Nederland als 'Living Lab'

Op Facebook circuleerde de afgelopen week een merkwaardige foto. Het was een afbeelding van Europa gezien vanuit de ruimte. Opvallend is dat Nederland er helemaal uit spat op die foto. Je ziet ons land fel oplichten, in contrast met een donker Frans platteland. Op de foto zijn sommige plekken net zo helverlicht als Nederland: Zuidoost-Engeland met Londen als flonkerend juweel in het midden, Parijs, Madrid, een paar grote Duitse steden en de rijke Noord-Italiaanse regio.


Bij die foto gaat het niet om het aantal lantaarnpalen per vierkante kilometer, noch om de hoeveelheid snackbars per hoofd van de bevolking. Nee, die afbeelding toont ons de verdichting van communicatie en informatie per regio. Het laat zien dat Nederland als communicatie-knooppunt schouder aan schouder staat met wereldsteden als Greater Londen en Parijs. In stadstaat Holland is het verschil tussen stad en platteland verdampt. We zijn in zijn geheel een hoogontwikkelde samenleving. Van Vaals tot Delfzijl, en van Enschede tot Den Helder.


Het mooie van sociale media is dat iemand direct liet weten dat het hier helemaal niet om een ruimtefoto gaat, maar om een infographic waarop het gebruik van Twitter en Flickr in Europa staat weergegeven. Het doet aan de conclusie weinig af: Nederland is, met andere grootstedelijke gebieden, Europees Kampioen Twitter, en dus een hyperverknoopt spinnenweb van internationale communicatie en informatie.


Dit maakt Nederland als land tot een specifiek geval. Die bijzondere aard leent zich voor internationaal onderzoek en voor een creatieve pioniersrol. Nederland Gidsland, maar dan minder moralistisch, en veel meer in de gedaante van een 'Living Lab'. Een experimenteerplaats voor metropolitane gebieden waar ook ter wereld.


Laat dit nu net zijn waar de stad Amsterdam helemaal voor gaat met de lancering van de Derde Universiteit, een kennisinstituut voor Wereldwijde Urbane Vraagstukken. Wethouder Carolien Gehrels: 'We willen Amsterdam als kleinschalige stad die grootschalig functioneert, graag als voorbeeld stellen voor de rest van de wereld.'


Wat een verademing! Dit is het meest optimistische geluid dat ik in deze chagrijnige crisistijd in Nederland heb gehoord. De Gemeente Amsterdam verdient de Uit-De-Crisis-Trofee. Wat een durf om - haaks op de negativiteit van kaalslag, afbraak en bezuinigingen - gewoon een nieuwe universiteit van wereldniveau te starten. That's the spirit!


We hebben het hier over het plan voor een nieuw technologisch kennisinstituut in Amsterdam, waarvoor de absolute wereldtop interesse heeft getoond. Vermaarde Amerikaanse universiteiten als Columbia University, MIT en Stanford University hebben hun aanbiedingen bij de gemeente ingediend. Ze werken samen met Nederlandse universiteiten en bedrijven als IBM, Shell, Heineken, Vodafone, Philips, TomTom en Cisco.


De bedoeling is dat (inter)nationale bedrijven en kennisinstellingen samen oplossingen gaan ontwerpen voor grootstedelijke vraagstukken op het gebied van energie, gezondheid, vervoer en afval. Nederland wordt testgebied. Mini-metropooltje Amsterdam wordt een 'Living Lab', waar via trial and error creatieve oplossingen getest zullen worden op bruikbaarheid voor metropolen en urbane centra in de echte, grote buitenwereld. Dat is een fantastisch concept: Nederland/Amsterdam als creatieve experimenteerplek voor de rest van de wereld.


Amsterdam hoopt met dit nieuwe topinstituut economische groei en werkgelegenheid aan te jagen. De gemeente investeert eenmalig tot 50 miljoen euro, onder voorwaarde dat de winnende combinatie het viervoudige investeert. Als we terugkomen van vakantie, is duidelijk voor welke universiteiten en bedrijven Amsterdam kiest.


Waarom laat ons neo-paarse kabinet zich niet wat meer door deze spirit bevangen? Rutte c.s. moeten losgerukt worden uit hun inspiratieloze pas de deux met Brusselse Begrotingstsaar Olli Rehn. Weg met die totale fixatie op de overheidsfinanciën. Verlaat de loopgraven van 'mensloze' macro-economische politiek. Een kabinet is er ook en vooral om een land - samenleving en bedrijfsleven - economisch elan te geven. Dan moet er groter en onorthodoxer gedacht worden. Vaarwel gebaande paden.


Waarom niet, zoals in Denemarken in crisistijd is gebeurd: iedereen oproepen een uur per dag langer te werken, om zo - onder het motto 'met zijn allen de schouders eronder' - nieuwe economische groei in Nederland te forceren? Waarom vragen we niet elk bedrijf en elke instelling om minstens één werkloze jongere in dienst te nemen? Er is zoveel meer in het leven dan 3-procentpolitiek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden