NieuwsSyriëgangers

Nederland hoeft IS-vrouw met ernstige brandwonden niet terug te halen

De Nederlandse staat hoeft terrorismeverdachte Naima el O. niet terug te halen uit Syrië, oordeelde de rechtbank in Den Haag donderdag. De vrouw had in een kort geding repatriëring geëist, nadat zij eind mei ernstige brandwonden had opgelopen door een ontplofte gasfles in een tent.

Een Franse vrouw, de 30-jarige Um Muhammad, in kamp al-Hol in Syrië, waar ook buitenlandse Syriëgangers verblijven.Beeld Hollandse Hoogte / AFP

De advocaat van Naima el O. zei twee weken geleden dat er sprake is van een dusdanig penibele gezondheidssituatie dat de Nederlandse overheid wel in actie moet komen. Maar volgens de rechtbank heeft de vrouw er willens en wetens voor gekozen zich in Syrië te vestigen. Daarmee heeft zij het risico aanvaard dat zij op een zeker moment aangewezen zou kunnen zijn op de lokale medische zorg, aldus de rechter.

Naima el O. vertrok in 2014 naar het kalifaat in Syrië en nam daarbij haar destijds 15-jarige zoon mee. Die is inmiddels overleden. Sinds eind 2017 verblijft de vrouw met haar volwassen dochter en kleinkinderen in een opvangkamp onder bewind van Koerdische strijdkrachten.

Naima el O. maakte ook deel uit van de groep van 23 Syriëgangers en hun kinderen die eind vorig jaar een rechtszaak voerden tegen de Nederlandse overheid om hun terugkeer af te dwingen. Vorige week oordeelde de Hoge Raad dat de staat niet kan worden verplicht mee te werken aan repatriëring.

Omdat de advocaat-generaal van de Hoge Raad in zijn advies opmerkte dat in een individuele zaak het oordeel anders zou kunnen uitvallen, was bij Naima el O. enige hoop ontstaan dat haar schrijnende situatie reden zou kunnen zijn voor een uitzondering. Daar gaat de rechtbank Den Haag dus niet in mee.

Gevaar

De staat weigert IS-verdachten tot nu toe terug te halen, onder meer uit vrees dat zij hier een gevaar vormen voor de nationale veiligheid. De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding (NCTV) waarschuwde echter dat de weigering tot repatriëren van deze mensen ook een gevaar kan zijn: IS-aanhangers raken zo uit het zicht en zouden onder de radar kunnen terugkeren naar Europa.

Dat dit gevaar reëel is, werd deze week duidelijk in de Tweede Kamer, waar minister Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) bevestigde dat ‘zeker wel een tiental vrouwen’ uit de Koerdische opvangkampen is ontsnapt. Het gaat om vrouwen die door het Nederlandse OM worden verdacht ‘van zeer ernstige misdrijven’. Waar die vrouwen zich nu bevinden is onduidelijk. ‘Het is niet zo dat onze diensten nu precies weten waar iedereen is’, aldus de minister.

Tweede Kamerleden van onder meer GroenLinks, PvdA en D66 maken zich zorgen over die situatie. Vanwege de veiligheidsrisico’s, maar ook omdat de ontsnapping ertoe kan leiden dat terrorismeverdachten straks vrijuit gaan. De rechtbank Rotterdam dreigde onlangs al een strafzaak tegen een Syriëganger uit Gouda af te blazen, omdat de staat volgens de rechter te weinig doet om de vrouw naar Nederland te halen. Daarop schreef Grapperhaus aan de rechtbank ineens dat hij wel degelijk bereid is tot ‘actieve repatriëring’.

Hoe die koerswijziging te rijmen is met het algemene beleid van niet-repatriëren, blijft onduidelijk. Grapperhaus zei dinsdag in de Tweede Kamer dat er nu wordt gekeken naar het terughalen van ‘individuele gevallen’. ‘Dat is dan echt toegespitst op de gevallen waarvan we zeggen: die zijn verdacht van betrokkenheid bij zeer ernstige oorlogsmisdrijven.’ Met andere woorden: hoe ernstiger de verdenking, hoe groter de kans dat de betrokkene binnenkort op het vliegtuig naar Nederland zit. 

Syriëgangers wel of niet terughalen? 

De landsadvocaat in de zaak van Naima el O.: ‘De staat is geen alarmcentrale’.

Analyse over de eerder uitspraak van de Hoge Raad: Grapperhaus is nog niet van IS-vrouwen af

NCTV: terugkeer van kalifaatvrouwen en hun kinderen is beter voor de nationale veiligheid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden