Nederland is start-upmoe: investeringen in 2016 gehalveerd

Investeerders waren dit jaar minder happig op Nederlandse start-ups. Vergeleken met de voorgaande twee jaar haalden de beginnende bedrijven in 2016 slechts de helft van de investeringen op. Dat blijkt uit een inventarisatie van de website Startup Juncture, die de cijfers ieder jaar op een rij zet. Volgens hoofdredacteur Lorenz van Gool heeft de term start-up aan glans ingeboet. 'Iedere webshop noemt zichzelf tegenwoordig een start-up. Investeerders prikken daar doorheen.'

Medtech-bedrijven, die zich richten op medische innovaties, hebben het erg goed gedaan. Start-ups in deze categorie sloten tien deals meer dan in 2015. Beeld Thinkstock

In 2015 was het totale investeringsbedrag zeker 428 miljoen euro. Het jaar ervoor zelfs 500 miljoen. Dit jaar werd er met 252 miljoen bijna de helft minder geïnvesteerd. Dat is geen kinderachtige daling.

'Klopt, maar het beeld is wat scheef door enkele grote uitschieters in de voorgaande jaren. Adyen, een softwarebedrijf dat online betalingen afhandelt, haalde in 2014 bijvoorbeeld zo'n 200 miljoen op. Dat was 40 procent van de totale 500 miljoen euro aan investeringen dat jaar. En ook in 2015 waren er uitschieters. Trek die bedragen eraf, en het beeld voor dit jaar valt een stuk minder uit de toon. Maar zelfs zonder de uitzonderlijk hoge investeringen mee te rekenen, werd er dit jaar zo'n 50 miljoen euro minder geïnvesteerd dan vorig jaar. Dat is geen onbeduidende daling.'

Zonder de grote uitschieters mee te rekenen werd er vorig jaar 305 miljoen euro geïnvesteerd, maar in 2014 slechts 225 miljoen. De 252 miljoen van dit jaar valt daar toch keurig tussenin?

'Als je 2014 meerekent is het niet heel indrukwekkend, nee. Toch vinden wij 50 miljoen minder dan vorig jaar een grote terugval. Een daling van een zesde is niet iets om zomaar weg te wuiven.'

Hebben jullie enig idee waarom de Nederlandse start-ups dit jaar minder in trek waren?

'De term start-up is aan inflatie onderhevig. Iedere webshop noemt zichzelf tegenwoordig een start-up, maar vaak stelt het in de praktijk niet zo gek veel voor. Geldschieters prikken steeds meer door die hype heen, kijken steeds kritischer naar de term 'start-up'. Dat zien we overigens niet alleen in Nederland. Ook in de rest van de wereld proef je een zekere start-upmoeheid.'

Jullie lijst is niet compleet, want niet alle start-ups openbaren hun investeringen. Het totale bedrag zou daarom nog een stuk hoger kunnen liggen. Wat zijn jullie cijfers dan waard?

Wij halen onze cijfers uit openbare databases, aangevuld met geheime informatie uit ons netwerk. Onze financiële experts kunnen bovendien goed inschatten hoeveel er bij een investeringsronde is opgehaald, ook al zijn de gegevens hiervan niet openbaar. Zo kunnen wij een redelijk accuraat beeld schetsen. Desondanks ligt het totale investeringsbedrag waarschijnlijk nog hoger, want over sommige deals wordt helemaal niets naar buiten gebracht. Tel er gerust tien à twintig procent bij op.'

Is er een categorie start-ups waarover dit jaar wel hosanna werd geroepen?

De medtech-bedrijven, die zich richten op medische innovaties, hebben het erg goed gedaan. Start-ups in deze categorie sloten tien deals meer dan in 2015 en het bedrijf dat het hoogste bedrag ophaalde, G-Therapeutics, is zo'n medtech-bedrijf. Dat de Nederlandse medische start-ups het zo goed doen is geen vanzelfsprekendheid. Wereldwijd zit de sector juist in een dipje.

Voor het Nederlandse succes zijn een aantal redenen: zo heeft de opsplitsing van Philips, dat zich voortaan voornamelijk op medische innovatie gaat richten, de sector voor het voetlicht gebracht. Daarnaast vestigen start-ups zich graag in Eindhoven, een technische hub, en is de regulering voor medische bedrijven in Nederland helder en efficiënt. Dat is echt een pre.'

Lorenz van Gool, hoofdredacteur van de website Startup Juncture.

Toch is dat opvallend. Bij investeringen in medische start-ups duurt het vaak lang voor een geldschieter op enig rendement mag rekenen. Dat is geen aantrekkelijk vooruitzicht.

'Dat is waar, maar een medtech-bedrijf komt meestal voort uit lang en kostbaar onderzoek van een universiteit. Dat maakt het een kwalitatief hoogwaardige loot aan de start-upstam. Investeerders kunnen een redelijke educated guess maken naar de haalbaarheid - en willen dan ook investeren.'

Door: Dion Mebius

Nederlandse start-up die het meeste geld (26 miljoen euro) van investeerders aantrok dit jaar

'Nederland heeft een goed klimaat voor startende ondernemingen', zegt Sjaak Deckers, directeur van G-Therapeutics. De medische start-up, die werkt aan een methode om mensen met dwarslaesies weer te laten lopen, heeft dit jaar 26 miljoen euro aan investeringen binnengehaald. Daarmee staat het bedrijf op één in de ranglijst van Startup Juncture. Ook heeft G-Therapeutics een risicodragende lening van 10 miljoen euro bij het ministerie van Economische Zaken weten los te peuteren. 'Je kunt in Nederland op allerlei manieren krediet en subsidies aanvragen.'

Vijftien jaar wetenschappelijk onderzoek in Zwitserland door de Fransman Grégoire Courtine vormt de basis van het bedrijf. Courtine ging de samenwerking aan met Deckers, die ervaring had opgedaan met de medische start-up Sapiens Steering Brain Stimulation, een spin-off van Philips. 'Dat hielp. Drie van de vier investeerders in G-Therapeutics hadden ook in Sapiens geïnvesteerd.'

Het bedrijf is nu gevestigd in het Zwitserse Lausanne en in Eindhoven. 'In Eindhoven zit een netwerk met een hoop kennis. We hebben net iemand aangenomen die acht jaar op de High Tech Campus gewerkt heeft aan draadloze technologie. Die hoeft alleen een gebouw verder te gaan werken.'

Nederland heeft volgens Deckers een gunstig klimaat voor beginnende medtech-bedrijven. 'De gezondheidszorg is goed georganiseerd en de mensen staan open voor innovatie. De artsen met wie we samenwerken waren meteen superenthousiast en dan kun je makkelijk een studie met hen opzetten.'

Door: Alexander Leeuw

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden