Nazi-geflirt in de pop heeft niets te betekenen

Muziek

Wekelijks nemen de cultuurspecialisten van de Volkskrant stelling in de wereld van film, muziek, theater of beeldende kunst. Deze week: Robert van Gijssel

Sid Vicious, bassist van de Sex Pistols Beeld YouTube

Goed van de Amerikaanse hiphopster Nicki Minaj, dat ze haar excuses heeft aangeboden voor clip en liedje Only. Ze had alleen beter sorry kunnen zeggen voor haar eigen rapteksten ('I don't fuck wit' them chickens, unless they last name is cut-let'), in plaats van door het stof te gaan vanwege de in de clip gebruikte nazisymboliek.

Deze week sloeg de ophefmeter weer eens uit op Twitter. In de nieuwe animatieclip Only van Minaj wapperen de nazibanieren (met platenlabellogo bij wijze van hakenkruis) bij een massabijeenkomst en paraderen de soldaten aan de voeten van de wrede heerseres Minaj. Goh.

(tekst loopt door na de video)

'Nazi-chic', is de term: geflirt met nationaal-socialistische esthetiek uit donkere tijden om de boodschap in de popmuziek nog maar wat kracht bij te zetten.

Bij de eerste televisieoptredens van The Sex Pistols was steevast iemand in de entourage van de band te vinden met een swastikaband om de arm geknoopt. Beetje provoceren. Na zijn periode in Berlijn (!) gaf David Bowie her en der Hitlergroetjes weg, in zijn creatie van de strenge Thin White Duke. Hij nam zijn alter ego destijds iets te serieus.

Zo ongeveer in dezelfde tijd merkte Bryan Ferry al eens bewonderend op: 'Mijn God, die nazi's wisten wel hoe ze zich aan een groot publiek moesten presenteren zeg.' Zijn Londense opnamestudio noemde Ferry liefkozend: 'Mijn Führerbunker.'

De Britse newwavezangeres Siouxsie Sioux liet zich op de podia bewonderen in sm-pakjes met swastika's en de nota bene Duitse band Deutsch Amerikanische Freundschaft (DAF) zocht in kledingkeuze en podiumaankleding ook aansluiting bij de bedenkelijke vormgeving uit een destijds nog niet eens zo heel ver verleden.

(tekst loopt door na de video)

Sid Vicious, basgitarist van The Sex Pistols Beeld YouTube

Dat niet alleen: DAF zong ook nog het curieuze Der Mussolini ('Tanz der Mussolini'), en wat te denken van songtitels als Die Götter Sind Weiss en Verehrt Euren Haarschnitt. Dat de kapsels van het duo DAF van de strak gesneden soort waren, spreekt voor zich.

Pink Floyd deed natuurlijk ook mee, met de animaties van marcherende hamers bij Another Brick in the Wall. En zelfs in de Disney-film The Lion King wordt Leni Riefenstahl geciteerd in het liedje Be Prepared, waarin de slechte leeuw Scar als een Hitler op het spreekgestoelte staat terwijl legers hyena's door een spookachtig verlicht grotcomplex trekken.

Het gebruik van nazi-chic in de popmuziek ligt eigenlijk nogal voor de hand. Want ergens speelt de popmuziek natuurlijk ook in op de massapsychose van het volk, zoals foute politici dat doen, en Amerikaanse hysteriepredikanten.

Denk even aan de honderdduizend stijf in de lucht gestoken armen bij Radio Gaga van Queen in Wembley, nog wel tijdens het zachtaardig bedoelde Live Aid in 1985. Freddie Mercury bedoelde er verder niets mee, maar het publiek dat zich daar zo liet vervoeren kon zich na afloop van de show toch even achter de oren krabben: wat stond ik daar eigenlijk te doen?

Het nazi-geflirt in de pop heeft zelden iets te betekenen. The Sex Pistols schopten overal tegenaan, Bowie zat te veel aan de drugs, Ferry maakte maar een grapje, Pink Floyd gaf een afschrikwekkend voorbeeld met de beste bedoelingen en DAF was grimmig maar cynisch en provoceerde ook maar wat in het rond.

Dat Nicki Minaj excuses maakt voor haar nietszeggende clipje zegt meer over ons hypergevoelige mediatijdperk dan over haar vermeende foute voorkeuren.

Wekelijks neemt Bor Beekman, Robert van Gijssel, Hein Janssen, Rutger Pontzen of Wieteke van Zeil stelling in de wereld van film, muziek, theater of beeldende kunst.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.