Nederland is hekkensluiter noch overwinnaar

Nederland is het land van de middelmaat. In vergelijking met andere landen in de Europese Unie zijn wij nergens buitengewoon goed in, maar scoren we ook nergens uitgesproken slecht....

Zelfs met zijn tolerante drugsbeleid is Nederland op papier geen buitenbeentje meer. Op het terrein van de sociale zekerheid bezetten we een achtste plaats - een middenpositie. In de vrijetijdsbesteding zijn Nederlanders uitbundig noch calvinistisch - we gaan veel op vakantie in het buitenland, maar geven daar 30 procent minder uit dan andere Europeanen. Ook qua huisvesting is Nederland het land van de 'verantwoorde middelmaat': weinig krotten, maar luxe vrijstaande woningen zijn schaars.

Het rapport, gistermiddag aangeboden aan premier Kok, vergelijkt de Nederlandse prestaties met die van de omringende EU-landen op terreinen als onderwijs, gezondheidszorg, wonen, economie en arbeid. De conclusies nopen tot relativering: op veel punten blijkt Nederland minder uitzonderlijk dan het zelf graag denkt.

Enerzijds hadden veel landen, vooral de Zuid-Europese, een achterstand in te halen op het gebied van gezondheidszorg, onderwijs en sociale voorzieningen. Dat zijn terreinen waar Nederland de laatste jaren relatief minder aan heeft uitgegeven.

Anderzijds lijken de prestaties van Nederland goed, omdat het land zélf een achterstand moest inlopen. Zo lag de Nederlandse welvaart tien jaar geleden nog ruim onder het EU-gemiddelde; inmiddels zitten we in de topdrie. Nederlanders denken graag dat ze - dankzij het bejubelde poldermodel - de beste van Europa zijn. Maar de stormachtige economische groei van de afgelopen jaren deed zich ook voor in Ierland, Luxemburg en Denemarken, zodat Nederland nog steeds geen koploper is.

De arbeidsparticipatie is omhoog geschoten, waarmee echter vooral een achterstand is weggewerkt. Steeds meer vrouwen zijn aan het werk gegaan, maar voornamelijk in deeltijd. Dat leidde volgens het SCP tot een 'typisch Nederlands fenomeen': het anderhalf-kostwinnerschap.

Hierin openbaart zich de dubbele moraal van Nederland: iedereen zegt dat vrouwen met kinderen moeten kunnen werken, maar kinderopvang schiet nog ernstig tekort. We vinden onszelf heel tolerant, maar accepteren slippertjes niet meer dan in traditionele landen. Nederland voelt zich gastvrij, maar over minderheden oordelen we negatiever dan gemiddeld, gelijk aan Oostenrijk.

Toch springt Nederland er op een paar punten uit. Er bestaat hier opmerkelijk veel vertrouwen in de politiek en in de Europese eenwording. Al zijn we niet meer lid van politieke partijen en is de opkomst voor de Europese verkiezingen laag . Betrokkenheid uit zich evenwel in moderne varianten, zoals het enthousiasme voor Amnesty International, Artsen zonder Grenzen of Greenpeace.

Bovenal hebben de Nederlandse burgers veel vertrouwen in elkaar. En we zijn nergens écht ontevreden over. Nederland mag een middelmatig land zijn, we leven er graag.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden