NAVO-operatie bereikt omslagpunt

Milosevic' militaire infrastructuur wordt langzaam weggevaagd, ministeries en bases worden in as gelegd en de aanval op Joegoslavische troepen in Kosovo komt sinds dinsdag van de grond....

Van onze verslaggever Stieven Ramdharie

President Milosevic lijkt eindelijk de 'stap-voor-stap-vernietiging' van de zo sterk bekritiseerde luchtcampagne te voelen. En meteen verandert de stemming onder de piloten, in het NAVO-hoofdkwartier en in het Pentagon.

'Ze waren in hun nopjes dat ze eindelijk productief konden zijn', zei een Britse commandant in Italië over zijn Harrier-piloten die dinsdag cluster- en high-tech Paveway-bommen hadden afgeworpen op tanks en een opslagplaats van SAM-luchtdoelraketten in Kosovo. Woensdag vielen Harriers, samen met Franse Super Étendards, een tankcolonne aan. Acht dagen lang hadden de Harriers, die bij uitstek geschikt zijn voor grondaanvallen, werkeloos moeten toezien.

'Dit aanbod kan een signaal zijn dat hij een flinke aframmeling heeft gekregen', zei Pentagon-woordvoerder K. Bacon dinsdag over de eenzijdige wapenstilstand van Milosevic. 'Maar we gaan door met deze aframmeling tot hij met een voorstel komt dat aan onze voorwaarden voldoet. '

Nu Allied Force vandaag de derde week is ingegaan, een week die wel eens beslissend kan zijn mits het goede weer aanhoudt, is de verleiding groot om te beweren dat de NAVO de oorlog omgekeerd had moeten beginnen.

Zou Belgrado namelijk ook zo tekeer zijn gegaan in Kosovo als de NAVO in de eerste dagen van de luchtoorlog massaal bruggen, olie-opslagplaatsen, ministeries en fabrieken had gebombardeerd? Deze vraag zullen de architecten van de campagne, die hun plannen steeds moesten wijzigen, zich de komende dagen ongetwijfeld stellen.

Sinds de NAVO vrijdag de oorlog akelig dichtbij bracht met de Tomahawk-aanval op twee ministeries in Belgrado, kan het Milosevic niet zijn ontgaan dat de bombardementen zullen leiden tot aanzienlijke schade aan zijn leger en de civiele infrastructuur van Joegoslavië. Maandag en dinsdag vonden de zwaarste aanvallen tot nu toe plaats.

De etnische zuiveringen in Kosovo mogen dan niet zijn voorkomen, maar na twee weken Allied Force is het Joegoslavische leger wel degelijk een klap toegebracht, zegt het Pentagon. Het moreel van de troepen zou zijn aangetast door de aanvallen op hoofdkwartieren, kazernes en olie- en munitieopslagplaatsen. 'We hebben bewijzen dat eenheden hun operaties moesten beperken vanwege een tekort aan munitie en benzine', aldus admiraal T. Wilson, directeur Inlichtingen van de Amerikaanse chefs van staven.

Met de zware aanvallen van de laatste dagen, vooral in en rond Belgrado, wil de NAVO de aanvoerlijnen en infrastructuur van het leger doorsnijden en beschadigen om de Joegoslavische 'oorlogsmachine' tot staan te brengen. De bombardementen op olieraffinaderijen (Novi Sad), chemische fabrieken (Lucani) en wegen en spoorlijnen wijzen erop dat NAVO-bevelhebber Clark het fiat heeft gekregen van de politiek om de oorlog zonder beperkingen te voeren.

Belgrado kan de komende dagen nog groter onheil verwachten. Het aantal missies is nu verdubbeld, ruim vierhonderd per dag, vergeleken met twee weken geleden. Sinds woensdag is het vliegdekschip Teddy Roosevelt inzetbaar met zijn zestig vliegtuigen waaronder F-14's en F-18's. Ook hebben zich twee nieuwe marineschepen, uitgerust met kruisraketten, bij het eskader in de Adriatische Zee gevoegd.

De dertien extra Stealth F-117's die Amerika heeft overgevlogen, werden woensdag al deels ingezet. Deze week moeten de 24 Apache-gevechtshelikopters en de achttien MLRS-raketlanceerinrichtingen in Albanië gereed zijn om af te rekenen met de vierhonderd tanks en pantserwagens en de twintigduizend troepen in Kosovo. Het Joegoslavische leger is zich er terdege van bewust hoe effectief vooral de Apache in de Golfoorlog was tegen de duizenden Iraakse tanks.

Successen of niet, de NAVO geeft toe dat de schade in de eerste twee weken veel groter had moeten zijn. 'De omvang van de schade was minder groot dan waarop we hadden gerekend ', erkende NAVO-woordvoerder D. Wilby dinsdag. De aanvalsgolven in de eerste dagen zouden wel aanzienlijke schade hebben toegebracht aan het Joegoslavische leger, zo zou blijken uit Britse inlichtingenrapporten. Maar het slechte weer en de bureaucratische besluitvorming bij de NAVO zouden de luchtoorlog daarna ernstig hebben gehinderd.

Zo wilde NAVO-bevelhebber Clark al veel eerder de Apache inzetten in Kosovo, maar hij kreeg geen toestemming van de NAVO-raad. Het gevaar dat nog steeds uitgaat van de Joegoslavische luchtverdediging, ondanks ruim tweeduizend missies en de inzet van de modernste vliegtuigen zoals de Stealth, is voor de NAVO een van de fikse tegenvallers.

De afgelopen twee dagen stuitten de NAVO-vliegtuigen op de grootste tegenstand sinds het begin van de oorlog. Twee SAM-batterijen probeerden woensdag geallieerde vliegtuigen neer te halen. Ook werden drie MiG's op de grond gebombardeerd door NAVO-vliegers. Een teken dat de Joegoslavische luchtvloot van MiG-29's en de oudere MiG-21's, ondanks de vele aanvallen op de luchtmachtbases, niet helemaal is uitgeschakeld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden