NDP heeft straks maar één tafeltje nodig

Peter Appeldoorn van Wegener was de eerste die dinsdag contact opnam met Reed Elsevier. Joep Brentjes van VNU informeerde even later naar de mogelijkheden om Algemeen Dagblad, NRC Handelsblad en een handvol regionale kranten over te nemen....

PETER DE WAARD

Van onze verslaggever

Peter de Waard

AMSTERDAM

De concentratietendens in de Nederlandse dagbladwereld lijkt weer onstuitbaar. Toen Wegener begin vorig jaar het Haagse familiebedrijf Sijthoff - uitgever van onder meer Haagsche Courant - verwierf, leken de kaarten te zijn geschud. De vier grootste dagbladuitgevers van Nederland - Wegener, De Telegraaf, de Dagbladunie en VNU - hadden samen meer dan driekwart van de markt in handen. Samen met Perscombinatie beheersten ze zelfs bijna 90 procent van de Nederlandse dagbladenmarkt.

Al in 1993 hadden ze zich verplicht niet meer op grote schaal te expanderen. Ze spraken onderling af dat geen enkele uitgever meer dan eenderde van de dagbladmarkt in handen zou mogen krijgen. Slechts een kleine overname zou nog mogelijk zijn. Voor de rest zouden ze nog slechts kunnen expanderen in andere media: tijdschriften, televisie, radio, boeken en databanken, al keken sommige uitgevers ook verder om zich heen.

Dat Dagbladunie zó snel te koop zou zijn had geen van hen gedacht . Verrast door de besluitvaardigheid van de nieuwe Reed Elsevier-leiding krabben de dagbladuitgevers zich nu achter de oren. Is het wel verstandig geweest om zoveel geld te investeren in andere media? En is het wel wijs geweest akkoord te zijn gegaan met een bindende overeenkomst die verdere expansie in de dagbladsector onmogelijk maakt?

De courantiers pakken hun oude liefde weer op, waardoor de dagbladwereld opnieuw op zijn kop dreigt te worden gezet. VNU, Wegener en mogelijk ook De Telegraaf lijken zo gebeten op de overname van Dagbladunie dat ze ongetwijfeld zullen trachten om de afspraak uit 1993 te omzeilen, indien zij onverhoopt de beste papieren zouden hebben voor de overname. Dat zou kunnen door dispensatie te vragen. Officieel kan overschrijding volgens de regeling alleen worden toegestaan als hierdoor voorkomen wordt dat kranten ten onder zouden gaan. De Dagbladunie-kranten zijn weliswaar niet noodlijdend, maar van de drie regionale bladen komt alleen de oplage van Rotterdams Dagblad boven de 100 duizend uit. De koper zou als argument voor dispensatie kunnen aanvoeren dat ze te klein zijn om zelfstandig in de toekomst te kunnen voortbestaan.

Een andere mogelijkheid is het zelf opdelen van de Dagbladunie. De regionale kranten Rijn en Gouwe, De Dordtenaar en Rotterdams Dagblad zouden apart kunnen worden verkocht. VNU en Wegener kunnen dan de twee landelijke kranten overnemen zonder dat ze de grens van 33,3 procent overschrijden. Mocht De Telegraaf het hoogste bod doen, dan moeten Algemeen Dagblad en NRC Handelsblad uit elkaar worden getrokken.

Reed Elsevier heeft echter meer ijzers in het vuur. Zo heeft het concern de mogelijkheid opengelaten voor een beursgang van Dagbladunie. Dat lijkt echter een minder aantrekkelijke optie. Dagbladen zijn geen snelle groeiers zoals van nieuwe beursfondsen verwacht wordt. Daarnaast kost een beursgang veel moeite en geld en moet volledig openheid van zaken worden gegeven. Een derde mogelijkheid is om aandelen van Dagbladunie onderhands aan verschillende partijen te verkopen. Behalve dagbladconcerns zouden ook investeringsmaatschappijen en rijke zakenlieden belangen kunnen nemen. Tenslotte zou Dagbladunie nog aan een buitenlandse partij kunnen worden verkocht. Maar buitenlandse uitgevers hebben over het algemeen weinig belangstelling voor dagbladen in een klein taalgebied.

Duidelijk is dat de vier grote dagbladuitgevers niet graag zien dat een van de concurrenten de enige nieuwe eigenaar wordt van Dagbladunie. Mocht Wegener of VNU de koper worden, dan wordt met name de situatie voor Perscombinatie pijnlijk. Deze uitgever lijkt in dat geval op de dagbladmarkt met een aandeel van 12,3 procent in een underdog-positie te worden gemanoeuvreerd en zou mogelijk weer zelf moeten gaan uitkijken naar samenwerking of fusie .

De verkoop van Dagbladunie kan op deze wijze tot een hernieuwde concentratiegolf leiden. Vlak na de oorlog telde Nederland zeker zestig zelfstandige dagbladondernemingen. In 1968 was dat aantal zelfstandige dagbladuitgevers gedaald tot minder dan veertig en in 1980 tot 24.

In de jaren zeventig en tachtig werd niet alleen verder gefuseerd, ook moesten diverse vermaarde kranten het loodje leggen. Zo werd Wegener eigenaar van Tijl en Sijfhoff Pers. De Telegraaf slokte verschillende kranten op, mede waardoor er momenteel nog veertien zelfstandige dagbladuitgevers zijn, waaronder een aantal zeer gespecialiseerde kleine uitgevers . De leden van de NDP, de club van dagbladuitgevers, kunnen in de toekomst misschien vergaderen rond een huiskamertafel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden