Nederland is in drie jaar niet leefbaarder geworden

Nederland is er de afgelopen drie jaar niet leefbaarder op geworden. Maar ook niet of nauwelijks minder leefbaar. Gezien de achterliggende periode van economische crisis is dat onverwacht goed nieuws.

Busstation Almere Centrum. © ANP

De veertig Vogelaarwijken vallen op in positieve zin: daar daalde de werkloosheid, kwamen meer en betere huizen beschikbaar en steeg de kwaliteit van de openbare ruimte. Zo is de kloof tussen leefbare en minder leefbare gebieden kleiner geworden.

Dat blijkt uit de driejaarlijkse leefbaarheidsbarometer die het ministerie van Binnenlandse Zaken dit weekeinde naar buiten bracht (zie onder aan dit verhaal). In de vorige barometer, uit 2008, was nog sprake van een forse verbetering van de leefbaarheid sinds 2006.

Stagnatie valt mee
Dat waren jaren van economische opgang, toen de werkloosheid daalde. De onderzoekers hadden daarom verwacht dat ze een minder leefbaar land zouden aantreffen. De stagnatie - de cijfers laten een nauwelijks meetbare achteruitgang zien ­- valt in hun ogen daarom 'eigenlijk nog mee'.

Zij beklemtonen dat het lastig is de leefbaarheid in het hele land onder één noemer te plaatsen. De verschillen tussen de landsdelen zijn groot, en ook binnen de 27 grootste steden varieert de leefbaarheid nogal. De vier grote steden in de Randstad ontwikkelden zich gunstig, Rotterdam voorop. De jonge groeisteden Almere en Zoetermeer kampen juist met steeds meer problemen.

Negatieve vermeldingen zijn er verder voor Eindhoven, Enschede, Emmen, Schiedam en Heerlen. De kleinere gemeenten waarmee Heerlen sinds enige jaren Parkstad Limburg vormt, maakten een sprong voorwaarts en lijden in dit opzicht dus niet onder de gevolgen van de krimpende bevolking.

Veiligheid

De leefbaarheidsmonitor komt tot stand door onderzoek van de bureaus Atlas voor Gemeenten en Rigor. Zij onderzoeken de leefbaarheid aan de hand van indicatoren als veiligheid, vandalisme in de wijk, overlast, de kwaliteit van de huizen, de nabijheid van voorzieningen en natuur, de werkloosheid, het aandeel van niet-westerse allochtonen en het aandeel hoger opgeleiden.

Dat de leefbaarheid niet is gestegen ondanks de meevallende werkloosheid, komt vooral door de achterblijvende veiligheid: een groeiend aantal Nederlanders ervaart overlast en kent gevoelens van onveiligheid.

Grote tevredenheid
Dat zijn wel problemen die het overgrote deel van de Nederlanders niet raken. Opvallend is de grote tevredenheid van veruit de meesten over hun woonomgeving. Een overgrote meerderheid van 83 procent is positief tot uiterst positief over de eigen wijk. Slechts 1 procent is negatief, 4 procent houdt het op 'matig'.

De grootste steden in de Randstad scoren slecht bij de eigen inwoners. In Rotterdam ervaart 45 procent leefbaarheidsproblemen, in Amsterdam 32 procent en in Den Haag 21 procent. De grotere steden in de regio doen het beter. Maar 6 procent van de Eindhovenaren en Groningers is ontevreden.

Werk aan de winkel

Voor de gemeentebesturen van Almere, Apeldoorn, Ede, Haarlemmermeer en Zoetermeer heeft de barometer een heldere boodschap: werk aan de winkel. In deze gemeenten daalt de leefbaarheid al dertien jaar gestaag. In 1998 zaten deze gemeenten nog boven het landelijk gemiddelde, inmiddels zitten ze eronder.

Positieve uitschieters
Ook de verschillen tussen de Vogelaarwijken vallen op. Sommige ontwikkelen zich zeer gunstig, met Malburgen en Klarendal in Arnhem, Overdie in Alkmaar en De Kruiskamp in Amersfoort als posititieve uitschieters. In andere steden zoals Eindhoven zet het wijkenbeleid nog weinig zoden aan de dijk: hoewel de leefbaarheid in de stad over het algemeen goed is, valt de daling van de leefbaarheid in de Vogelaarwijken Woensel-West en De Bennekel op. net als in Nieuwland (Schiedam) en de Bijlmer (Amsterdam).

De hele barometer is hieronder te bekijken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.