Nederland en Duitsland wijzen nieuwe EU-begroting meteen af

Nederland en Duitsland weigeren de rekening te betalen van de nieuwe Europese meerjarenbegroting (2021-2027). Het budgetvoorstel van de Europese Commissie werd woensdagmiddag vrijwel onmiddellijk na de presentatie ervan door Den Haag en Berlijn van tafel geveegd.

Premier Mark Rutte: 'Een kleinere EU als gevolg van het Britse vertrek moet ook een kleinere begroting betekenen.' Foto ANP

‘Nederland wijst dit af’, liet premier Rutte weten. ‘Dit is niet acceptabel.’ In de plannen van de Commissie dreigt Nederland zijn bestaande kortingen op de EU-afdracht te verliezen waardoor de jaarlijkse bijdrage met 1,5 miljard euro omhoog zou gaan. De Duitse minister Scholz van Financiën vreest dat zijn land straks 10 miljard euro per jaar meer aan de EU moet betalen.

‘Nederland wordt economisch al hard geraakt door de Brexit, daar legt dit begrotingsvoorstel nu een onevenredige rekening bovenop’, aldus Rutte. Scholz zei dat een ‘eerlijker lastenverdeling’ noodzakelijk is.

Voorzitter Juncker van de Europese Commissie reageerde laconiek op ‘regeringsleiders die zonder veel kennis van de details’ zijn plan afschieten. Commissaris Oettinger (Budget) putte hoop uit het feit dat ‘het overgrote deel van de leiders’ niet direct met een oordeel kwam. De nieuwe meerjarenbegroting moet met unanimiteit worden aangenomen.

Evenwichtig en eerlijk

Juncker betitelde zijn voorstellen als ‘evenwichtig en eerlijk’. Het gaat volgens hem om de moeilijkste meerjarenbegroting ooit door het vertrek van nettobetaler Groot-Brittannië en nieuwe taken (beteugelen migratie, versterken defensie, tegengaan klimaatverandering) voor de EU. Juncker bekritiseerde leiders die de EU-begroting louter als een boekhoudkundig werkstuk zien. ‘Dit voorstel reflecteert onze ambities’, aldus Juncker.

De uitgaven van de EU tussen 2021-2017 bedragen in het voorstel van de Commissie 1279 miljard euro, circa 300 miljard meer dan in de huidige meerjarenbegroting (2014-2020). Daarmee komt het budget op 1,14 procent van het EU-nationaal inkomen, tegen 1,03 procent nu. ‘De lidstaten moeten een klein beetje meer betalen’, aldus Juncker.

Naast een hogere bijdrage van de lidstaten, stelt de Commissie voor 5 procent op de landbouwuitgaven te bezuinigen en 7 procent op de steun voor armere regio’s. Deze twee uitgavenposten zijn nu nog goed bijna driekwart van de EU-uitgaven. Verder wil de Commissie extra geld binnenhalen met nieuwe EU-belastingen: op niet-herbruikbaar plastic, op de uitstoot va CO2 en op de winsten van bedrijven. Die belastingen moeten 22 miljard euro per jaar opleveren.

Grensbewaking

De extra inkomsten wil de Commissie besteden aan het beteugelen van migratie (33 miljard over 7 jaar, bijna drie keer zoveel als nu), onder meer door het aantal mensen bij EU-agentschap voor de bewaking van Europese buitengrenzen te vertienvoudigen tot tienduizend. Ook zet de Commissie in op meer geld voor onderzoek en ontwikkeling, voor klimaatbestrijding, studentenuitwisseling en defensie. 

Alles bij elkaar is met deze nieuwe taken de komende jaren 114 miljard euro extra gemoeid. Juncker wees erop dat zonder bezuinigen en nieuwe EU-belastingen de lidstaten hun bijdrage moeten verdubbelen om de nieuwe taken – waarop de leiders zich eerder vastlegden – uit te voeren.

Kortingen

Het pijnlijkste voor Nederland is het langzaam afbouwen van alle kortingen op de betalingen aan de EU. Die bedragen nu circa 1,5 miljard euro per jaar. Nederland krijgt die omdat het anders per inwoner veruit het meest aan de EU betaalt. Dat dreigt nu alsnog te gebeuren. Voor Rutte is dit onbespreekbaar en reden om zijn veto te gebruiken. Hij wordt daarin gesteund door de Tweede Kamer.

Het Europees Parlement reageerde verdeeld op het Commissievoorstel. De christendemocraten toonden zich tevreden, de socialisten en Groenen willen een ambitieuzer voorstel. De liberalen noemden het ‘geen revolutie’ maar wel ‘een stap in de goede richting’. Oettinger vroeg het parlement – dat de begroting moet goedkeuren – realistisch te zijn nu met Groot-Brittannië een nettobetaler de Unie verlaat. ‘Als een rijke oom doodgaat kun je niet evenveel cadeaus onder de kerstboom verwachten’, aldus Oettinger. Het parlement wil een meerjarenbudget van 1,3 procent van het EU-inkomen.

Het Commissievoorstel wordt mogelijk maandag al voor het eerst door de EU-leiders besproken. Betrokkenen verwachten een snoeihard gevecht tussen de lidstaten. De kans is minimaal dat er voor de Europese verkiezingen (mei 2019) een akkoord ligt, zoals de Commissie wil.

Meer over