'Nederland heeft geld, wij ruimte en personeel'

Wat heeft een Nederlands bedrijf te zoeken in Wallonië? Meer dan genoeg, heeft transporteur Steenbergen ervaren.

PETIT-RECHAIN - Toen zijn klanten hem vroegen om uit te breiden naar Wallonië, stond Jaap Quist, eigenaar van het Nederlandse transportbedrijf Steenbergen Transport, niet te springen. Wallonië, dat associeerde hij met oubollige staalindustrie, sterke vakbonden en een zware overheid. Niet meteen zaken waar je als investeerder op zit te wachten.


Tot zijn verbazing kon Steenbergen zijn Waalse vestiging in een recordtempo opzetten. Een agentschap voor buitenlandse investeerders hielp hem om grond te kopen, vergunningen te krijgen en architecten en aannemers te vinden. Ze regelden alles pijlsnel, inclusief een aanzienlijke subsidie. 'Dat had ik in Nederland nog nooit meegemaakt', zegt Quist. 'Alle vooroordelen werden onderuitgehaald.'


Dat Quist zo in de watten werd gelegd, was geen toeval. Sinds een paar jaar voert Wallonië een charmeoffensief om Nederlandse bedrijven aan te trekken. Daarvoor wordt alles uit de kast gehaald: tweetalige consultants in Nederland, diners op de Belgische ambassade in Den Haag, individuele verkenningsbezoeken aan Wallonië en ontmoetingen met ministers en topambtenaren.


Vorig jaar bereikte de campagne een hoogtepunt, met een handelsmissie voor veertig Nederlandse bedrijven naar Wallonië. De bedrijfsleiders werden met escorte door Luik gereden, alles om indruk te maken. Begin deze maand kwamen de Walen en Nederlanders weer samen, dit keer in Eindhoven. Vertegenwoordigers van kennisindustrieën sloten er allerlei samenwerkingsakkoorden.


De Walen hopen het Nederlandse bedrijfsleven er zo van te overtuigen dat Wallonië veranderd is. 'Wallonië is anders dan men denkt', zegt Philippe Suinen, directeur van het Waalse Agentschap voor Export en Buitenlandse Investeringen (AWEX), dat de Nederlandse campagne leidt. 'Het Marshallplan, een subsidieprogramma voor onderzoek en innovatie, heeft voor een nieuwe mentaliteit gezorgd.'


Voor AWEX begon het zes jaar geleden met een pijnlijke conclusie. 'Voor zeshonderd Nederlandse bedrijven in Vlaanderen waren er misschien zestig in Brussel en zes in Wallonië', zegt Alphi Cartuyvels, bij AWEX verantwoordelijk voor Nederland. 'Uit een rapport bleek dat de Nederlanders ons helemaal niet kenden. Bij Wallonië dachten ze alleen aan toerisme en aan een transitland.'


In 2010 bracht AWEX een eerste bezoek aan het havenbedrijf in Rotterdam. 'Ik dacht dat ze ons daar met een zekere arrogantie zouden ontvangen, we waren tenslotte máár Wallonië', zegt Cartuyvels. 'Maar ze bleken juist heel geïnteresseerd in de haven van Luik. Met de Tweede Maasvlakte moeten er meer containers per vrachtschip vervoerd worden. Dat kan via Wallonië.'


'Het begon ons te dagen dat Nederland en Wallonië eigenlijk heel complementair zijn. Om het kort door de bocht te zeggen: Nederland heeft geld, wij hebben ruimte en personeel. De troeven van de een zijn de tekortkomingen van de ander.' Sindsdien doet AWEX bijzondere inspanningen om Nederland - 'het dichtste buurland' - het hof te maken.


Reclame

De crisis gooide wat roet in het eten, maar de Waalse inspanningen beginnen voorzichtig vruchten af te werpen. De havens van Rotterdam en Luik hebben net een gezamenlijk marktonderzoek besteld naar hoe ze optimaal kunnen samenwerken. Chipmachinefabrikant ASML vond een Waalse toeleverancier, en hotelketen Van der Valk opent binnenkort een vierde hotel in Wallonië.


Het mooiste voorbeeld, en inmiddels het uithangbord van de Nederwaalse samenwerking, is de Waalse vestiging van Steenbergen Transport. Eigenaar Jaap Quist is heel enthousiast over zijn uitbreiding: een betere reclame kan Wallonië zich niet wensen. 'We hadden natuurlijk geluk dat we pionier waren', zegt Quist. 'De Waalse overheid wilde graag een succesvol verhaal kunnen tonen.'


Quist had al vier depots in Nederland en een depot in Antwerpen toen hij merkte dat hij een zuidelijkere uitbreiding kon gebruiken. Steenbergen Transport vervoert industriële goederen, zoals autobanden of palletzendingen. In de Benelux moet het bedrijf alles binnen 24 uur kunnen leveren. Maar vanuit Antwerpen bleek het lastig om heel Wallonië en Luxemburg te bestrijken.


In 2010 begon Quist voorzichtig in een Waals huurpand. Dat beviel, en in 2012 bouwde hij een groot depot in Petit-Rechain, onder de rook van Luik. Het grijze gebouw, met 28 laad- en lospoorten, ziet er net uit als een Nederlands transportbedrijf, ware het niet dat het bovenop een stevige helling ligt. Quist: 'We moesten niet heien, maar rotsblokken opblazen. Dat was even wennen.'


Gok

Voor Quist was de uitbreiding in Wallonië een beetje een gok. Zijn Vlaamse directeur Dirk Steyaert was nog sceptischer. Maar beiden zijn nu helemaal om. 'Men heeft in Wallonië duidelijk onderkend dat het anders moet dan vroeger', zegt Quist. 'De oude staalindustrie, dat willen de jongelui niet meer. Op hoger niveau was iedereen 100 procent tweetalig. Dat geeft een heel positief gevoel.'


Alleen het vinden van goed personeel bleek in het begin een probleem. Een aantal werknemers liep er de kantjes af, en met de vakbonden botste het af en toe. 'Op dat vlak heerste de oude mentaliteit nog een beetje', zegt Steyaert. 'Nu hebben we goed personeel en een goed contact met de vakbond, maar dat heeft me twee jaar gekost. Je moet je werknemers hier meer pamperen.'


Alphi Cartuyvels van AWEX erkent het probleem. 'In sommige sectoren zijn nog oude restanten van de sociale strijd aanwezig', zegt hij. 'Maar dat wordt steeds minder. Bij veel mensen heerst nog de perceptie dat Walen voor het minste staken, maar dat klopt niet meer. Walen werken heel hard, en dat zullen we bewijzen.'


Terwijl Vlaanderen wegzakt, klimt Wallonië naar boven


In Belgische kranten valt het de laatste tijd steeds vaker te lezen: de Waalse economie doet het beter dan de Vlaamse. Zo was de economische groei in Wallonië tussen 2008 en 2011 twee keer zo groot als die in Vlaanderen. Ook werden in Wallonië relatief gezien meer nieuwe bedrijven opgericht, en voor het eerst werden er meer Vlaamse dan Waalse werklozen geteld.


Dat beginnetje van een Waalse inhaalbeweging wijst niet alleen op een nieuwe dynamiek in Wallonië, maar ook op een vertraging van de Vlaamse groei. De afgelopen jaren zijn in Vlaanderen heel wat grote bedrijven gesneuveld. Wallonië heeft daar minder last van omdat de grote uitocht van industrie daar al in de jaren zestig en zeventig heeft plaatsgevonden.


Bovendien moet je de cijfers met een korrel zout nemen: relatief gezien is de werkloosheidsgraad in Wallonië bijvoorbeeld nog steeds veel hoger dan in Vlaanderen. En de Walen mogen dan meer bedrijfjes oprichten, er verdwijnen er ook veel meer.


'In België lijkt de vergelijking tussen Wallonië en Vlaanderen soms belangrijker dan de situatie zelf', zegt Giuseppe Pagano, professor economie aan de Universiteit van Mons. 'In het politiek discours is die vergelijking heel belangrijk. Als je kunt aantonen dat Wallonië het beter doet dan Vlaanderen, dan neem je een argument weg om België te splitsen.'


Neemt niet weg dat de Walen zich wel degelijk herpakt hebben. Het Marshallplan heeft de economie een nieuwe impuls gegeven, en vooral een nieuwe mentaliteit gecreëerd. Na jaren van economische stilstand is de heropbouw nu begonnen. Veelbetekenend was de zestiende plaats van Wallonië in een Financial Times-ranglijst van veelbelovende Europese regio's. Vlaanderen kwam er niet in voor.


Alphi Cartuyvels Waals exportagentschap AWEX


Jaap Quist eigenaar Steenbergen Transport

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden