'Nederland is een bananenrepubliek'

Met het drieluik De Verleiders maakt regisseur en acteur Tom de Ket theater over de zonnekoningen die volgens hem de touwtjes in handen hebben: de CEO's van banken en bedrijven. Dat Goldman Sachs, een van de banken die aan de basis stond van de kredietcrisis, nu ook in Nederland hypotheken gaat verstrekken vindt hij absurd: 'De geschiedenis herhaalt zich.'

Tom de Ket Beeld Bos Theater Producties

Ha Tom, heb je de Volkskrant van vandaag gelezen?

'Ja, en alles leek wel met onze voorstellingen te maken te hebben. Het begon al met de Voetnoot van Arnon Grunberg op jullie cover over het nut van schuld, een vier sterrenrecensie van de nieuwe opera waarin mijn medespeler Pierre Bokma speelt en het nieuws dat Goldman Sachs in Nederland hypotheken gaat verstrekken.

'Over dat laatste nieuws dacht ik: de geschiedenis herhaalt zich. We zijn amper uit de eerste bubbel en we gaan alweer naar de tweede. We zouden als Nederland hard weg moeten rennen. Goldman Sachs staat aan de basis van de kredietcrisis. In de VS verstrekte de bank subprime-hypotheken aan mensen met een lage kredietwaarde. Je zult zien dat het ook in Nederland gaat gebeuren, de Autoriteit Financiële Markten en de Nederlandse Bank hebben zich de afgelopen jaren totaal gediskwalificeerd.'

Hoezo past dit nieuws bij de Verleiders?

'Met De Verleiders maken we voorstellingen over macht. Nederland is een bananenrepubliek, bij de banken al helemaal, en dat wilden George van Houts en ik laten zien. Hiervoor vormden we een cabaretduo, Van Houts en De Ket, maar daar waren we klaar mee. We wilden weer actueel theater maken.

'Onze voorstellingen zijn in de geest van Shakespeare's koningsdrama's. Toen we bij onszelf nagingen wie tegenwoordig de koningen waren, kwamen we al gauw uit bij de voorzitters van de grote bedrijven als Ahold en banken als ABN. Daar maken we nu board room-drama van. We laten verborgen geschiedenissen zien van de schandalen van de afgelopen jaren.'

In die boardrooms zitten voornamelijk lange blanke mannen, vertelt massapsycholoog Jaap van Ginniken in de krant van vanmorgen. Herken je dat?

'Ja natuurlijk. We hebben de boeken van Van Ginniken zelfs gebruikt in de voorbereiding voor onze tweede voorstelling 'De val van een superman'. Die voorstelling draait rond Ahold-topman Cees van der Hoeven, die ging zonnekoninggedrag vertonen zodra hij aan de top van het bedrijf kwam. Hij had de hele dag jaknikkers om zich heen en werd vijf keer verkozen tot topmanager van het jaar. Dat doet wat met je. Fysiek ook: er groeit iets in je hersenen waardoor je je roekelozer gaat gedragen.

'George en ik hebben in de tijd van Van Houts en De Ket een keer een bijeenkomst voor managers van Ahold opgeleukt. Toen hebben we die Van der Hoeven gezien. Als een staatshoofd liep hij door de zaal handjes uit te delen aan de aanwezigen.'

Is hij zelf wezen kijken naar de voorstelling?

'Nee, de familie Heijn (van Albert Heijn, red.) overigens wel. Die hebben gelachen.'

Dan iets heel anders: Er zijn afgelopen week ook een aantal schandalen geweest rond uitspraken van prominenten. Nobelprijswinnaar Tim Hunt zei bijvoorbeeld dat er drie problemen waren met vrouwen: 'Óf je wordt verliefd op ze, óf ze worden verliefd op jou, óf ze huilen als ze kritiek krijgen.' Sander van Walsum schreef dat we steeds meer op onze woorden moeten letten. Wat vind jij?

'Haha, ik moest wel lachen om die uitspraak van Hunt, je moet het een beetje kunnen relativeren. Ik merk dat we steeds minder goed tegen ironie kunnen. Twitter en Facebook zijn ook niet goed voor humor, er is daar alleen maar plek voor verontwaardiging.'

Yanis Varoufakis heeft een kinderboek geschreven voor zijn dochter, ook een manier om het grote publiek wat bij te brengen over de economie, toch?

'Voor mijn zoontje van zeven is het nog veel en veel te vroeg, maar het is wel een leuk idee. In Nederland weten de meeste mensen veel te weinig van economie. Het onderdeel geldschepping komt bijvoorbeeld tijdens een universitaire economiestudie niet aan bod. Op de middelbareschool wordt het ook niet behandeld. Henry Ford zei ooit: 'If people really knew about the market economy, then there would have been a revolution.' Met onze voorstellingen proberen we dat bewustzijn aan te wakkeren.'

Tom de Ket Beeld Harry Cock / de Volkskrant

Hoe heb jij dan ooit dat economische bewustzijn gekregen?

'Wij zijn aan de voorstellingen begonnen als verontruste burgers. Ik ben er ook ooit door de bank met boter en suiker ingenaaid. Alles wat we in onze voorstellingen vertellen, is op basis van informatie uit boeken en op het internet. Alle informatie is beschikbaar.'

Maar krijgen we de bezoekers dan ouderwets belerend theater te zien?

'Het is waar, wat wij doen is moralistisch vermaak. Maar als het systeem zo verrot in elkaar zit, mag je best een beetje schoppen.'

De komende weken worden alle drie de voorstellingen van De Verleiders gespeeld in de Stadsschouwburg in Utrecht tijdens De Verleiders: het Festival.

Dit is aflevering 534 van de dagelijkse 4 uur Nieuwsbreak. In deze rubriek nemen we iedere dag met een interessant, bekend persoon het nieuws van de dag door.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden