Nederland is gebaat bij vrijer Marokko

Jarenlange bemoeienis van Rabat met Marokkaanse Nederlanders heeft een sfeer van wantrouwen gekweekt.

© ANP Beeld null
© ANP

Afgelopen vrijdag presenteerde koning Mohammed VI van Marokko de ontwerptekst van een nieuwe grondwet. Volgende week vrijdag al wordt deze tekst in een referendum aan de bevolking voorgelegd: kort dag voor een maatschappelijk debat.

Beheerser
De heiligheid van de koning wordt afgeschaft, maar hij blijft wel de beheerser der gelovigen. Hij zal dahirs (koninklijke besluiten) mogen uitspreken. Het omstreden artikel 19 (dat alle staatsmacht toekent aan de koning) verdwijnt, het Berberse Tamazight wordt tot officiële taal erkend, de eerste minister wordt 'voorzitter van de regering', de macht van het parlement wordt vergroot en er komt een Nationale Veiligheidsraad. Last but non least: de positie van de vrouw wordt versterkt.

Veranderingen in de grondwet zijn niet alleen voor de bevolking van Marokko van belang. Zij gaan - direct of indirect - ook de Marokkaanse Nederlanders aan. Juridisch, economisch en politiek heeft de Marokkaanse overheid vanaf de jaren zeventig invloed proberen uit te oefenen op migranten in de diaspora. Dit had en heeft consequenties voor onze positie en emancipatie in de Nederlandse samenleving. Te lang zijn we door de Marokkaanse autoriteiten behandeld als een melkkoe, die in de eerste plaats een gestage stroom aan buitenlandse deviezen moet opleveren.

Armoede
We zien schendingen van mensenrechten, dagelijkse vernederingen van gewone mensen, we zien door armoede gedreven prostituees, kinderen zonder toekomst op straat en duizenden jongeren die willen oversteken naar Europa. In gesprekken wordt Marokko vaak betiteld als een 'gevangenis van werkloosheid, vernedering en armoede'. Jong of oud, man of vrouw, analfabeet of hoogopgeleid: iedereen wil emigreren.

In de discussies over de voorgestelde grondwetswijziging dringt zich de klassieke vraag op: is het glas half vol of half leeg? Is gedeeltelijke democratie ook democratie?

Realistisch
De meningen zijn verdeeld. Dat Marokko ook na het aannemen van dit voorstel nog geen echte parlementaire democratie zal zijn, is voor iedereen helder. Volgens sommigen 'moet je realistisch zijn en gebruik maken van de mogelijkheden die je nu gegeven worden'. Anderen zijn van mening dat volkssoevereiniteit de kern van de democratie vormt en dat een waarlijk democratisch stelsel door het volk zelf veroverd en vormgegeven moet worden.

De kans is groot dat het wijzigingsvoorstel wordt aangenomen. Er is immers weinig tijd tot de datum van 1 juli waarop het referendum zal plaatsvinden. En de machthebbers bezitten het monopolie op de massamedia, zoals de door de staat gecontroleerde televisie en de gecensureerde pers. Dit is van cruciaal belang in een land met 49 procent analfabetisme.

Elite
De aanzet tot grondwetswijziging komt vanuit de bevolking, met name vanuit de jongeren en de democratische krachten van Marokko. Er was geen plotselinge eruptie van mededogen, sociale betrokkenheid en democratische elan bij de heersende elite. Deze heeft er juist alle baat bij haar invloed achter de schermen bij de Makhzen (de koning en zijn directe kring) te kunnen blijven uitoefenen.

Het heeft geen zin bestaande corrupte praktijken voor het oog van het publiek de voordeur uit te zetten als de achterdeur daarvoor wagenwijd open blijft staan. Kortom: het is voor Marokkaanse Nederlanders van belang en legitiem om juist nu steun te geven aan de onafhankelijke jongeren van de 20 februari beweging die geen banden kennen met oude partijpolitiek en met het corrupte establishment.

Discussie
De verandering die nu in de lucht hangt, dwingt alle betrokkenen stelling te nemen. Ervan uitgaande dat iedereen een positieve bijdrage wil leveren aan de ontwikkelingen in Marokko, zou de discussie hier constructief gevoerd moeten worden. Juist op dit historische moment is ieders inbreng gewenst. Het debat mag - ja moet - open en zakelijk zijn. De discussie mag hard worden gevoerd, maar met argumenten. Daarbij geeft het geen pas om critici van het voorstel tot grondwetswijziging weg te zetten als 'anti-Marokkaans' of iets dergelijks.

Voor heel Europa en dus ook voor Nederland zijn de verdere ontwikkelingen in Noord-Afrika, en zeker die in Marokko, van buitengewoon groot belang. Gelukkig zien we de laatste weken in de commentaren in de media dat dit besef begint door te dringen. Europa is erbij gebaat dat de democratie tot bloei komt in Marokko en dat de mensenrechten beter worden nageleefd. Daarom is Europese steun geboden aan de politieke en maatschappelijke krachten die zich daarvoor inzetten.

Abdelghafour Ahalli is lid van het Netwerk Vrijzinnige Marokkaanse Nederlanders.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden