Nederland kan heel goed zonder vliegende tanks

DE aanschaf van gevechtshelikopters houdt politiek Den Haag in zijn greep. Alles draait om de vraag of Defensie de Apache- dan wel de Tigre-helikopters zal kopen....

Het principebesluit om gevechtshelikopters aan te schaffen, viel in 1991 toen de toenmalige minister Ter Beek zijn defensienota presenteerde. In deze nota deelde Ter Beek nieuwe defensietaken uit aan de verschillende krijgsmachtonderdelen. Voor de landmacht werd toen het concept van de luchtmobiele brigade bedacht, bestaande uit grondtroepen, transportvliegtuigen, transporthelikopters en gevechtshelikopters. De laatste zouden voor de ondersteunende vuurkracht zorgen. Deze brigade zou vooral geschikt zijn voor operaties in VN-verband.

Sindsdien is er internationaal veel veranderd. Nederland heeft de nodige ervaring opgedaan in VN-verband. Ons land heeft uitstekende bijdragen kunnen leveren aan VN-operaties, zoals in Cambodja en het voormalig Joegoslavië - zonder dat de gevechtshelikopters werden gemist. Daarom is vier jaar na dato het heroverwegen van de in 1991 vastgelegde prioriteiten geen overbodige luxe.

In de meeste vredesoperaties die tot nu toe zijn ondernomen door de VN, past de inzet van dit soort heli's niet. De operatie in Somalië faalde mede doordat de Amerikanen gevechtshelikopters inzetten tegen een van de vele Somalische krijgsheren, en tegelijkertijd de peace keeping veronachtzaamden.

Vaak wordt verwezen naar de Golfoorlog om de aanschaf van de gevechtshelikopters te rechtvaardigen. Niemand zal ontkennen dat de Amerikanen de woestijnoorlog wonnen door onder andere de massale inzet van gevechtshelikopters. Daar staat tegenover dat deze oorlog in niets leek op het soort VN-operaties waarmee we de laatste jaren te maken hebben.

Dit wordt ook onderkend door het kamerlid Jan Hoekema, de defensiespecialist van D66. Volgens hem heeft de luchtmobiele brigade geen behoefte aan de zware Apache, die met name is gemaakt voor het uitschakelen van tanks. De brigade moet helikopters hebben die transportheli's kunnen beschermen. Daarvoor zou de lichtere Tigre zeer geschikt zijn, vindt Hoekema (de Volkskrant, 16 maart).

Maar moet Nederland dan zo nodig de Tigre aanschaffen? Niet als wij ervan uitgaan dat elke Nederlandse bijdrage in internationaal verband zal geschieden. Tot nu toe heeft Nederland aan VN-operaties meegedaan waarin ook traditionele bondgenoten als Engeland en Frankrijk participeerden.

In de loop der jaren heeft Nederland zich in het kader van dit soort operaties min of meer gespecialiseerd in zaken als transport van hulpgoederen en logistiek. De bescherming van troepen werd meestal overgelaten aan andere landen.

Dezelfde filosofie zou ook moeten gelden voor de inzet van de luchtmobiele brigade. Deze kan makkelijk zonder de gevechtshelikopters. Ook omdat deze brigade nooit in zijn totaliteit zal worden ingezet. Met de grondtroepen, de transportvliegtuigen en transporthelikopters van deze brigade kunnen we reeds een kwalitatief hoge bijdrage leveren. De eerste lichting van deze brigade heeft zich de afgelopen tijd in het voormalige Joegoslavië kunnen bewijzen.

De regering heeft vaak de mond vol over internationale samenwerking op het gebied van Defensie. Ondertussen zien we dat Engeland, Frankrijk en andere westerse landen voor een overvloed aan gevechtshelikopters zorgen. Zelfs als dit soort helikopters in een uitzonderlijke situatie nodig zouden zijn, dan kan altijd een beroep op deze landen worden gedaan. Maar in plaats van te werken aan een verdere integratie van de krijgsmachten van de Westeuropese landen, zien we dat elk land nog steeds een complete strijdkracht wil hebben - met alles erop en eraan. Ook Nederland.

Terwijl een bedrag van 1,3 miljard beter voor echt nuttige dingen kan worden gebruikt. Bijvoorbeeld voor de taken waarin Nederland zich in VN-verband al goed heeft bewezen. Dat zou de discussie over de herijking van het buitenlands beleid - en de financiële consequenties ervan - een zeer interessante wending kunnen geven.

Paul Rosenmöller

Leoni Sipkes

De auteurs zijn lid van de Tweede Kamer voor GroenLinks.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.