Nederland heeft wat goed te maken bij NAVO

Zes vragen over een mogelijke nieuwe Nederlandse missie in Afghanistan.

Vlak voor het einde van de missie van het Nederlandse leger in Uruzgan brengt Commandant der Strijdkrachten Peter van Uhm (R) een bezoek aan deze Afghaanse provincie. © anp

Waarom wil dit kabinet een nieuwe missie in Afghanistan?
De NAVO hoopt vurig dat Nederland na afloop van de vier jaar durende missie in de provincie Uruzgan blijft bijdragen aan de internationale stabilisatiemacht in Afghanistan. Het kabinet viel in februari 2010, omdat de PvdA de missie in Uruzgan niet wilde verlengen. Daardoor leed Nederland in het buitenland prestigeverlies. De terugtrekking van militairen en materieel is in volle gang.

Nederland heeft in de Grondwet staan dat het de internationale rechtsorde wil bevorderen. Een 'opgetuigde' trainingsmissie van Afghaanse politiemensen, met honderden militairen en F-16-vliegtuigen ter bescherming, is een daad waarmee Nederland voor de dag kan komen.

De druk op Nederland is groot. Nederland zou als trouwe NAVO-bondgenoot van het eerste uur niet mogen afhaken. In de NAVO wordt gevreesd voor een sneeuwbaleffect. Als Nederland zich geheel terugtrekt, kunnen andere weifelende landen ook geneigd zijn een punt zetten achter hun bijdragen.

Wat zou Nederland in Afghanistan moeten doen?
Uitgangspunt voor het kabinet is een motie van GroenLinks en D66 om civiele politie op te leiden onder de vlag van de Europese Unie. Nederlandse trainers zouden onder meer Afghanen scholen tot politieagenten die in de samenleving functioneren ('wijkagenten'). Training van Afghaanse veiligheidstroepen heeft een hoge prioriteit voor de NAVO; als ze op sterkte zijn, kunnen buitenlandse troepen de aftocht blazen.

Waarom is de politiemissie zo omstreden?
De missie dreigt een sterk militair karakter te krijgen, en vertoont daarmee te veel gelijkenis met de Uruzgan-missie. Juist over verlenging van die missie kwam het kabinet ten val. Dat is niet alleen voor de PvdA, maar ook voor initiatiefnemer GroenLinks een probleem.
Voor het kabinet, daarin gesteund door de fracties van CDA en VVD, is dat te min. Trainers moeten ook 'in het veld' agenten opleiden en derhalve beschermd worden. Het kabinet ziet graag dat de missie onder de vlag van EU én de NAVO plaatsvindt, want Nederland heeft bij de NAVO wat goed te maken. Het bondgenootschap komt honderden, zo niet duizenden trainers tekort.

Is er een Kamermeerderheid in zicht?
PVV (24 zetels), SP (15) en de Partij voor de Dieren (2) zijn faliekant tegen. Er is alleen een redelijk politiek draagvlak als behalve VVD (31), CDA (21), GroenLinks (10), D66 (10), ChristenUnie (5) en SGP (2) ook de PvdA (30) akkoord gaat. Fractievoorzitter Cohen houdt de kaarten tegen de borst. De weerstand in zijn partij is groot. Zo waarschuwen de Jonge Socialisten voor een missie 'die onvermijdelijk een gevechtsmissie wordt'.

Wat staat er op het spel voor minister-president Mark Rutte?
Dit is het eerste zware voorstel van het minderheidskabinet van VVD en CDA waarvoor het bij de parlementaire oppositie de boer op gaat.


Kan hij voldoende partijen voor zich winnen, waar gedoogpartner PVV het op voorhand laat afweten?
Internationaal zal Rutte aan prestige winnen als hij in een complex politiek landschap een missie weet op te tuigen. Het beschadigde imago van Nederland zal dan, althans ten dele, worden gerestaureerd.

Nederland wil bovenal een missie om een rol te blijven spelen op het wereldtoneel. Er is al geopperd dat Nederland door het vertrek uit Uruzgan niet is uitgenodigd voor de vergadering van de G20, 's werelds economische grootmachten die momenteel in Zuid-Korea bijeen zijn.

Mocht Rutte geen meerderheid achter een kabinetsvoorstel weten te scharen, dan lijdt hij nationaal en international gezichtsverlies. Dan zullen Buitenlandse Zaken en Defensie zich moeten bezinnen op een missie in een ander werelddeel, waarschijnlijk Afrika. Al was het maar omdat de miljarden kostende krijgsmacht het zich niet kan veroorloven zich terug te trekken op de hei.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden