Nieuws lustrumjaar bevrijding

Nederland is al 75 jaar vrij – en dat wordt een jaar lang gevierd

Van de Slag om de Schelde tot de capitulatie van Japan: talrijke vieringen en herdenkingen in het spoor van de bevrijding, die 75 jaar geleden begon.

De Nederlandse vlag in de grote vergaderzaal van de Tweede Kamer. Beeld ANP

Ruim een jaar lang, van 31 augustus aanstaande tot en met 24 oktober 2020, zal de bevrijding van Nederland – 75 jaar geleden – worden herdacht en gevierd. In aanwezigheid van hoogwaardigheidsbekleders van landen die rechtstreeks bij de bevrijding waren betrokken. Daar behoort mogelijk dus wel de Amerikaanse president Donald Trump toe, maar niet diens Russische ambtgenoot Vladimir Poetin. Voor lokale herdenkingen zullen Duitse delegaties worden uitgenodigd, want ‘de oorlog heeft meerdere gezichten’.

Maandag werd het programma van het lustrumjaar gepresenteerd door Gerdi Verbeet, voorzitter van het Nationaal Comité 4 en 5 mei en voorzitter van de Stichting 75 jaar vrijheid, staatssecretaris Paul Blokhuis (VWS) en de commissarissen van de koning in de provincies Zeeland en Zuid-Holland, Han Polman en Jaap Smit. Plaats van handeling: de zaal in het Wageningse hotel De Wereld waar in 1945 de onderhandelingen over de Duitse capitulatie hebben plaatsgevonden.

De eerste lustrumactiviteit (in Terneuzen) is de herdenking, op 31 augustus, van de Slag om de Schelde. Doel van deze operatie, waarvan momenteel een speelfilm wordt gemaakt, was de vrijmaking van de waterweg naar Antwerpen, waarlangs de geallieerde troepen konden worden bevoorraad. Deze episode zal onder andere met een vlootschouw worden herdacht.

Op 12 september verplaatsen de herdenkingsactiviteiten zich naar het Zuid-Limburgse Mesch, de eerste plaats in Nederland die in 1944 werd bevrijd. Daarna volgen de herdenkingen het spoor van de bevrijding. In september zullen ze in het teken staan van de operatie Market Garden (die culmineerde in de mislukte Slag om Arnhem). In oktober zal het Poolse aandeel in de bevrijding van Breda worden gememoreerd. In januari 2020, 75 jaar na de bevrijding van Auschwitz door het Rode Leger, zal het kunstwerk Levenslicht van kunstenaar Daan Roosegaarde worden onthuld.

April krijgt een plek op de evenementenkalender als Maand van de Vrijheid. In augustus wordt de Japanse capitulatie herdacht, het eigenlijke einde van de oorlog. In oktober 2020 zullen de herdenkingen betrekking hebben op de hooggestemde idealen van de Verenigde Naties en de Europese samenwerking.

Ooggetuigen

Broze ooggetuigen zullen tijdens het herdenkingsjaar nog een keer hun verhaal vertellen, zei staatssecretaris Blokhuis – in zijn hoedanigheid van ‘coördinerend bewindspersoon 75 jaar vrijheid’. ‘Maar het komt toenemend op ons aan om die verhalen te bewaren en door te geven. De pareltjes zijn er nog, maar ze worden steeds zeldzamer.’ Het kabinet zal op verschillende manieren van zijn betrokkenheid blijk geven. Het zal ‘met groot respect bij vele herdenkingen aanwezig zijn’, kondigde Blokhuis aan. En het zal 24 projecten die deel uitmaken van het herdenkingsjaar financieel ondersteunen met 2 miljoen euro.

Verder trekt het kabinet 15 miljoen euro uit voor wetenschappelijk onderzoek naar onderbelichte aspecten van de Duitse bezetting, zoals het lot van psychiatrische patiënten, en voor de ontsluiting en conservering van historische bronnen uit die tijd. Blokhuis hoopt op een aanhoudende publieke belangstelling voor de Tweede Wereldoorlog. ‘Volgens de Canadese ambassadeur in Nederland is het heel bijzonder hoe en in welke mate Nederlanders uiting geven aan hun dankbaarheid voor de bevrijding.’ Die dankbaarheid zou de laatste ooggetuige moeten overleven. ‘Vrijheid is een broos goed en de viering is voor iedereen. Want haat heeft overal en in alle tijden dezelfde lelijke kleur.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden