Nazi-geschiedenisles verontrust onvoldoende

De Nazi's. Deel 1. EO, Nederland 2, 22.30 uur. De fraaie luchtopnames van een bos in Oost-Polen doen even vermoeden dat het om een nieuwe EO-natuurdocumentaire gaat, maar al snel maakt de BBC-serie De Nazi's duidelijk dat een minder rustgevende werkelijkheid wordt beschreven: de opkomst van Hitler in de jaren...

vooruit

Die onrust weet het eerste deel van de zesdelige serie in ieder geval niet te wekken. Het verhaal is keurig verteld. De economische crisis in Duisland wordt volgens beproefd recept verbeeld door droevig kijkende werklozen, afgewisseld met bankbiljetten van miljarden marken. De oplopende spanning op straat tussen communisten en fascisten komt tot uiting in hun strijdliederen. 'We leggen dynamiet onder de kont van de bourgeoisie', zingen de communisten. Waarop de nazi's terugzingen: 'We breken het rode front in tweeën.'

Dat kon dus niet goed gaan. Maar waarom deze geschiedenisles de tegenwoordige kijker moet verontrusten, blijft onduidelijk. Wat opvalt is slechts dat de getuigen die zich de vooroorlogse periode nog goed kunnen herinneren, weer flink wat ouder zijn geworden.

Onder hen bevinden zich ook enkele nazi-sympathisanten. Hun getuigenissen blijven nog het meest bij. Zo is er een keurige heer, een zekere F. von Spaun, die thuis naast zijn schemerlamp gezeten verhaalt over zijn ontmoeting met Hitler. Die liet een doordringende blik op Von Spaun rusten. En zo had hij Hitler van zijn mooiste kant leren kennen, 'en dat kan niemand me afnemen', sprak Von Spaun ontroerd. Wat iemand ertoe beweegt op televisie, notabene tegenover de BBC, zijn Hitler-liefde te belijden, met boven zijn hoofd de tekst 'nazi-sympathisant', bleef een raadsel.

Verrassender wil De Nazi's niet worden. Wellicht is dat ook niet mogelijk door de ambitie van de programmamaker, die het gehele verhaal van de nazi's nog eens heeft willen vertellen. Dat sluit enig nieuw licht op de zaak bij voorbaat bijna uit. Zembla kiest komende donderdag voor een andere aanpak en brengt een documentaire over een specifiek onderwerp, het lot van de 20 duizend zwarten die in Duitsland woonden. Die benadering levert allicht meer op.

Fokke Obbema

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.