Nazaten joodse jurist eisen werken op

De eerste in beslaggenomen kunstwerken van Cornelius Gurlitt stonden nog geen etmaal op internet, of er heeft zich al een erfgenaam gemeld van de eigenaar bij wie de werken zouden zijn geroofd. Dertien van de 25 gepubliceerde werken behoorden toe aan de joodse jurist Fritz Salo Glaser, stelt de raadsvrouw Sabine Rudolph namens een nabestaande.

AMSTERDAM - 'Wij zullen de werken zeker terugvorderen', aldus de advocate, die een boek heeft geschreven over restitutie van joods bezit, waarin ook de zaak-Glaser aan de orde komt. Zij weet alleen nog niet waar zij haar claim moet indienen, omdat onduidelijk is wie de eigenaar is van de kunstwerken.


De verzameling van Cornelius Gurlitt werd vorig jaar toevallig ontdekt tijdens een huiszoeking in zijn appartement wegens mogelijke belastingontduiking. Mogelijk is tweederde van de 1.406 aangetroffen werken roofkunst uit de Tweede Wereldoorlog, bijeengebracht door de vader van Cornelius, Hildebrand Gurlitt.


Deze kunsthandelaar woonde en werkte in Dresden, net als Fritz Salo Glaser. De joodse advocaat was een kunstminnaar, die een collectie had aangelegd en kunstenaars steunde, onder wie Otto Dix. Hij verloor zijn baan in 1933 door toedoen van de nazi's en moest kunstwerken verkopen om zijn familie kunnen onderhouden. Dankzij een niet-joodse vrouw en een politieman die hem bescherming bood (in ruil voor kunstwerken) zou hij aan vroegtijdige deportatie naar een concentratiekamp zijn ontkomen.


Tegen het eind van de oorlog dreigde dat gevaar alsnog, maar hij wist naar het platteland te vluchten in de chaos na het grote bombardement van de geallieerden op Dresden in januari 1945. Door dezelfde aanval zouden alle kunstwerken van Hildebrand Gurlitt zijn verbrand, verklaarde diens familie later. Dit bleek te zijn gelogen. Glaser overleed in 1956 op 80-jarige leeftijd. Zijn vrouw en dochter moesten na zijn dood onder meer schilderijen van Otto Dix verkopen bij gebrek aan inkomsten. Doordat Glaser na de oorlog als advocaat vier nazi-rechters had verdedigd, was hem een pensioenuitkering ontnomen waarop hij als slachtoffer van het fascisme recht had.


De website waarop de Duitse autoriteiten maandagavond de eerste 25 kunstwerken publiceerden (lostart.de), was woensdag voor het eerst bereikbaar na twee dagen van crashes door overbelasting. Van elk van de kunstwerken blijkt de herkomst te zijn vermeld. Bij 13 werken staat 'Coll. Dr. Fritz Salo Glaser, Dresden?'. Het gaat om aquarellen en drukgrafieken waarvan de meeste tussen 1921 en 1926 zijn gemaakt door kunstenaars als Conrad Felixmüller, Otto Griebel en Cristoph Voll.


Opvallend is dat alle claims die tot nu toe in de openbaarheid zijn gekomen, overeenkomen met de herkomstaanduiding op de website. Bij een schilderij van Matisse staat bijvoorbeeld dat het doek afkomstig is van de Parijse kunsthandelaar Paul Rosenberg. Diens erfgenamen hadden vorige week al een advocaat ingeschakeld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden