CijfersZonne-energie

Nederland is een rij­zen­de ster op het gebied van zonnestroom

Nu de zon veelvuldig schijnt, worden bijna dagelijks Nederlandse records gebroken met de opwekking van zonne-energie. Op de wereldranglijst staat Nederland inmiddels in de toptien. Hoe groot is het aandeel zonnestroom precies, en hoe is de toename te verklaren?

Semina AjrovicThijs Balder en Bard van de Weijer
Een zonnepark in Hengelo. De groei van de opwekking van zonne-stroom komt in Nederland voornamelijk van bedrijven. Beeld  foto Raymond Rutting / de Volkskrant
Een zonnepark in Hengelo. De groei van de opwekking van zonne-stroom komt in Nederland voornamelijk van bedrijven.Beeld foto Raymond Rutting / de Volkskrant

Jarenlang bungelde Nederland onderaan de Europese ranglijsten als het gaat om zonne-energie. Achter landen als Jemen, Australië en Spanje, waar de zon onbarmhartig schijnt. Maar nu prijkt Nederland, ver verwijderd van de evenaar, op de wereldranglijst in de toptien van het hoogste aandeel zonnestroom in de elektriciteitsmix. Bijna 10 procent van alle stroom komt hier uit zonnepanelen. En nu in de maanden april en mei de zon veelvuldig schijnt, worden bijna dagelijks nieuwe records gebroken.

null Beeld

De Nederlandse achterstand kon sinds 2017 worden ingehaald dankzij spectaculair lagere prijzen van panelen en ruimhartige subsidies. Nederland passeerde eerst Frankrijk, daarna het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Italië en verkeert inmiddels samen met Spanje op eenzame hoogte.

null Beeld

De groei komt vooral van bedrijven (78 procent toename 2020 ten opzichte van 2019). Huishoudens groeiden met 45 procent minder snel. Sinds 2019 wordt het grootste deel van de zonnestroom commercieel opgewekt en dit aandeel neemt elk jaar toe. Per hoofd van de bevolking liggen de meeste zonnepanelen op huizen in Limburg en Drenthe.

null Beeld

De groei is goed zichtbaar in de jaarlijks steeds hogere pieken; deze grafiek oogt als een aanzwellende zuidwester die de golven steeds harder op de kust laat beuken. Recentelijk waren er zelfs dagen dat Nederland volledig draaide op duurzame stroom (ook van wind) en het gebeurt steeds vaker dat overdag een overvloed aan elektriciteit dreigt, waardoor afnemers zelfs betaald krijgen om stroom te gebruiken.

null Beeld

Dit is niet alleen maar goed nieuws, weten we inmiddels: het elektriciteitsnet zucht onder de zonnevloed. Het probleem is dat de zon het grootste deel van de tijd maar weinig levert (in de winter, als het bewolkt is), of zelfs helemaal niets (’s nachts), terwijl het elektriciteitsnet aangelegd moet worden op de maximale piek – zonnige dagen in het voorjaar en de zomer waarbij rond het middaguur zomaar het vermogen van twintig Amercentrales op het net komt. Om al die zonne-energie af te voeren is het alsof je een achtbaanssnelweg aanlegt louter om het vakantieverkeer op Zwarte Zaterdag in goede banen te leiden. Dat is niet verstandig.

Daarom worden maatregelen genomen om de aanwas in betere banen te leiden. Met veel aanbieders van zonneparken was al afgesproken dat ze tot 70 procent van het maximumvermogen mogen leveren. Dit betekent kostenvoordelen voor de aanbieder (er is een minder zware aansluiting nodig en wachttijden worden mogelijk korter), terwijl de maatregel de totale opbrengst op jaarbasis met slechts 3 procent verlaagt.

Klimaatminister Jetten deed er onlangs nog een schepje bovenop: nieuwe grote zonneparken die dit jaar aanspraak willen maken op subsidie, mogen maximaal de helft van het maximumvermogen op het net kwijt. Zij moeten de hoogste stroomgolven opvangen in accu’s, om ze later af te geven, of genoegen nemen met een lagere opbrengst.

De maatregel is nodig om het stroomnet enigszins te ontlasten, zeker omdat volgens de plannen uit het klimaatakkoord nog eens ruim tien gigawatt vermogen aan zon onderweg is.

Nu ook wind op zee een steeds belangrijker energiebron wordt, is Nederland bezig uit te groeien tot een koploper op het gebied van duurzame energie. Al is er nog een lange weg te gaan: in het totale energieverbruik is de opmars van zon net zichtbaar. Fossiel is nog altijd dominant; van alle energie die we verbruiken komt bijna 90 procent uit niet-duurzame bronnen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden