Nederland gedaagd om Srebrenica

Nederland heeft in 1995 toegewezen luchtsteun voor de Nederlandse soldaten van Dutchbat in Srebrenica afgewezen. Dit is een van de redenen dat Nederland medeschuldig is aan de genocide op zeker zevenduizend Moslimmannen na de val van de Moslimenclave op 11 juli dat jaar....

Van onze verslaggeefster Charlotte Huisman

Dit zegt advocaat Marco Gerritsen van Van Diepen Van der Kroef Advocaten. Het kantoor heeft maandag namens zesduizend nabestaanden de Nederlandse staat en de Verenigde Naties gedagvaard. Circa 150 vrouwen uit Srebrenica waren bij een symbolische overhandiging van de dagvaarding aan het ministerie van Algemene Zaken. De groep Vrouwen van Srebrenica is vastbesloten alle juridische wegen te bewandelen om genoegdoening te krijgen.

De advocaten hebben voor deze civiele procedure de rapporten bestudeerd van onder meer het NIOD, de VN en het Franse parlement. Zij verzetten zich tegen de opvatting dat de 450 lichtbewapende Dutchbatters niets konden uitrichten tegen de overmacht van Bosnische Serviërs, toen de VN hun geen luchtsteun wilden bieden. Zij wijzen op het gebrek aan verzet toen de Bosnische Serviërs op 8 juli enkele observatieposten van Dutchbat onder de voet liepen. ‘Dertig Nederlandse soldaten gingen vrijwillig mee met de Serviërs. Ze waren dus niet gegijzeld’, aldus Gerritsen. Deze soldaten zouden de volgende dagen de reden zijn voor Dutchbat om elke luchtactie tegen te houden, uit angst voor het leven van hun mannen, aldus Gerritsen. ‘De toenmalige minister van Defensie Voorhoeve belde op 11 juli persoonlijk naar de VN om zijn zorgen uit te spreken over de veiligheid van de Nederlanders. Vervolgens zijn de vliegtuigen teruggekeerd naar hun basis. Het leven van dertig vrijwillig gegijzelde Nederlandse militairen woog zwaarder dan dat van duizenden Bosnische Moslims.’ Als de advocaten de zaak winnen, zullen zij schadevergoeding eisen. De staat wees eerder een schikkingsverzoek af.

Gerritsen verwijst naar het Internationaal Gerechtshof dat in februari heeft geoordeeld dat staten alles moeten doen om genocide te voorkomen. ‘Het punt in deze zaak is dat Nederland niet alleen niets heeft gedaan om genocide te voorkomen, ze hebben er zelfs aan meegewerkt.’ En omdat het genocide betreft, denkt Gerritsen dat het in deze zaak ook mogelijk is de VN, die immuniteit genieten, aan te klagen.

Het handelen van Dutchbat en de rol van Nederland zijn vaker scherp bekritiseerd. Na het verschijnen van het NIOD-rapport in 2002 trad het kabinet af. Toenmalig premier Wim Kok wilde zo de politieke verantwoordelijkheid zichtbaar maken, maar benadrukte dat het de internationale gemeenschap was die was tekortgeschoten; niet Nederland maar de Verenigde Naties waren verantwoordelijk. Ook advocaat Liesbeth Zegveld is al jaren bezig met een procedure tegen de Nederlandse staat wegens Srebrenica. Zij voert die namens de nabestaanden van onder meer de elektricien van Dutchbat. Die kreeg geen VN-pas en werd van de compound gestuurd, en werd vervolgens vermoord door de Bosnische Serviërs.

Het valt Zegveld op dat de Nederlandse staat geen centimeter toegeeft; naar zij vermoedt om precedentwerking te voorkomen. Als een dergelijke zaak wordt gewonnen, heeft dat immers gevolgen voor alle vredesmissies. Desgevraagd erkent een Defensiewoordvoerder dat dit meespeelt.

Andere grote aansprakelijkheidsprocessen tegen de overheid waren weinig succesvol. In 2003 oordeelde de Haagse rechtbank dat de overheid niet civiel aansprakelijk is voor het falende toezicht dat mede heeft geleid tot de vuurwerkramp in Enschede.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden