NAVO sluit zich aan bij raketschild

Ondanks protesten van Moskou hebben de NAVO-landen donderdag een eerste stap gezet op weg naar aansluiting bij het raketschild dat de Verenigde Staten in Europa willen opzetten....

Van onze correspondent Bert Lanting

Het besluit komt erop neer dat de NAVO-landen zich stilzwijgend neerleggen bij de Amerikaanse plannen, die op flink verzet stuiten van Moskou. Rusland heeft er vooral moeite mee dat de radar en de onderscheppingsraketten voor het schild in Tsjechië en Polen komen te staan.

Moskou dreigde aanvankelijk weer een deel van zijn kernraketten op Europa te richten als de plannen zouden doorgaan, maar vorige week sloeg president Poetin een gematigder toon aan. Hij opperde een Russische radarbasis in Azerbeidzjan te gebruiken in plaats van de Poolse en Tsjechische bases, maar de Amerikaanse minister van Defensie Robert Gates zei dat hij zijn Russische collega Anatoli Serdjoekov had uitgelegd dat de Azerbeidzjaanse basis hooguit een aanvulling op het schild kan vormen.

Aanvankelijk leek er binnen de NAVO verdeeldheid te bestaan over het Amerikaanse project. Sommige landen waren beducht voor de Russische reactie. Maar volgens een NAVO-functionaris heeft geen enkel NAVO-land bezwaar gemaakt tegen de besprekingen van de VS met Polen en Tsjechië. Ook Gates zei dat hij geen kritiek op de plannen heeft gehoord.

De NAVO studeerde zelf ook al op plannen voor een mogelijk raketschild, maar uit een eerste studie bleek dat een dergelijk systeem heel duur zou uitvallen. Aansluiten bij het Amerikaanse project zou een stuk goedkoper zijn. Daarbij komt dat de Amerikanen toch vastbesloten lijken het schild te bouwen, of de Europese bondgenoten nu meedoen of niet.

Een probleem is alleen dat Turkije, Bulgarije, Griekenland en een deel van Roemenië buiten het bereik van het Amerikaanse schild zouden vallen. De NAVO zou dat gat kunnen opvullen door voor die landen een aanvullend systeem te ontwikkelen. Het is de bedoeling dat de studie begin volgend jaar klaar is, zodat op de NAVO-top van april in Boekarest eventueel het startsein kan worden geven.

Minister van Defensie Van Middelkoop wilde niet zeggen of Nederland voor het Amerikaanse plan is. ‘Daarvoor is het nog veel te vroeg’, zei hij. Van Middelkoop zei wel blij te zijn ‘dat dit brisante onderwerp nu op een rustiger manier wordt besproken’.

Ook NAVO-chef Jaap de Hoop Scheffer ziet het Russische aanbod als een positief signaal. Moskou hield eerder vol dat het project tegen Rusland gericht was en niet, zoals de Amerikanen zeggen, tegen Iran. Volgens Rusland is die dreiging hypothetisch omdat het land nog lang niet over kernwapens beschikt.

Moskou ruziet ook met het Westen over het CFE-verdrag, dat limieten stelt aan het aantal troepen, tanks, helikopters en ander conventioneel wapentuig dat beide blokken in Europa mogen hebben. Rusland legde deze week in Wenen de eis op tafel dat het verdrag drastisch wordt aangepast.

Diplomaten bij de NAVO klagen dat Moskou zich opstelt alsof de Koude Oorlog niet is afgelopen. Maar Rusland betoogt dat het verdrag onvoldoende rekening houdt met het feit dat een hele reeks voormalige Warschaupactlanden zich bij het westerse bondgenootschap heeft aangesloten.

Een andere klacht van Moskou is dat het als gevolg van de CFE-limieten onvoldoende troepen in de Kaukasus (lees: Tsjetsjenië) mag hebben. De NAVO-landen zijn bereid daarover te praten, maar alleen als Rusland eerst zijn troepen terugtrekt uit afvallige regio’s in Moldavië en Georgië.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden