zijn al zeer beperkt wegens de nucleaire ambities van het land.

CDA-Kamerlid Ormel pleit voor het 'inperken van reizen van Iraanse officials naar en door Europa'. Hij vreest het ergste. 'In Iran is nu een golf van executies aan de gang.' Hij denkt om een daad te stellen, naar aanleiding van de protesten in Tunesië en Egypte.

SP'er Harry van Bommel zegt dat stille diplomatie niet werkt in Iran. Hij wijst op de zaak rond Maastrichtenaar Al Mansouri, die werd veroordeeld tot 30 jaar cel in Iran wegens vermeende terroristische activiteiten. Van Bommel demonstreerde met Geert Wilders. In 2009 meldde de Iraanse ambassadeur dat de straf voor Al Mansouri werd gehalveerd, tot 15 jaar. 'Het protest werkte', aldus Van Bommel. Al moet ook hij toegeven dat in Iran niets zeker is.

Lees het postuum van Bahrami in de Volkskrant

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden