Opinie

Nederland drijft graag handel met de vijand

Opinieartikel Thomas von der Dunk

De pijnlijkste handel op de vijand in de zeventiende eeuw betrof die in wapens. Maar ook in de eenentwintigste is Nederland daarvan niet vies.

Koning Willem-Alexander en koningin Maxima worden in 2013 tijdens het Nederland-Rusland jaar door president Vladimir Poetin ontvangen in het Kremlin. Beeld anp

De handel op den vijand - zo luidde de titel van het proefschrift van de historicus J.H. Kernkamp uit 1931, waarin de wijze waarop een deel van het Nederlandse koopmansgilde tijdens de Tachtigjarige Oorlog haar brood verdiende, uit de doeken werd gedaan. Door alles wat los en vast zat, tot wapens aan toe, te verkopen aan de Spanjaarden tegen wie Nederlandse soldaten voor onze vrijheid streden. De een z'n dood is nu eenmaal de ander z'n brood.

Het lijkt mij een heel geschikt boek voor werkgeversvoorzitter Hans de Boer. De Volkskrant heeft op zaterdag al een tijdje een aardige rubriek waarin een Bekende Nederlandse Persoonlijkheid een leestip krijgt. Hans de Boer is volgens mij nog niet aan bod geweest, en zo ja, dan is dat ook geen ramp, want twee boeken in een mensenleven lezen is zelfs in iPad-tijden geenszins verkeerd.

'De handel op den vijand' is misschien nog antiquarisch verkrijgbaar, en anders wel in elke betere universiteitsbibliotheek te vinden. Aangezien De Boer heeft laten weten dat wetenschap het bedrijfsleven moet dienen, kan hij door de aanschaf van een lenerspas persoonlijk een bescheiden financiële bijdrage aan het voortbestaan van de universiteit leveren teneinde in deze dissertatie inspiratie op te doen.

Hans de Boer is namelijk een groot voorstander van handel op de vijand. Op een andere wijze valt ook zijn labbekakkerige interview in De Volkskrant van 24 juni, niet te interpreteren. Net als zijn voorganger Wientjes, die er prat op ging met zo'n beetje elke bloedbevlekte dictator van deze aardkloot op de foto te hebben gestaan, organiseert hij onvermoeibaar handelsmissies naar de meest abjecte landen. Koopt u Nederlandse waar - kaas, bier, maar mocht u wapens willen, dan doen wij ook niet raar - dan kunt u weer even verder, is ónze kas weer goed gevuld, en helpen wij elkaar.

Bierparty

De MH-17, dezer dagen een jaar geleden door - vermoedelijk - Oost-Oekraïnse separatisten met een Russische raket uit de lucht geschoten, is voor hem een incident, dat lucratief zakendoen niet langer in de weg mag staan. De Boers zoon heeft namelijk een facebookpagina (jaja, bij VNO-NCW zijn ze helemaal bij de tijd!), en daarop krijgt hij ook regelmatig likes van leuke Russische vrienden, dus dat land is als handelspartner volledig OK. Tot zover De Boers diepgravende antropologische veldonderzoek als eigen bijdrage aan de wetenschap der Slavistiek.

(De andere bijdrages van deze borreltafelvoorzitter, in het bewuste interview gedaan ter verdieping van onze kennis van mens en maatschappij, over werklozen en arbeidsmarkt en nog zowat, laat ik hier even buiten beschouwing. Zij waren op analytisch vlak dermate mallotig en getuigden bovendien ook in feitelijk opzicht van een dermate grote onkunde dat het verbaast dat hij niet direct door de leden van zijn eigen organisatie als volledig incompetent naar huis is gestuurd. Maar misschien is dat wel symptomatisch voor de labbekakkerigheid in die kring.)

Wat zou Den Haag, thans zo ijverig in de weer om de schuldigen van de aanslag voor het gerecht te krijgen, van De Boers opstelling vinden? Terugblikkend is er, vóórdat de MH-17 werd neergehaald, toch al tijdens de era Rutte-Poetin teveel gebeurd waaraan men op BZ nu niet graag meer herinnerd wordt. Weet u nog van dat mooie vriendschapsjaar, uitmondend in die bierparty met Vladimir van W.A., Mark en Máxima in Sotsji, vlak voor de annexatie van de Krim?

Pijnlijkste handel

Een van de aardigste verhalen van wijlen Marten Toonder heette Het Grote Overdoen. Heer Bommel werd daarin in de gelegenheid gesteld om fouten in het verleden te goed te maken door, via een soort teletijdmachine naar het verleden getransporteerd, bepaalde dingen over te doen. Wel, er is intussen, waar het de voor alle eeuwigheid op foto- en filmbeeld vastgelegde knusse onderonsjes met Moskouse notabelen betreft, vast heel veel dat men op BZ graag zou overdoen.

Die wens wordt misschien nog sterker, als het inderdaad tot een serieus proces over de MH-17 mocht komen, en sommige vermoedens dan bewezen worden. De pijnlijkste: dat de fabrikant van de Buk-raket die de dood van tweehonderd Nederlanders op z'n geweten heeft, mogelijk een deel van zijn kapitaal op de Zuidas had ondergebracht. Daar hebben dan in dat geval enkele landgenoten, als financiële hulpkrachten van de Russische wapenmaffia, een aardig centje aan de dood van andere Nederlanders verdiend. Misschien dat, als dat inderdaad waar mocht blijken, de nabestaanden dan ook eens ginds verhaal kunnen halen.

Het is in elk geval logischerwijs vast het soort van handel op de vijand waarvan De Boer ook voorstander is, want bij elke poging om Nederland als brievenbus-en belastingzwendelparadijs op te doeken ligt ook zijn werkgeverslobby dwars. De een z'n dood is nu eenmaal de ander z'n brood - dat geldt ook voor al die Griekse reders die bij ons veilig fiscaal onderdak vonden zodat Athene weer wat miljarden misliep om de begroting rond te krijgen.

En dan ons gas - van Henk Kamp moeten we dat nu, om de Groningers te ontzien, voortaan gewoon uit Rusland halen, waarbij de mogelijke geopolitieke gevolgen van zo'n keuze er binnen zijn argumentatie niet schijnen toe te doen.

De pijnlijkste handel op de vijand in de zeventiende eeuw betrof die in wapens. Maar ook in de eenentwintigste is Nederland daarvan niet vies. Recent zijn oude legertrucks aan Soedan verkocht, en Saoedi-Arabië mag zich na geslaagde handelsmissies eveneens in trouwe leverantie verheugen. Ryad vecht daarmee intussen een oorlog in buurland Jemen uit. Kennelijk is dat geen reden voor terughoudendheid. De een z'n dood is nu eenmaal de ander z'n brood.

Maar zeur dan ook niet over vluchtelingenstromen die door daadwerkelijk gebruik van zulke wapens Nederland overspoelen. Ik verwacht dan wel ruimhartige opvang in een speciaal VNO-NCW-tentenkamp in de achtertuin van Hans de Boer.

Thomas von der Dunk is cultuurhistoricus.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.