Nederland herdenkt voor het eerst slachtoffers op de weg; 'Wij berusten in verkeersdoden'

Ruim drie jaar geleden knalde Edwin, de oudste broer van Martin uit Barneveld, met zijn brommer tegen een andere bromfiets....

Van onze verslaggever

ARNHEM

Ze praten er thuis nog vaak over, al wordt het de laatste tijd minder. Martin is nu zeventien, net zo oud als zijn broer was toen hij verongelukte. Hij heeft sinds kort een scooter. 'Maar ik rijd voorzichtig. De mijne is niet opgevoerd.'

Met zijn twee broertjes, zijn vader en zijn moeder is Martin een van de ruim tweehonderd mensen die zondag naar de Eusebiuskerk in Arnhem zijn gegaan om verkeersslachtoffers te gedenken. Het is de eerste keer in Nederland dat zo'n herdenking wordt gehouden.

Dat wekt terecht verwondering, zegt J. Kroes, voorzitter van de Vereniging Verkeersslachtoffers (VVS), de organisator van de bijeenkomst. Sinds de Tweede Wereldoorlog zijn er in Nederland honderdduizend doden gevallen in het verkeer. Daar komen er elke week 25 bij. 'Dat zou eigenlijk steeds tot bezinning moeten leiden', meent Kroes. 'Maar de samenleving heeft er een blinde vlek voor.'

In heel Europa zijn zondag verkeersslachtoffers herdacht, met uitzondering van Engeland, dat vorige week zo'n bijeenkomst hield. In Nederland gebeurde het in Arnhem, de stad waar kort geleden werd gevierd dat honderd jaar geleden de eerste auto Nederland binnenkwam.

De auto bracht meer bewegingsvrijheid, maar ook rampspoed, zegt de Gelderse commissaris van de koningin, Jan Terlouw. 'We verafgoden onze auto om de snelheid waarmee hij ons overal naartoe brengt. We spoeden ons over de wereldbol met steeds grotere haast. Maar velen betalen daarvoor de prijs.'

Hij memoreert dat het verkeer in de wereld jaarlijks een half miljoen slachtoffers maakt, meer dan overstromingen, vliegrampen en aardbevingen samen.

'We schijnen erin te berusten. De slachtoffers worden niet opgemerkt, de daders worden nauwelijks bestraft', aldus Terlouw die ervoor pleit roekeloos rijden harder aan te pakken.

'Het raakt ons pas als het onszelf treft of een van onze dierbaren. De ongelukken zijn te verspreid, de slachtoffers vallen versnipperd. Wellicht is dat de reden dat er geen storm van protest losbreekt. Dat zou wel anders zijn als er jaarlijks een stad als Luxemburg werd weggevaagd', meent Terlouw. Hij juicht het toe dat er een vereniging is. 'Niet om te klagen, maar om de samenhang aan te geven tussen de verspreide slachtoffers.'

De plechtigheid in Arnhem heeft een sober en niet-kerkelijk karakter. In het midden van de kerk is een vierkant met lege stoelen, afgezet met een rood-wit lint dat gebruikt wordt bij verkeersafzettingen. De lege stoelen symboliseren de slachtoffers die er niet zijn. Op enkele stoelen liggen bossen bloemen. De meeste zijn naamloos, aan sommige hangt een kaartje.

'Onze lieve Marcel 1969-1995', staat op een kaartje. Op een ander kaartje staat de verzuchting: 'Opdat wij er eens mee leren omgaan.' De Zangvereniging De Lofstem uit Elburg, die de plechtigheid met liederen opluistert, heeft een boeket neergelegd ter nagedachtenis van zeven koorleden en de buschauffeur die twee jaar geleden bij een ongeluk omkwamen. Een bos witte bloemen is de stille uitdrukking van een familiedrama. 'Voor onze kinderen', staat met gouden letters op het witte lint.

Mevrouw Pelleboer, bestuurslid van de VVS, verloor een zoon aan het verkeer. Lucy Wiggers (37) werd negentien jaar geleden aangereden door een dronken automobilist die met een groepje vrienden uit de disco kwam. Aan dat ongeluk heeft ze hersenletsel overgehouden. Ze heeft de VVS mee helpen opzetten. Niet uit frustratie, zegt ze, 'maar omdat nog het zoveel minder kan.'

Onlangs heeft de VVS een commissie ongevallenanalyse opgericht, waar mensen ongelukken kunnen aanmelden. De commissie onderzoekt de toedracht en geeft eventueel aanbevelingen voor verbeteringen van de verkeersveiligheid.

Het is de bedoeling dat de herdenking een jaarlijks terugkerende gebeurtenis wordt, zegt VVS-voorzitter Kroes. 'Als een signaal naar de slachtoffers en hun familie en vrienden dat ze niet alleen staan en een signaal naar de samenleving dat veiligheid in het verkeer hoog op de politieke agenda moet staan.'

Het echtpaar Koenders uit Nieuwegein wacht het einde van de plechtigheid niet af. De moeder van mevrouw Koenders werd negen jaar geleden overreden op een zebrapad. De automobilist werd niet veroordeeld. 'Ik heb nog wel overwogen om te procederen, maar dan krijg je een ja-nee-spelletje.' Om haar te herdenken zijn ze naar Arnhem gekomen. Maar ze willen snel weer terug. 'Er komt mist opzetten.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden