Analyse

Nederland is helemaal niet zo politiek versplinterd

U heeft woensdag gestemd met uw hart, constateert Martin Sommer. Dat maakt dat de politieke kaart van Nederland prachtig weergeeft hoe de stemming in het land is.

Mark Rutte, Sybrand Buma en Bram van Ojik.Beeld ANP

Het politieke landschap versplintert, hoe vaak hebben we die verzuchting de afgelopen week niet gehoord. Een volk dat als los zand aan elkaar hangt. Maar kijk eens naar de kaarten hiernaast. Geografisch is er geen sprake van confetti maar juist van samenhang. Dat heeft met deze provinciale verkiezingen te maken. Ditmaal heeft u niet strategisch gestemd, voor Samsom in het torentje of juist niet. Provinciale verkiezingen heten verkiezingen 'van de tweede orde'. Niet zo belangrijk dus, maar dat betekent dat u heeft gekozen naar uw hart. En dat laat prachtig zien wat de werkelijke stemming is in het land.

Uitslagen

Zien hoe er in uw provincie gestemd is? Bekijk dan deze interactieve kaart.
Wilt u de uitslag per gemeente bekijken? Dat is te zien op deze kaart.

Nog altijd PvdA

Josse de Voogd is de maker van deze kaarten. Hij is electoraal geograaf, en doet uniek onderzoek naar het verband tussen politieke voorkeur, geografie en geschiedenis. 'Je kunt de kaart van links Nederland op die van rechts Nederland leggen', vertelt De Voogd. 'In beide gevallen kun je het land in drieën delen, in winnende liberale regio's, 'constructieven' - dat wil zeggen CDA en PvdA - en boze regio's die ooit werden uitgebuit.' De kaarten laten zien welke linkse respectievelijk rechtse partij per gemeente de grootste is geworden.

Op de kaart van 'links' is de PvdA felrood, de SP oranje. Na weer een klap is de PvdA tot haar kern teruggebracht. En, naar nu blijkt, tot haar geestelijke oorsprong: op de kaart zien we een patroon van een eeuw oud - in de rode gebieden werd vrijzinnig protestants geloofd, prachtig herkenbaar in Friesland of de strook langs de IJssel. Allemaal anno 2015 nog altijd PvdA.

Een ander links

De SP is een heel ander verhaal. Ofschoon Maurice de Hond liet zien dat 20 procent van de PvdA-stemmers ditmaal is overgelopen naar de SP, vertegenwoordigt de SP toch een ander, vaak conservatiever soort links. Voor de kern van de PvdA moet je de aanhang van de Vrijzinnig Democratische Bond en de Antirevolutionaire Partij bij elkaar optellen. Bij de SP zijn dat de oude Katholieke Volkspartij (KVP) en de CPN in Groningen. Anders gezegd, de oude wingewesten Brabant en Limburg in het zuiden, nu (deels) welvarend maar ontevreden. Plus Groningen, waar men zich nu vanwege het gasdrama wederom wingewest voelt. PvdA-leider Samsom haalde zijn zege in 2012 dankzij deze sociaal-behoudende periferie; nu verliest hij er dramatisch.

Bible Belt

D66 glorieert op de 'centrum-linkse' kaart in de welvarende driehoek tussen Texel, Arnhem en Hoek van Holland. Dat is precies dezelfde driehoek waar op de 'rechtse' kaart de VVD de grootste partij is. Qua profiel verschillen die twee partijen niet heel veel. De aanhang verdient goed, is hoog opgeleid, heeft een baan. Men is mobiel, minder aan de grond gehecht dan in het buitengebied. De huizenprijzen stijgen, er wordt veel verhuisd en weinig in God geloofd. In één gemeente op de linkse kaart is GroenLinks de grootste. Dat is (lichtgroen) Terschelling, na een burgemeestersaffaire en vanwege dreigende gasboringen.

Op de Bible Belt wordt God nog altijd in ere gehouden, zichtbaar op de 'rechtse' kaart. Daar hoort ook het CDA bij; slechts 6 procent van de aanhang zegt niet te geloven, aldus Maurice de Hond. Het katholieke zuiden is deels vertrokken naar de VVD, het noorden grotendeels bij het CDA gebleven. De PVV is op deze kaarten niet uitbundig zichtbaar. Dat heeft met de lage opkomst te maken, wat niet betekent dat de partij van Wilders is verdwenen. Ze werd de grootste in Rotterdam. De PVV domineert veelal katholieke gemeenten zonder duidelijke signatuur, en vooral ook veel nieuwbouwgemeenten. Purmerend, Almere, Capelle aan den IJssel. Wie tot slot niet mag ontbreken is Jos van Reij, die met zijn Volkspartij Limburg (VPL) in Roermond overwon. Hij is op de kaart donkerblauw.

Beeld de Volkskrant
Beeld de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden