NEDERLAND DIERENLAND

Nederland was na de gewelddadige dood van een mus behoorlijk van slag. De publieke verontwaardiging liep hoog op, maar houden wij wel van dieren?...

Die mus van Domino Day, dat wás dus helemaal geen mus, zegt MarianneThieme, voorzitter van de Partij voor de Dieren. Op haar weblog plaatsteze een foto van het slachtoffer, dat vorige week op last van SBS6 werdafgeschoten, omdat hij het domino-festijn (2,4 miljoen kijkers) hadverstoord. Na de lijkschouwing constateerde Thieme: 'Voor mij is het eerdereen sijs of een groenling'.

Maakt niet uit: ze zijn allemaal beschermd. En dood is ie. Waar hetschandaal toe leidde: schutter en organisatie ontvingen doodsbedreigingen,dj's Ruud de Wild en Wouter van der Goes en de website Geenstijl.nl loofdenpremies uit voor wie het festijn wist te verstoren, de feesthal moestbeveiligd worden.

Onderwijl zette politicus Geert Wilders tienduizend euro op de hoofdenvan de ellendelingen die een invalide vrouw overvielen en haar hondje aaneen paal ophingen. Over de vrouw hoorde je niet veel. Bij de politie teSpijkenisse kwamen, aldus een woordvoerster, 'honderden steunbetuigingen'binnen. Velen boden de vrouw geld, en een nieuwe hond. Twaalf rechercheurszitten nog op de zaak. Henk Bres, de breedgeschouderde ambassadeur van deStichting Zinloos Geweld tegen Dieren, bood 'met liefde' drieduizend euro'aan de knokploeg die deze daders eens flink onder handen neemt'.

Nederland Dierenland.

Begin 2003 beleefden we de eerste stille tocht voor de doodgeslagen hondBronx - god hebbe zijn ziel. Nog maar enkele weken oud is de ophef rondomde website Goudenkalf.com, waarop de dierenactivist Arnoud Koenen de'dierenbeul van de maand' uitriep. 'Winnaar' was mevrouw M. Fentener vanVlissingen, hoofd van het Dier Experimenteel Centrum in Rotterdam, waaromwille van de wetenschap de tenen van muizen worden afgeknipt, onverdoofd.Koenen plaatste een foto van haar, waarop zij een rechtszaak aanspande. 'Inhet huidige klimaat onverantwoord', was ongeveer de argumentatie. Koenenwerd veroordeeld tot duizend euro boete.

Internationaal ontpopte de filmster Brigitte Bardot zich decenniageleden al tot een grillige dierenvriendin. En in eigen land was er wijlen'Pistolen Paultje', die de titulatuur van wapenhandelaar, smokkelaar, éndierenbeschermer van het jaar 2004 moeiteloos wist te combineren. Uit zijnbeginselverklaring: 'Als er één slag mensen is dat ik de strot zou willendoorbijten, dan is het wel het slag verdommelingen dat wreed tegen dierenis. Daar krijg ik het schuim van op mijn bek en ik ben er voor derepresaille.'

Zo massaal en publiek als de afgelopen tijd was de verontwaardiging overdierenleed niet eerder. En, opvallend: alle dieren zijn gelijk, inNederland Dierenland is alleen het ene dier gelijker dan het andere.

Afgelopen zomer was het eventueel afschieten van Sneeuwvlokje (hetlelijke witte eendje onder de zwijnenbevolking op de Veluwe) een heethangijzer, maar over de talloze soortgenoten die jaarlijks wordenafgeschoten, ontstaat alleen ophef onder de clubs van tegenstanders. Deschutter van de domino-mus wordt bedreigd, maar hengelaars worden (nog)niet massaal de sloot ingemept.

Ja, er heerst een dubbele moraal, beaamt Marianne Thieme van de PvdD.Wat haar stoort, zijn argumenten uit het ongerijmde. Thieme wijst naar deactrice/presentatrice Viktoria Koblenko. Die is vanwege haar bontjas doorde stichting Bont voor Dieren genomineerd als Dom Bontje 2005, een lijstdie vooralsnog wordt aangevoerd door Beatrix, Connie Breukhoven, en detv-presentatrice Jorinde Moll. Thieme: 'Ik las van Viktoria een column,waarin ze haar nominatie verwierp, omdat er wel ergere zaken zijn. ''Iktrek die bontjas pas uit wanneer de bio-industrie is afgeschaft'', schreefKoblenko. Dat ergert mij, dat steeds maar weer afschuiven van schuld enwijzen op ergere dingen.'

Lapje vlees

Waar komt alle ophef toch vandaan? De bioloog/columnist Midas Dekkers:'Elke Nederlander met gezond verstand en een hart in zijn lijf, voelt zichschuldig over onze bio-industrie en zijn lapje vlees. Hoe ouder je wordt,hoe meer schuld zich ophoopt. Als je erover nadenkt, word je er gek van.Het enige dat rest is niet nadenken. Dat schuldgevoel hebben wijafgeschermd: je ziet zelden een varken uit de bio-industrie. Nu kwam erineens een musje voorbij. Een uitgelezen kans om verontwaardigd te zijn,en de schuld bij een ander te leggen.'

'Dierenschrijver' Koos van Zomeren kan niet ontkennen dat het berichtover de opgehangen hond ook bij hem om vergelding schreeuwde. 'Levenslang,en dan hou ik me in', aldus Van Zomeren. 'Al was het maar omdat je jeafvraagt waar zulke mensen nog meer toe in staat moeten zijn.' En de mus?'Dat was een pure liquidatie. Domino Day is geen spelletje of sport, hetwas een keiharde zakelijke onderneming van een omroep.' Toch stemt hetpublicitair gekrakeel van vorige week hem op geen enkele wijze positief.

'Dierenleed is zo oud als de geschiedenis van de mensheid. Ik geloofecht niet dat we vorige week getuige waren van een keerpunt.' Debedreigingen passen in het huidige klimaat van 'afnemende zelfbeheersingen toenemende hysterie': 'Je begint op internet wat te schelden en dan benje het kwijt. Vroeger werd zulke frustratie omgesmeed tot een nuttigemaatschappelijke actie. Dat gebeurt niet meer.'

Maar er is nu toch zelfs een politieke partij voor de dieren? 'Jazeker,maar zelfs die partij is het niet gelukt om bijvoorbeeld de ophokplichtvoor vogels te voorkomen. Dat ligt niet aan die partij, maar aan het gebrekaan perspectief. Ik bedoel: Voskuils actie Varkens in Nood was alweer in1997. Later, tijdens de BSE-crisis, stonden mensen huilend langs de weg,om al die koeien die nodeloos werden afgemaakt. Maar er is niets verbeterd.

'In mijn jeugd golden mussen nog als schadelijke dieren. Mijngrootouders gingen aanmerkelijk wreder om met hun varkens dan nu gebeurt.Alleen: voordat ze de wagen in gedreven werden, had niemand die beesten eenstrobreed in de weg gelegd. Nu is de wreedheid jegens dieren minderpersoonlijk. Een kikker opblazen, mussen vangen, dat mag allemaal nietmeer. Maar de grote wreedheid is geïnstitutionaliseerd, het isschrijftafelwreedheid.'

Lenie 't Hart van de zeehondencrèche Pieterburen ziet juist demachteloosheid van de burger als oorzaak van de ophef. 'Maar vergis jeniet: het gaat maar om een kleine groep, hoor, die de schutter van de musbedreigt. Elders in de samenleving eigent de mens zich de rechten van hetdier steeds meer toe. Bontgebruik neemt toe, er zijn meer dierenshows incircus en dierentuin. Ik ken een plek waar je voor 95 euro een zeehond magknuffelen. Het dier verliest het van het entertainment.'

Zelf ziet ze de machteloosheid ook toenemen. 'Je hebt geen invloed meer. Den Haag toont zich ongevoelig. Het enige dat helpt is revolutie. Dat ishet positieve aan de ophef rond die mus: het ging niet om dat beest, maarom het gevoel dat je eindelijk eens iets kon doen.'

Is er de afgelopen tijd dan niets veranderd? Jazeker, zegt mr. DirkBoon, 's werelds eerste hoogleraar Dier en Recht en tegenwoordigzelfstandig advocaat. Maar dierenliefde heeft daar niets mee van doen:'Deze samenleving staat voortdurend onder druk van angst. Er isterrorismedreiging, bijna dagelijks worden topcriminelen omgelegd. De mediastaan bol van dit soort grote kwesties, waar wij onze mond over moetenhouden. En dan is een incident rond een dode mus welkom. Een kleinekwestie, die voor iedereen te bevatten is, en waar je ongestoord een meningover mag hebben. Dat het om een dier ging, is volstrekt toevallig enirrelevant.'

Marianne Thieme van de PvdD blijft optimistisch: 'Zolang de politiekniets onderneemt tegen groot leed als de bio-industrie, zal het verzet toenemen. Wij worden als partij niet overal serieus genomen, maar ik geloofecht dat dit het begin is van een nieuwe emancipatiebeweging. En die wordtheel groot.'

Schrijver Koos van Zomeren klinkt aanmerkelijk sceptischer. 'Ik geloofalleen in middelen die ertoe kunnen leiden dat een sfeer ontstaat waarinhet eenvoudigweg ondenkbaar is dat een dier wordt gedood omwille van eenspelletje. Dan heb je het eigenlijk niet over dieren. Dan spreken wij overbeschaving.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden