NAVO-operatie is een zegen voor de rebellen

AAN DE vooravond van de NAVO-missie in Macedonië kan alvast één conclusie worden getrokken: gewelddadig verzet loont...

Ga maar na: wat de Albanese politici in Macedonië de afgelopen tien jaar niet lukte, kreeg het Nationaal Bevrijdingsleger (UCK) met zijn gewapende acties in zeven maanden voor elkaar. Er komen meer etnische Albanezen bij de politie en in de rechterlijke macht, het Albanees wordt in belangrijke delen van het land de tweede officiële taal en het Albaneestalig hoger onderwijs krijgt financiële steun van de overheid. Hadden de rebellen hun wapens in een vroeg stadium neergelegd en het initiatief geheel overgelaten aan politici, dan zou dit vergaande akkoord er nooit (zo snel) zijn gekomen. Er valt helaas weinig in te brengen tegen het motto van de rebellen dat je op de Balkan alleen iets bereikt met de hulp van het geweer.

De gang van zaken heeft de NAVO, de EU en de OVSE lelijk in hun hemd gezet. In mei noemde secretaris-generaal Robertson van de NAVO de rebellen nog 'moordlustig tuig', dat stevig moest worden aangepakt. Over de situatie van de Albanezen in Macedonië heerste de opvatting dat die zo slecht nog niet was - en al helemaal niet in vergelijking met die van de Kosovo-Albanezen onder Milosevic. Er zaten toch Albanese politici in de regering? Oké, er was zeker reden om de rechten van de Albanese bevolking nader onder de loep te nemen. Maar de autoriteiten hadden groot gelijk dat ze optraden tegen gewapende bendes.

Ergens tussen mei en juli gebeurde er iets opmerkelijks. Robertson noemde de 'terroristen' ineens 'rebellen' of sprak volwaardig van het Nationaal Bevrijdingsleger. De NAVO-landen zagen in dat hun eenzijdige steun aan de Macedonische regering geen effect had. Ten eerste omdat het leger de rebellen met de botte bijl te lijf ging. Ten tweede omdat ook Brussel natuurlijk wel wist dat een guerrillaleger in een bergachtig gebied domweg moeilijk te bestrijden is. Niet voor niets wees de NAVO een verzoek van de Macedonische regering af om te helpen de grens met Kosovo te bewaken.

Vanaf dat moment hebben de rebellen politiek gezien alleen maar overwinningen geboekt. Ofschoon het UCK officieel geen onderhandelingspartner was, ging de Albanese politicus Arben Xhaferi met goedkeuring van OVSE-vertegenwoordiger Frowick om de tafel zitten met Ali Ahmeti, de politiek vertegenwoordiger van de opstandelingen. NAVO-ambassadeur Hans Georg Eiff gaf toe in mei al met Ahmeti te hebben gesproken. En een groep rebellen die eind juni in Aracinovo zwaar onder vuur kwam te liggen van Macedonische troepen, werd door NAVO-waarnemers met behoud van alle wapens afgevoerd naar veiliger oorden.

Afgesproken is nu dat de guerrillastrijders hun wapens vrijwillig gaan inleveren bij de NAVO-troepen. Je hoeft geen intellectueel te zijn om te kunnen voorspellen dat daarvan weinig terecht zal komen. Daarvoor hebben de rebellen met hun gewapende verzet te veel successen behaald - eerst in Kosovo, nu in Macedonië.

De NAVO lijkt zich ook bij dit weinig rooskleurige vooruitzicht neer te leggen. Veelzeggend is Robertsons plotselinge weigering hardop te zeggen hoeveel wapens de NAVO-troepen in beslag moeten nemen; concrete cijfers noemen kan aan het einde van de rit alleen maar tegen de NAVO worden gebruikt. Vooral omdat er een groot gat gaapt tussen het aantal wapens dat de rebellen willen overdragen (2300) en dat wat de Macedonische regering voor ogen heeft (tot gisteren achtduizend, nu 85 duizend).

Sommige lidstaten, zoals Nederland, zeggen sinds deze week dat de operatie Essential Harvest vooral 'een symbolische actie' is, die de bevolking 'vertrouwen' moet geven. Dat zal het UCK als muziek in de oren klinken. Aan de ene kant ligt er nu immers een akkoord waarin concrete maatregelen zijn opgenomen ter verbetering van de rechten van de Albanese bevolking. Aan de andere kant blijven de concessies die de rebellen moeten doen prettig vaag. Het UCK kan de Macedonische regering daardoor met het akkoord in de hand wijzen op eventuele tekortkomingen in het beleid, terwijl andersom de Macedonische regering niets heeft waarmee ze de rebellen kan dwingen meer wapens in te leveren.

Al met al biedt de loop der dingen aantrekkelijke perspectieven aan radicale Albanezen die het noorden van Macedonië liefst bij Kosovo trekken. Want zolang de NAVO geen zin heeft om zelf tegen de opstandelingen in actie te komen, en de organisatie tegelijkertijd niet accepteert dat het Macedonische leger zijn eigen (onbehouwen) gang gaat, staat niets het UCK in de weg dadelijk te beginnen aan een nieuwe ronde met nieuwe kansen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden