NieuwsErkenning Loekasjenko

Nederland erkent president Loekasjenko niet, maar EU treft nog geen sancties tegen Belarus

Nederland erkent de woensdag in Belarus geïnstalleerde president Loekasjenko niet, maar zolang Cyprus dwars blijft liggen kan de EU geen sancties afkondigen. Dat heeft premier Rutte woensdag verklaard tegen een Tweede Kamer die zich getergd toonde over de machteloosheid waarmee de EU omgaat met de situatie in Belarus.

Premier Mark Rutte voorafgaand aan het debat in de Tweede Kamer waarin over Belarus wordt gesproken.Beeld Bart Maat / ANP

Eerder zei hoge vertegenwoordiger van de Europese Unie Joseph Borrell al dat Loekasjenko niet de legitieme leider is van Belarus, een standpunt dat gisteren herhaald werd door Duitsland en een aantal andere EU-lidstaten. Volgens Rutte zal de boodschap van niet-erkenning ook volgens gebruikelijke diplomatieke gebruiken worden overgebracht. De ambassadeur van Belarus in Nederland, Andrej Jevdotsjenko, kon woensdag nog niet bereikt worden voor een reactie.

De duidelijkheid die Rutte woensdag verschaft over de legitimiteit van de ‘in het geheim geïnstalleerde’ Loekasjenko, naar eigen zeggen ‘ex cathedra en zonder overleg met het kabinet’, kan hij niet geven over de reactie van de Europese Unie. Deze is al kostbare weken bezig met het opstellen en goedkeuren van persoonsgerichte sancties tegen circa veertig mensen die verantwoordelijk of betrokken zijn bij de oneerlijke verkiezingen van 9 augustus of de gewelddadige onderdrukking van de protesten die daarop volgden.

Ongeduld

Het ongeduld daarover borrelt woensdag in de Kamer over. Bram van Ojik (GroenLinks): ‘De EU vergadert en vergadert en vergadert, maar komt vooralsnog tot niets.’ Volgens Pieter Omtzigt (CDA) ‘creëert Loekasjenko nieuwe feiten op de grond en dan gaan wij over een week weer protesteren. Als we ons met Wit-Rusland (Belarus, red.) al geen houding weten te geven als EU, wanneer doen we dan nog wél iets op het wereldtoneel?’ Zijn frustratie wordt breed gedeeld. Deze week riep Svetlana Tichanovskaja, die hoogstwaarschijnlijk de meeste stemmen kreeg en wier man in de gevangenis zit, in Brussel de EU-landen op tot ‘meer moed’. Tevergeefs.

Cyprus, een van de 27 EU-lidstaten die het over sancties eens moeten worden, blokkeert deze nog steeds. De Cyprioten eisen dat de EU tegelijk met een besluit over Belarus-sancties ook sancties tegen Turkije invoert vanwege de opstelling van dat land in het hoog opgelopen conflict met Griekenland en Cyprus over delfstoffen in de Middellandse Zee. De EU-top die een beslissing moest forceren, is door ziekte van EU-president Michel een week uitgesteld.

‘Idiote combinatie’

De Cypriotische en Griekse vraag naar Europese solidariteit jegens Turkije heeft op zich de sympathie van een deel van de Kamer en van premier Rutte – maar de koppeling tussen beide zaken allerminst. Rutte: ‘Het is een idiote combinatie, net als Arts en Auto, maar politiek ligt die er.’

Ondanks druk vanuit de Kamer wil Rutte zich niet laten verleiden tot nadenken over alternatieve scenario’s – zoals het invoeren (buiten het raamwerk van het gemeenschappelijk buitenlands beleid van de EU) van sancties met 26, of nog minder, landen. ‘Ik ga geen knollen voor citroenen verkopen. Michel, Merkel, Borrell, ze zijn er allemaal volop mee bezig, iedereen beschouwt het als een flater als het niet lukt!’ Volgens Rutte is het voor Nederland ook juridisch onmogelijk sancties af te kondigen die niet zijn ingebed in EU- of VN-kader.

Een grote meerderheid van de Tweede Kamer is, net als het kabinet, voorstander van het opheffen van de unanimiteitsregel in dit soort situaties. Maar daarvoor is in de EU onvoldoende steun, zegt de premier. Waarmee het dus ook in de toekomst mogelijk blijft dat, zoals Sjoerd Sjoerdsma (D66) memoreert, ‘Griekenland de EU kan gijzelen inzake China, Hongarije inzake Rusland en Cyprus als het over Belarus gaat’.

Aleksandr Loekasjenko heeft zichzelf in een vooraf geheim gehouden ceremonie laten beëdigen als president.

Bedelende Loekasjenko krijgt steun van Poetin tegen oprukkende oppositie

Van Belarus tot Oost-Rusland klinkt weer de soundtrack van de ineenstortende Sovjet-Unie

De dapperheid van de vrouwen van Belarus gaat de geschiedenisboeken in 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden