Nawal el Saadawi is ook marxistische Israël-hater

Nawal el Saadawi bepleit de emancipatie van moslima's, maar heeft ook andere opvattingen, zegt Jessica Durlacher...

De beroemde feministische auteur Nawal el Saadawi, eerste vrouwelijke Egyptische presidentskandidaat, sprak zaterdag in De Balie in Amsterdam. Ze is hot news, nu ze het in de komende verkiezingen gaat opnemen tegen de zittende president Mubarak, wat een puur illusoire onderneming is, maar qua intentie sensationeel.

In een stuk maandag op de voorpagina van deze krant werd El Saadawi een 'rolmodel' genoemd en in dezelfde alinea werd het door sommige bezoeksters van De Balie toegejuicht dat Ayaan Hirsi Ali had afgezegd - 'we moeten zichtbaar maken dat er ook moslimvrouwen zijn die op een andere manier vechten tegen de radicale islam', zeggen ze.

Je zou zeggen dat binnen de strijd voor gelijke rechten voor vrouwen in de islam alle stemmen even welkom en waardevol zijn, maar nee. Hoe feministisch ook, onder sommige moslimvrouwen is het kennelijk mode niet naar Ayaan te hoeven luisteren. Naar wie luisteren de vrouwen in De Balie kennelijk liever?

El Saadawi is een groot schrijfster en begeesterd feministe, weten we. Dat is belangrijk. Maar waarom las ik nergens in de berichtgeving dat zij ook een marxiste is van de oude stempel die hartstochtelijk de kapitalistische Verenigde Staten haat? (Dat Egypte zonder een jaarlijkse injectie van miljarden dollars uit de VS niet eens zou kunnen bestaan, is haar kennelijk een doorn in het oog.) Haar politieke engagement stopt niet bij virulent anti-Amerikanisme.

In een recent interview in Al Hayat (een in Londen verschijnende Arabische krant) las ik dat ze oproept tot een gewapende strijd tegen Israël en de Verenigde Staten. 'Wij hebben intellectuelen nodig die met oplossingen voor onze problemen komen en die erin zullen slagen de zeventig miljoen Egyptenaren wakker en alert te maken. Hieruit vloeit voort het idee dat de ontwikkelde elite de strijd tegen de wanhoop op een positieve manier moet benaderen en het volk moet aanmoedigen te vechten tegen de VS en Israël. Als er geen militaire strijd is, dan zal er tenminste een politieke strijd moeten plaatsvinden. Ik geloof in een politieke en een militaire strijd.'

Ook koestert ze sympathie voor vrouwelijke zelfmoordenaars. In een andere krant zei ze kort geleden: 'Israël en het Westen noemen verzetsoperaties ''terrorisme''. Het Iraakse verzet is in terrorisme veranderd, net als het Palestijnse verzet. Moeten wij degenen veroordelen die vochten met hun blote handen en zo ten onder gingen? Moeten wij een vrouw bekritiseren die zichzelf met explosieven behangt, zichzelf opblaast en sterft? Moeten wij haar veroordelen omdat ze zichzelf heeft opgeblazen, nadat ze haar vader en broers heeft zien vermoorden? Als ik in haar plaats was, zou ik mezelf volhangen met dynamiet, zou ik mezelf opblazen. . . Hoe kan ik het slachtoffer veroordelen? Er zijn mensen die vragen waarom martelaren zichzelf niet opblazen op legerbases - in plaats van tussen onschuldige burgers. Maar veel van hen bliezen zichzelf inderdaad op bij checkpoints en deden zo hun uiterste best om iets waardevols bij te dragen. Ik bekritiseer het slachtoffer niet, ik heb kritiek op de echte misdadiger. . .'

Nu wordt begrijpelijk dat El Saadawi, ondanks al haar (moedige, waardevolle, integere, maar in hun aard islam-vreemde, dus gevaarlijke) feministische denkbeelden, vrij mag rondlopen in haar land.

Het is cynisch om de vraag te stellen of de moslima's in De Balie zich wellicht om deze redenen bij haar wel op hun gemak voelen en niet bij Hirsi Ali - maar hij kwam even bij me op.

De volgende vraag luidt waarom De Balie zich op voorhand niet wat beter heeft laten voorlichten. Toen de Keniase minister Wangari Maathai de Nobelprijs voor de Vrede ontving en even later bleek dat aids volgens dezelfde minister door de blanken was ontwikkeld om het zwarte ras uit te roeien, ontstond al snel de vraag of de prijs gerechtvaardigd was.

Een prijs is in dit geval niet in het geding - wel een uitnodiging, publiek respect, en als gevolg daarvan: inspiratie, verafgoding zelfs. Daarom zou de berichtgeving mijns inziens zorgvuldiger hebben gekund. Aan deze medaille zitten twee kanten - is de ene kant wel los te zien van de andere?

Ook wordt de indruk gewekt dat het De Balie niet zoveel uitmaakt dat deze politiek geëngageerde gast in haar vrije tijd haar volk oproept militair ten strijde te trekken tegen Israël en de VS. Dat lijkt me onwaarschijnlijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden