Nieuws

NCTV: Terugkeer van naar Syrië uitgereisde moeders en kinderen is beter voor nationale veiligheid

Het is beter voor de nationale veiligheid als Nederlandse vrouwen en hun kinderen in Syrische kampen worden gerepatrieerd. Dat stelde de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) al in het voorjaar van 2018 in een vertrouwelijk memo aan het kabinet.

In het kamp Al-Hol in Noord-Syrië worden vrouwen, naar verluidt de echtgenotes van IS-strijders, door beveiligers begeleid.Beeld AFP

Voor de vijf advocaten die in een kort geding vrijdag namens 23 uitgereisde vrouwen en hun 56 kinderen teruggeleiding naar Nederland eisten, is dit een belangrijk argument. Als de NCTV, het instituut dat belast is met terrorismebestrijding, oordeelt dat de nationale veiligheid gebaat is bij repatriëring, waarom is dat dan nog niet gebeurd?

‘Het niet terughalen van deze kinderen brengt meer veiligheidsrisico’s met zich mee voor de nationale veiligheid en de betrokkene’, zo valt in het vertrouwelijke document te lezen. Omdat de kinderen zo jong zijn, heeft volgens de NCTV nog geen indoctrinatie met het IS-gedachtegoed kunnen plaatsvinden. ‘Als terugkeer niet plaatsvindt, kunnen deze kinderen op latere leeftijd wel een risico vormen.’

Als zij op latere leeftijd verbitterd raken, vormen ze een gemakkelijke prooi voor rekrutering. ‘De gedeelde ervaringen in de opvangkampen kunnen de basis gaan vormen van hechte jihadistische netwerkstructuren die generaties lang kunnen blijven bestaan’, staat in een andere NCTV-analyse.

Weliswaar zou het repatriëren van kinderen waarschijnlijk tot gevolg hebben dat hun mogelijk nog geradicaliseerde ouders ook terugkeren, maar volgens het NCTV-memo maakt terugkeer het risico dat van hen uitgaat ‘ook meer controleerbaar’.

Frustratie

Het vertrouwelijke stuk maakt deel uit van een ruim zeshonderd pagina’s tellend pakket aan documenten dat eerder dit jaar werd vrijgegeven als gevolg van een beroep van de NOS op de zogenoemde Wet openbaarheid van bestuur. Dit specifieke element is daar niet eerder uitgelicht.

Landsadvocaat Reimer Veldhuis betoogde vrijdag namens de staat dat het NCTV-standpunt uit een intern memo komt en dus niet kan worden gelezen als een officieel advies aan het kabinet.

Uit interne onderlinge mails van NCTV-medewerkers die de Volkskrant eerder heeft ingezien, blijkt dat er bij de ambtenaren die zijn belast met terrorismebestrijding in 2018 al grote frustratie was over de politieke weigering om Nederlandse vrouwen en kinderen terug te halen. De NCTV-ambtenaren vonden dit van kortzichtigheid getuigen.

‘Er komt een dag dat we wel wat moeten met deze mensen’, zei een NCTV-bron begin dit jaar tegen de Volkskrant. ‘Het is niet zo dat ze opeens in het niets verdwijnen. Die kinderen worden alleen maar ouder en ooit zullen ze hoe dan ook terugkeren naar Nederland. Nu ze nog jong zijn, kun je hun terugkeer tenminste in goede banen leiden en voorkomen dat ze wrokkig worden.’

De frustraties over de politieke onwil tot repatriëring waren toen zo groot dat er binnen de NCTV ‘morele sessies’ hield waar ambtenaren hun hart konden luchten.

De landsadvocaat herhaalde vrijdag in de rechtbank de praktische argumenten die het kabinet steeds heeft aangevoerd: er zijn geen diplomatieke banden met het Syrische regime noch met de Koerden die de kampen vooralsnog beheren, en het gebied is te onveilig om ambtenaren naartoe te sturen. Een aantal vrouwen heeft daarentegen verklaard dat zij de inlichtingendienst op bezoek hebben gehad in hun tent – ook ambtenaren. Veldhuis op de vraag of dat klopt: ‘Daar kan ik niets over zeggen’. De rechter: ‘U kunt daar niets over zeggen omdat u het niet weet of omdat u dat niet wil?’ Veldhuis: ‘Ik kan daar niets over zeggen.’

Volgens de advocaten van de 23 uitgereisde vrouwen heeft de staat een zorgplicht tegenover hun inmiddels 56 kinderen– de jongste is twee weken oud. Hun situatie is erbarmelijk – er is geen basale medische zorg en er heerst een voedseltekort. Dit voorjaar overleden twee jonge kinderen van Nederlandse uitreizigers.

Donderdag werd bekend dat twee andere Nederlandse vrouwen met drie kinderen zijn ontsnapt uit het kamp en zich hebben gemeld bij de ambassade in het Turkse Ankara. Hun situatie ziet er rooskleuriger uit dan die van de 23 procederende vrouwen: de minister heeft steeds gezegd dat wie zelf een diplomatieke post bereikt, kan rekenen op consulaire bijstand.

De rechtbank doet 11 november uitspraak – sneller dan normaal, vanwege het spoedeisende belang. Een vader van een vrouw die met vijf kinderen vastzit in kamp Al Hol: ‘Het regime van Assad kan elk moment de controle overnemen in de kampen. Dan zullen onze kinderen waarschijnlijk worden gedood.’

Jeugdzorg Nederland heeft de staat vrijdag gevraagd om de repatriëring van de twee kinderen van de veroordeelde terrorist Hatim R. Hun vader zit in Syrië in de gevangenis en hun moeder is overleden, de rechter heeft ze eerder onder gezag van Jeugdzorg gebracht. Hoewel er volgens Jeugdzorg haast geboden is bij de terugkeer van de kindjes, ziet minister-president dat op korte termijn niet gebeuren. ‘Het is nu te onveilig om Syrië binnen te gaan’, zei Rutte vrijdag.

Moeten Syriëgangers wel/niet worden opgehaald? 

Het Openbaar Ministerie ziet de IS’ers wel graag verschijnen, want dan kunnen ze tenminste worden berecht

In alle verborgenheid werkt een speciaal team aan het deradicaliseren van terugkeerders. Maar hoe haal je de terrorist uit een Syriëganger?

Parween was seksslaaf in het kalifaat en vreest de terugkeer van IS-strijders

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden