Nieuwsenergietransitie

Nederland in dit tempo pas na 280 jaar van gas af

De door het kabinet zo vurig gewenste energietransitie is nog amper op gang. Vorig jaar namen slechts een kleine 10 duizend Nederlandse huishoudens vrijwillig afscheid van hun gasaansluiting. In het huidige tempo duurt het nog ruim 280 jaar voordat Nederland van het gas af is.

Een installateur sluit in Utrecht een pompinstallatie aan, met rechts de boiler voor 300 liter.Beeld Hollandse Hoogte

De cijfers van regionale netwerkbeheerders over vorig jaar zijn op verzoek van de Volkskrant verzameld door branchekoepel Netbeheer Nederland. Het kabinet wil dat Nederland al over 31 jaar van het gas af is, in 2050.

Vrijdag presenteert Rutte III zijn uitwerking van het ambitieuze Klimaatakkoord. Daarin zegt het kabinet hoe het de doelstelling gaat halen om in 2030 bijna de helft (49 procent) minder broeikasgassen uit te stoten dan in 1990. In het eerder door tal van betrokken organisaties gesloten Klimaatakkoord staan de maatregelen die daarvoor nodig zijn. Zo moeten in 2050 de zes miljoen woningen en een miljoen andere gebouwen in Nederland, die nu nog hun warmte uit gas halen, verduurzaamd zijn, te beginnen met 1,5 miljoen huizen voor 2030.

Voor 2022 zouden 100 duizend huizen aangepakt moeten zijn, daarna moet de vaart snel opgevoerd naar 200 duizend huizen per jaar. Uiteindelijk moeten er volgens Klimaatberaad-voorzitter Ed Nijpels duizend huizen per dag aardgasvrij gemaakt worden. Het huidige tempo, op basis van de meest actuele cijfers van mei 2019, is echter 57 huizen per dag.

Wel is er sprake van een toename in het aantal verzoeken om gasaansluitingen te verwijderen, rapporteren de netbeheerders. Daar waar Stedin (Den Haag, Utrecht, Rotterdam) vorig jaar doorgaans zo’n honderd huizen per maand van het gas haalde, waren dat er vorige maand 655. In het verzorgingsgebied van netbeheerder Enexis valt op dat Groningen eruit schiet met 516 gasafkoppelingen in 2018. Mogelijk vanwege de keerzijde van de gaswinning die er aan den lijve ondervonden wordt. Ook zijn er aan aardbevingsschade gekoppelde subsidies voor verduurzaming.

Hindernissen

Om mensen te stimuleren om minder gas te verstoken of er zelfs helemaal van af te gaan, zal gas duurder worden, en uit hernieuwbare bronnen zoals wind en zon op te wekken stroom goedkoper. De grote energiemetamorfose is echter ‘een uiterst ingrijpende, complexe en omvangrijke opgave die achter elke voordeur komt en waarvoor de betrokkenheid, investeringsbereidheid en draagvlak van burgers bedrijven en instellingen onmisbaar is’, heette het al in het ontwerp-Klimaatakkoord dat eind vorig jaar het licht zag.

Er zijn verschillende hindernissen, waardoor huiseigenaren de kat uit de boom kijken. Zo is er nog geen vanzelfsprekend en breed inzetbaar alternatief voor de cv-ketel, die nu nog in bijna elk huishouden te vinden is. De kosten voor een overstap op bijvoorbeeld een warmtepomp kunnen voor een matig geïsoleerd huis oplopen tot 35 duizend euro, becijferde de onafhankelijke voorlichtingsinstantie Milieu Centraal. 

Aardgasvrij gaan wonen is doorgaans geen eenvoudige kwestie van een technische installatie vervangen en de gasleiding afdoppen, maar vergt vaak ingrijpende ingrepen. Bovendien is er een tekort aan technisch personeel dat de energietransitie handen en voeten kan geven.

Buurtgerichte aanpak

Om het tempo op te voeren en de kosten te drukken wordt in het ontwerp-Klimaatakkoord een buurtgerichte aanpak gepropageerd. Gemeenten dienen uiterlijk in 2021 aan te geven welke wijken er voor 2030 van het gas af gaan. Ook netbeheerders staan zulke collectieve acties voor. Daarnaast worden woningbouwcorporaties gemaand en gestimuleerd hun huizenvoorraad te verduurzamen en aan te sluiten op een andere warmtevoorziening dan aardgas ‘voor een voortvarende start’. 

Maar: ‘Ook op individueel niveau kunnen gebouweigenaren worden verleid om te verduurzamen’, staat ook in het ontwerp-akkoord. Hoewel de gasaansluiting afsluiten het sluitstuk is, lijkt dat dus vooralsnog amper te gebeuren. 

Naast eerdergenoemde obstakels hikken mensen aan tegen het laten verwijderen van de gasaansluiting, omdat netbeheerders daar honderden euro’s voor rekenen. Een in maart aangenomen motie om de afsluitkosten te verdelen tussen huiseigenaren en netbeheerders is nog niet omgezet in beleid. De gezamenlijke netbeheerders sturen de Autoriteit Consument & Markt binnenkort een voorstel.

Van het gas af als ‘daad van verzet’, maar de kosten lopen hoog op voor deze geplaagde Groninger

Vanwege alle ellende die de aardbevingen hem en anderen bezorgen, ging Groninger Elze Schollema van het gas af. Alleen zijn gasmeter is hij nog niet kwijt, want laten weghalen kost ruim 700 euro. ‘Het voelt als een straf voor goed gedrag.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden